I SA/Kr 927/18

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 5 października 2018r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. M., o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia [...] nr [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości, postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych, 2. ustanowić dla R. M. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek R. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sprawie ze skargi na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 06.07.2018r., nr [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nadpłaty w podatku od nieruchomości. Jak wynika z uzasadnienia wniosku , "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" R. M. ur. w 1928r. jest osobą ze stwierdzonym znacznym stopniem niepełnosprawności, cierpi na choroby związane z układem krążenia, ma poważny ubytek słuchu, upośledzoną pracę nerek i woreczka żółciowego, porusza się przy pomocy "balkonika" i tylko w obrębie domu. Samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, korzystając z pomocy syna, który ją odwiedza. Mieszak w domu syna. Nieruchomość uprzednio została mu przez nią darowana. Otrzymuje emeryturę w wysokości [...] zł, netto, miesięcznie. Jej stałe miesięczne wydatki obejmują :opłatę za energię elektryczną – [...] zł, opłatę za gaz – [...] zł, opłatę za wodę i kanalizację - [...] zł, opłatę za odpady – [...] zł, koszty lekarstw – [...] zł, koszty środków czystości – [...] zł, koszty środków medycznych - [...] zł, koszty wyżywienia – [...] zł, koszty węgla – [...] zł. Wnioskodawczyni ponosi też koszty urządzeń i wyrobów medycznych w wysokości 200 - [...] zł - raz na trzy miesiące, koszty kontroli i czyszczenia przewodów kominowych w kwocie [...]zł - raz na sześć miesięcy oraz koszty okresowych remontów i konserwacji w wysokości [...] zł. Wnioskodawczyni nie posiada nieruchomości, oszczędności, papierów wartościowych, czy przedmiotów o wartości pow. [...] zł. Zdaniem orzekającego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym ma też charakter wyjątkowy. Stosowane jest wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2018r., poz. 1302 z p. zm.), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Instytucja ta stanowi jednocześnie formę dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co stosowanie jej powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w zakresie całkowitym przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246§1 pkt 1 i 2 w/w ustawy). Obecna sytuacja strony skarżącej uzasadnia zwolnienie jej od kosztów sądowych i ustanowienie dla niej pełnomocnika w niniejszej sprawie. Wnioskodawczyni jest osobą niepełnosprawną, ma kłopoty z poruszaniem się, nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, które mogłyby być przeznaczone na pokrycie kosztów związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym. Otrzymuje wprawdzie stały dochód w postaci emerytury ale świadczenie to jest niskie i wydawane jest w całości na bieżące potrzeby, co wyklucza poczynienie oszczędności. Stąd też, w świetle wymienionych okoliczności przedmiotowy wniosek należało uznać za uzasadniony i przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym. Nie można bowiem ograniczać prawa do sądu osobom, którym brak środków finansowych uniemożliwia dostęp do wymiaru sprawiedliwości. Orzeczono więc jak w sentencji, na podstawie art. 244§1, art.245§2, art. 246§1 pkt 1 w zw. z art. 258§1 i § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 1302).