I SA/Kr 927/12

Sygn. akt I SA/Kr 927/12 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31 października 2012 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Nina Półtorak, Sędziowie: WSA Grażyna Firek (spr.), WSA Ewa Michna, Protokolant: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 31 października 2012 r., sprawy ze skargi M. S. – K., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 18 kwietnia 2012 r. Nr [...], w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego, - s k a r g ę o d d a l a - Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 15 lutego 2012r., znak [...], wydanym na podstawie art. 34 § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) zawiesił postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec majątku M. S. – K. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...], dotyczącego należności z tytułu łącznego zobowiązania pieniężnego w kwocie 616,50 zł. W uzasadnieniu organ podał, że zobowiązana złożyła zarzuty wobec prowadzonej egzekucji. Naczelnik Urzędu Skarbowego przesłał pismo do wierzyciela celem zajęcia stanowiska, ale nie otrzymał takiego stanowiska w formie prawomocnego postanowienia. Akta postępowania egzekucyjnego zostały w dniu 10 lutego 2012r. przekazane do Samorządowego Kolegium Odwoławczego wraz z zażaleniem zobowiązanej na postanowienie wierzyciela. M. S. – K wniosła w terminie zażalenie na powyższe postanowienie, żądając jego uchylenia i umorzenia postępowania na podstawie art. 59 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Wskazała, że postępowanie egzekucyjne nie zostało zawieszone w całości, gdyż na podstawie doręczonego jej w dniu 6 marca 2012r. tytułu egzekucyjnego nr [...] zostały podjęte czynności egzekucyjne. Zdaniem skarżącej organ wiedział, że jest to roszczenie nieuzasadnione, gdyż zobowiązanie wynikające z tego tytułu zostało uregulowane, zatem dług nie istnieje. Skarżąca wskazała, że organ nie zawiesił postępowania w całości i po półrocznej bezczynności od otrzymania tytułu wykonawczego wszczął postępowanie. Jest to jej zdaniem – poza naruszeniem prawa – działanie powodujące odpowiedzialność cywilną. Niezależnie od tego istnieją przesłanki do umorzenia postępowania, ponieważ mimo wiedzy wierzyciela o zmianie miejsca zameldowania skarżącej (z W. do K.), upomnienia były wysyłane na nieaktualny adres. Dyrektor Izby Skarbowej postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2012r., znak [...], wydanym na podstawie art. 17 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005r., Nr 229, poz. 1954 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 k.p.a., utrzymał zaskarżone rozstrzygnięcie w mocy. Organ odwoławczy przedstawił przebieg postępowania w sprawie. Podniósł, że zgodnie z art. 34 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jeżeli wierzyciel nie wyraził stanowiska w przedmiocie zarzutów w terminie 14 dni od powiadomienia go przez organ egzekucyjny o wniesionych zarzutach, organ egzekucyjny wydaje postanowienie o zawieszeniu postępowania do czasu wydania tego postanowienia. Z uwagi na fakt złożenia zażalenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie stanowiska wierzyciela, organ egzekucyjny nie dysponował ostatecznym postanowieniem wierzyciela w przedmiocie zarzutów. Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził też, że pozostałe zarzuty zażalenia, tj. wygaśnięcie obowiązku wskutek zapłaty, brak doręczenia upomnienia nie mogą być rozpatrywane w postępowaniu w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. M. S. – K nie zgodziła się z powyższym rozstrzygnięciem i wniosła w terminie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Zarzuciła naruszenie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, w szczególności art. 59 § 1 pkt 7, wnosząc na tej podstawie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania, ewentualnie - uchylenie zaskarżonego postanowienie i przekazanie sprawy organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia, nadto zaś o zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca podniosła w uzasadnieniu, że Gmina W. wystawiła tytuły wykonawcze, obciążając ją należnościami z tytułu zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości, przypadającego w ½ części współwłaścicielce – A.R. gdyż prowadzona nieprofesjonalnie egzekucja wobec A. R. okazała się bezskuteczna. Tytuły te skierowano do Naczelnika Urzędu Skarbowego, a wraz z nimi upomnienia, które gmina doręczała na adres zameldowania skarżącej sprzed 2004r., chociaż miała wiedzę, że skarżąca na początku 2009r. przemeldowała się do K. Skoro zachodziła wadliwość postępowania, polegająca na jego nieważności, zachodziła też konieczność umorzenia postępowania. Jednakże organ egzekucyjny, prowadzący postępowanie od sierpnia 2011r., dopiero w dniu 15 lutego 2012r. zawiesił postępowanie i to częściowo. Skarżąca wskazała też, że postanowienie Wójta Gminy W. w przedmiocie stanowiska wobec zarzutów na prowadzone postępowanie egzekucyjne zostało uchylone przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, a sprawa została przekazana organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o uchylenie postanowień organu pierwszej i drugiej instancji. Wskazał, że postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego zawierało błędne pouczenie o zażaleniu, które na takie postanowienie nie służyło. Organ odwoławczy uchybienia tego nie dostrzegł. Dyrektor Izby Skarbowej wskazał, że nie ma obecnie możliwości wydania postanowienia w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a., ponieważ wiązałoby się to z koniecznością uwzględnienia wszystkich zarzutów skargi, które są bezzasadne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. - dalej p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia aktu administracyjnego, stwierdzeniem jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W razie nie stwierdzenia podstaw do wyeliminowania zaskarżonego aktu administracyjnego z obrotu prawnego sąd skargę oddala, co wynika z art. 151 p.p.s.a. Na wstępie należy odnieść się do stanowiska Dyrektora Izby Skarbowej, zaprezentowanego w odpowiedzi na skargę, jakoby postanowienie organu pierwszej instancji w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego było niezaskarżalne. Zwrócić bowiem należy uwagę, że w takim wypadku skarga do sądu administracyjnego byłaby niedopuszczalna (por. art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a.) i podlegałaby odrzuceniu (art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 17 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity: Dz. U. z 2012r., poz. 1015), o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Art. 34 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi, że jeżeli wierzyciel nie wyraził stanowiska w terminie 14 dni od dnia powiadomienia go przez organ egzekucyjny o wniesionych zarzutach, organ egzekucyjny wydaje postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego do czasu wydania postanowienia. W przepisie tym nie zostało wskazane, aby na takie postanowienie przysługiwało zażalenie. Nadto, zgodnie z art. 56 § 1 ustawy, postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu w razie wstrzymania wykonania, odroczenia terminu wykonania obowiązku albo rozłożenia na raty spłat należności pieniężnej, w razie śmierci zobowiązanego, jeżeli obowiązek nie jest ściśle związany z osobą zmarłego, w razie utraty przez zobowiązanego zdolności do czynności prawnych i braku jego przedstawiciela ustawowego, na żądanie wierzyciela oraz w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. W myśl art. 56 § 2, zawieszenie postępowania egzekucyjnego, dotyczącego obowiązku o charakterze niepieniężnym, z przyczyny określonej w § 1 pkt 2 i 3 może nastąpić tylko w przypadkach, gdy nie zagraża to interesowi społecznemu. Stosownie do art. 56 § 3, organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Zgodnie zaś z art. 56 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, na postanowienie organu egzekucyjnego o zawieszeniu postępowania lub o odmowie zawieszenia tego postępowania służy zażalenie. W ocenie Sądu nie ma podstaw, aby ograniczać zakres art. 56 § 4 ustawy wyłącznie do tych przypadków zawieszenia postępowania, o których mowa w art. 56 § 1. Przepis art. 56 § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji takiego rozróżnienia nie przewiduje, zatem uznać należy, że na jego podstawie zażalenie jest dopuszczalne nie tylko wtedy, gdy postanowienie zapadło w oparciu o którąś z przesłanek z art. 56 § 1, ale również w wypadku, kiedy postępowanie zostało zawieszone na zasadzie innego przepisu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji czy też przepisu innego aktu prawnego. W doktrynie słusznie wskazuje się, że dla zaskarżalności postanowienia nie ma znaczenia, czy podstawy zawieszenia wynikały z ustawy egzekucyjnej, czy też z innego aktu prawnego (zob. D. Kijowski /red./ Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Komentarz. Lex 2010, teza 6.1. do art. 56). Tym bardziej zatem nie można ograniczać dopuszczalności zażalenia na postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego wyłącznie do tych przypadków, które ustawodawca wymienił w art. 56 § 1. Oznacza to, że zażalenie przysługuje stronie także na postanowienie, wydane na podstawie art. 34 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Powyższe oznacza, że organ drugiej instancji posiadał kompetencję do rozpatrzenia zażalenia, wniesionego zgodnie z pouczeniem, zawartym w postanowieniu Naczelnika Urzędu Skarbowego. Jednocześnie skarga na postanowienie organu odwoławczego może być merytorycznie rozpoznana przez sąd administracyjny. Odnosząc się zatem do prawidłowości zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej należy zaznaczyć, że w zaistniałej sytuacji zawieszenie postępowania egzekucyjnego było jego obowiązkiem. Jeżeli w ciągu 14 dni od powiadomienia wierzyciela przez ten organ o wniesionych zarzutach wierzyciel nie wyrazi swojego stanowiska, postępowanie winno być zawieszone, co wynika wyraźnie z treści powołanego już wyżej art. 34 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Skarżąca wniosła zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o tytuły wykonawcze [...], [...] i [...] w dniu 16 sierpnia 2011r. Wierzyciel – Wójt Gminy W. został zawiadomiony przez organ egzekucyjny, przy czym doręczenie zawiadomienia wraz z kopią pisma, zawierającego zarzuty, nastąpiło w dniu 7 września 2011r. (k. 21 akt egzekucyjnych). Skoro do dnia 21 września 2011r. wierzyciel nie zajął (w sposób ostateczny) stanowiska wobec zarzutów, organ egzekucyjny winien był zawiesić postępowanie. W dalszej kolejności trzeba stwierdzić, że nie stanowi uchybienia zawieszenie postępowania egzekucyjnego wyłącznie w tej części, w jakiej jest ono prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Skarżąca wniosła co prawda zarzuty w odniesieniu do postępowania, prowadzonego w oparciu o trzy tytuły wykonawcze. Jednakże w dniu 4 sierpnia 2011r. kwotę uzyskaną z tytułu zajęcia wierzytelności w Urzędzie Skarbowym rozliczono: w całości na tytuły wykonawcze nr [...] i [...] oraz w części na tytuł [...]. Od tego momentu postępowanie egzekucyjne dotyczyło wyłącznie tego ostatniego tytułu wykonawczego, w takim zakresie, w jakim kwota nim objęta nie została jeszcze ściągnięta. W takim stanie sprawy skarżąca wniosła zarzuty, które organ egzekucyjny przedstawił wierzycielowi. Następnie, wobec braku ostatecznego postanowienia wierzyciela w przedmiocie zarzutów, organ egzekucyjny w tymże zakresie zawiesił prowadzone postępowanie. Postanowienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego nie mogło obejmować zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania w tym zakresie, w jakim dotyczyło ono tytułu wykonawczego nr [...]. Skarżąca zarzuty w tym zakresie wniosła w dniu 14 marca 2012r. (k. 83 akt egzekucyjnych), zatem już po wydaniu postanowienia z dnia 15 lutego 2012r., znak [...]. Co więcej, wierzyciel – Wójt Gminy W.– otrzymał zawiadomienie o zarzutach skarżącej, obejmujących tytuł wykonawczy nr [...] w dniu 5 kwietnia 2012r. Zatem 14dniowy termin do wyrażenia stanowiska przez wierzyciela, o którym mowa w art. 34 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, upływał z dniem 19 kwietnia 2012r. Oznacza to, że również w dniu wydania przez Dyrektora Izby Skarbowej postanowienia znak [...], utrzymującego w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 15 lutego 2012r., znak [...] (czyli 18 kwietnia 2012r.) nie było jeszcze podstaw do zawieszenia postępowania egzekucyjnego w tej części, w jakiej prowadzone było w oparciu o tytuł wykonawczy nr [...]. Na marginesie należy dodać, że w niniejszej sprawie nie zachodzą żadne przeszkody, aby organ egzekucyjny zawiesił postępowanie również w odniesieniu do tego tytułu wykonawczego, jeżeli zostały zrealizowane przesłanki z art. 34 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Odnosząc się do pozostałych zarzutów skargi należy stwierdzić, że nie znajdują one potwierdzenia. Stosownie do art. 22 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, właściwość miejscową organu egzekucyjnego w egzekucji należności pieniężnych z praw majątkowych lub ruchomości ustala się według miejsca zamieszkania lub siedziby zobowiązanego. Postępowanie egzekucyjne jest prowadzone zatem przez organ właściwy, z uwzględnieniem aktualnego miejsca zamieszkania skarżącej. Fakt skierowania tytułu wykonawczego do organu egzekucyjnego, który nie był właściwy miejscowo z uwagi na miejsce zamieszkania skarżącej nie powoduje niedopuszczalności postępowania w rozumieniu art. 59 § 1 pkt 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a co za tym idzie, nie daje podstaw do umorzenia takiego postępowania. W orzecznictwie słusznie wskazuje się, że w razie stwierdzenia swej niewłaściwości, organ egzekucyjny winien postąpić zgodnie z art. 65 § 1 kpa, czyli przekazać sprawę właściwemu organowi egzekucyjnemu, wstrzymując się od dokonywania czynności, a zwłaszcza od rozpoznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym (tak Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 24 listopada 1998r., sygn. akt III SA 918/97, Lex Omega 44827). Uznaje się również, że prowadzenie postępowania egzekucyjnego przez organ niewłaściwy nie zostało wskazane w art. 59 § 1 jako jedna z przesłanek umorzenia tego postępowania. Prowadzenie egzekucji przez organ niewłaściwy miejscowo nie wywołuje skutku nieważności dotychczasowego postępowania, a także konieczności jego umorzenia (tak Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 23 marca 2011r., sygn. akt II FSK 2212/09, Lex Omega nr 1080019). Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Wierzyciel wskazał jako organ właściwy Naczelnika Urzędu Skarbowego. Z uwagi na miejsce zamieszkania skarżącej, organ ten przekazał tytuły wykonawcze do właściwego miejscowo Naczelnika Urzędu Skarbowego. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił, za podstawę biorąc art. 151 p.p.s.a.