I SA/Kr 932/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Waldemar Michaldo po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Szpitala Specjalistycznego im. [...] - Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w K. od postanowienia Starszego Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Kr 932/17 w sprawie ze skargi Szpitala Specjalistycznego im. [...] Samodzielnego Publicznego Zakładu Opieki Zdrowotnej w K. na decyzję Zarządu Województwa z dnia 27czerwca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu dofinansowania postanawia: zmienić postanowienie Starszego Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 9 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Kr 932/17 i zwolnić stronę skarżąca od opłat sądowych w całości. Szpital Specjalistyczny im. [...] - Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w K. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie zwolnienia w całości od opłat sądowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach podano, że wysokość kapitału zakładowego (majątku lub środków finansowych) wnioskodawcy wynosi -5.349.705,72 zł, wartość środków trwałych według bilansu za ostatni rok wyniosła 57.177.020,34 zł, a ostatni rok obrotowy zamknięty został stratą w wysokości 478.744,30 zł. Podmiot skarżący dysponuje pięcioma rachunkami bankowymi w Banku Pekao S.A., na których na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku zgromadzone były środki finansowe w następujących wysokościach: na rachunku podstawowej działalności Szpitala 388.466,71 zł środki do dyspozycji (na dzień 10 sierpnia 2017 r. kwota ta wynosiła 107.972,73 zł), 2.400.000 zł lokata na wynagrodzenia dla pracowników, 33.854,61 zł lokata na zabezpieczenie zadania inwestycyjnego, na rachunku dotacji z Województwa M. 88.844,96 zł, na rachunku Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych 6.522,80 zł, na rachunku dotyczącym środków pieniężnych pacjentów złożonych do depozytu 168.782,53 zł i na rachunku dotacji z Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych 198.167,61 zł. Na dzień 31 lipca 2017 r. w kasie głównej Szpitala znajdowały się środki w wysokości 34.556,05 zł przeznaczone na podstawową działalność Szpitala. W kasie Warsztatów Terapii Zajęciowej stan środków wynosił 1.691,50 zł, w kasie Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych 2.194,17 zł, a w kasie depozytów pacjentów zgromadzone były środki w wysokości 11.964,43 zł. Z kolei zobowiązania wnioskodawcy przedstawiono następująco: z tytułu dostaw i usług 1.444.907,35 zł (stan na dzień 31 lipca 2017 r.), wynagrodzeń pracowniczych 2.578.323,89 zł (stan na dzień 4 sierpnia 2017 r.), składek na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne 1.393.521,59 zł (wymagalne na dzień 15 sierpnia 2017 r.) i z tytułu podatku dochodowego 355.601 zł (wymagalne na dzień 20 sierpnia 2017 r.). W uzasadnieniu wniosku podniesiono, że rok 2016 Szpital Specjalistyczny im. [...] Samodzielny Publiczny Zakład Opieki Zdrowotnej w K. zakończył stratą w wysokości 478.744,30 zł. Informacja o przebiegu wykonania planu finansowego za I półrocze 2017 roku wskazuje natomiast, iż na dzień 30 czerwca 2017 r. wnioskodawca poniósł stratę w wysokości 516.434,90 zł. Na koniec lipca 2017 r. wysokość niezapłaconych przez stronę zobowiązań wymagalnych wynosi 1.444.907,35 zł. Podstawową przyczyną trudnej sytuacji finansowej wnioskodawcy jest istniejące od wielu lat niedoszacowanie świadczeń zdrowotnych w zakresie opieki psychiatrycznej i leczenia uzależnień, będących jedynym zakresem świadczeń zdrowotnych udzielanych przez wnioskodawcę. Postanowieniem Starszego Referendarza Sądowego Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w K. z dnia 9 listopada 2017 r. sygn. akt I SA/Kr 932/17 strona skarżąca została zwolniona od opłat sądowych w 1/2 części, a w pozostałej części wniosek został oddalony. W ocenie Referendarza Sądowego wniosek strony skarżącej zasługiwał na uwzględnienie, lecz jedynie w części. Referendarz uznał, że w świetle danych o majątku i dochodach zawartych we wniosku nie można przyjąć, iż wnioskodawca nie jest w stanie wygospodarować jakichkolwiek środków pozwalających na sfinansowanie - chociaż w części - należnych w niniejszej sprawie opłat sądowych. Od powyższego postanowienie strona skarżąca wniosła sprzeciw, zarzucając naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - dalej p.p.s.a.), poprzez jego błędne zastosowanie będące następstwem nieprawidłowej oceny sytuacji ekonomicznej strony skarżącej polegającej na przyjęciu, że skarżący Szpital posiada dostateczne środki finansowe na poniesienie połowy należnej opłaty sądowej od skargi, co skutkowało zwolnieniem z obowiązku ponoszenia opłat sądowych jedynie w 1/2 części oraz oddaleniem wniosku w pozostałej części. Podniesiono, że dane finansowe strony skarżącej zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazują, iż strona skarżąca zakończyła rok obrotowy 2016 ze stratą na poziomie 478 744,30 zł, zaś na koniec czerwca 2017 r. skarżący poniósł stratę na prowadzonej działalności w wysokości 516 434,90 zł. Nadto wysokość niezapłaconych przez skarżącego zobowiązań wymagalnych na dzień 31 lipca 2017 r., które powstały tytułem dostaw i usług świadczonych przez podmioty trzecie niezbędnych dla udzielania świadczeń zdrowotnych (media, leki, artykuły żywnościowe, konsultacje specjalistyczne dla pacjentów), wynosiła 1 444 907,35 zł. Wprawdzie strona skarżąca dysponuje środkami finansowymi zgromadzonymi łącznie na pięciu rachunkach bankowych, jednakże faktycznie jest uprawniony do pokrywania kosztów prowadzonej działalności medycznej wyłącznie z funduszy zgromadzonych na jednym z pięciu posiadanych rachunków (tj. rachunku podstawowej działalności Szpitala), ponieważ: - środki znajdujące się na rachunku o numerze: [...] w kwocie 88 844,96 zł, zostały przekazane skarżącemu przez Województwo M. w formie dotacji celowej na realizację programu pn. Profilaktyka depresji i rozpowszechnianie postaw prozdrowotnych w obszarze zdrowia psychicznego. Program edukacyjny dla mieszkańców województwa m. . Zgodnie z ustawą z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz.U. z 2017 r., poz. 2077), skarżący jest zobowiązany przeznaczyć otrzymaną dotację wyłącznie na realizację ww. programu; - środki zgromadzone na rachunku o numerze: [...] w wysokości 6 522,80 zł, pozostają do wyłącznej dyspozycji zakładowego funduszu świadczeń socjalnych oraz na mocy ustawy z dnia 4 marca 1994 r. o zakładowym funduszu świadczeń socjalnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 800 ze zm.), mogą być wydatkowane jedynie na działalność socjalną organizowaną przez skarżącego na rzecz osób uprawnionych (przed wszystkim pracowników skarżącego i członków ich rodzin). Analogicznie w przypadku środków zakładowego funduszu świadczeń socjalnych zgromadzonych w kasie skarżącego wynoszących 2 194,17 zł; - środki znajdujące się na rachunku o numerze: [...] w kwocie 168 782,53 zł, stanowią własność pacjentów, którzy zgodnie z art. 39 ustawy z dnia 6 listopada 2008 r. o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta (Dz.U. z 2017 r., poz. 1318 ze zm.), są uprawnieni do przechowywania rzeczy wartościowych w depozycie. Podobnie należy potraktować wykazane przez skarżącego środki zgromadzone w kasie depozytów pacjentów w wysokości 11 964,43 zł; - środki zgromadzone na rachunku o numerze: [...] w wysokości 198167,51 zł, stanowią dofinansowanie przez Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych kosztów działalności Warsztatów Terapii Zajęciowej będących komórką organizacyjną skarżącego, które zostało przewidziane w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 24 marca 2004 r. w sprawie warsztatów terapii zajęciowej (Dz.U. z 2004 r., Nr 63, poz. 587). Nadto na mocy § 10 przywołanego aktu normatywnego dochód ze sprzedaży produktów i usług wykonanych przez uczestników Warsztatu Terapii Zajęciowej w ramach realizowanego programu terapii przeznacza się, w porozumieniu z uczestnikami Warsztatu, na pokrycie wydatków związanych z integracją społeczną uczestników. Reasumując zdaniem Szpitala środki pieniężne będące w dyspozycji strony skarżącej są niewystarczające na pokrycie bieżących wymagalnych zobowiązań wobec dostawców towarów i usług. Tym samym przychody uzyskiwane z prowadzonej działalności leczniczej znacznie odbiegają od rzeczywistych kosztów udzielania świadczeń zdrowotnych, czego skutkiem jest nieposiadanie przez stronę skarżącą zdolności do uiszczenia opłat sądowych w niniejszym postępowaniu. Strona skarżąca podkreśliła także, że wniosek o przyznanie prawa pomocy ograniczyła do zwolnienia od opłat sądowych w całości, tym samym przyjmując na siebie obowiązek poniesienia kosztu swojego udziału w niniejszym postępowaniu w postaci wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika będącego jednocześnie pracownikiem skarżącego. Powyższa okoliczność nie powinna deprecjonować wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, ponieważ dowodzi, że skarżący w granicach swoich możliwości ekonomicznych partycypuje w kosztach niniejszego postępowania. W wykonaniu zarządzenia sędziego z dnia 12 grudnia 2017 r. strona skarżąca została wezwana do wskazania wysokości wszystkich aktualnie posiadanych środków finansowych, których jest dysponentem z wyszczególnieniem stanu wszystkich kont bankowych, lokat bankowych oraz stanu środków finansowych w kasie głównej Szpitala, według stanu na dzień 30 listopada 2017 r., w terminie 7 dni, pod rygorem nieuwzględnienia sprzeciwu. W odpowiedzi na powyższe strona skarżąca przedłożyła informację o wysokości wszystkich posiadanych środków finansowych, z wyszczególnieniem stanu wszystkich kont bankowych, lokat bankowych oraz stanu środków finansowych w kasie głównej na dzień 30 listopada 2017 r. Nadto strona skarżąca przekazała dane o wysokości zobowiązań z wyszczególnieniem ich źródła oraz informacji o wymagalności według stanu na dzień 30 listopada 2017 r. W ocenie strony skarżącej ustalenie zdolności do uiszczenia należnych w sprawie opłat sądowych powinno bowiem nastąpić także z uwzględnieniem zobowiązań strony skarżącej powstałych z tytułu prowadzonej działalności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - dalej p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 246 § 2 p.p.s.a. osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, prawo pomocy może być przyznane w określonych przypadkach. W zakresie całkowitym, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W zakresie częściowym natomiast, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W niniejszej sprawie strona skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie w całości od opłat sądowych. Jak wynika z obszernych wyjaśnień strony skarżącej oraz zestawienia wszystkich środków finansowych przez nią posiadanych według stanu na dzień 30 listopada 2017r., dysponuje ona środkami finansowymi zgromadzonymi łącznie na sześciu rachunkach bankowych, jednakże faktycznie Szpital jest uprawniony do pokrywania kosztów prowadzonej działalności medycznej wyłącznie z funduszy zgromadzonych na jednym z sześciu posiadanych rachunków tj. rachunku podstawowej działalności Szpitala. Z dodatkowych wyjaśnień strony przesłanych na wezwanie Sądu oraz wskazanego zestawienia wynika, że stan konta na tymże rachunku na dzień 30 listopada 2017 r. wynosił 92 280,45 zł. Równocześnie jednak z przedstawionego Sądowi wykazu zobowiązań Szpitala według stanu na dzień 30 listopada 2017 r. wynika, że zobowiązania wymagalne na dzień 30 listopada 2017 r. wynoszą 1 831 674,95 zł, natomiast zobowiązania niewymagalne na dzień 30 listopada 2017 r. wynoszą: z tytułu podatku od towarów i usług 6 070,00 zł; z tytułu zaliczki na podatek dochodowy za zatrudnionych pracowników 740 445,00 zł; z tytułu wpisu na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych 59 929,00 zł; z tytułu składki na ubezpieczenie społeczne pracowników 3 016 842,00 zł; z tytułu wynagrodzenia pracowniczego 2 527 015,24 zł; z tytułu dostaw i usług (obcych) 3 187 370,65 zł. Jeżeli natomiast chodzi o wysokość pożyczek do spłaty na dzień 30 listopada 2017 r. to wynosi ona 4 203 788,71 zł. Zdaniem Sądu strona skarżąca wykazała przesłanki warunkującej przyznanie jej prawa pomocy, a pochodzące od niej informacje na temat możliwości płatniczych były na tyle szczegółowe, iż możliwa była ocena jej rzeczywistej kondycji finansowej. Mając na uwadze przedstawione przez stronę skarżącą informacje o jej stanie finansowym, w tym posiadanych zobowiązaniach Sąd przyjął, że strona skarżąca nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych opłat sądowych. Oceniając możliwości finansowe strony skarżącej, Sąd wziął po uwagę stan środków zgromadzonych na jej rachunkach bankowych, w szczególności mając na względzie ich przeznaczenie oraz fakt, że strona skarżąca jest publicznym zakładem opieki zdrowotnej, działającym w sektorze usług zdrowotnych. Rozpoznając wniesiony sprzeciw nie można bowiem tracić z pola widzenia, że strona skarżąca – Szpital Specjalistyczny działający jako publiczny zakład opieki zdrowotnej jest podmiotem szczególnej kategorii, którego podstawowym celem działalności jest udzielanie świadczeń zdrowotnych, zmierzających do zapewnienia osobom z zaburzeniami psychicznymi kompleksowej opieki zdrowotnej. Szpital, prowadząc przynoszącą stratę działalność medyczną działa przede wszystkim w interesie społecznym. Jako jednostka utworzona przez Województwo M. realizuje bowiem przypisane organom administracji samorządowej zadania: zapewnienia osobom z zaburzeniami psychicznymi wielostronnej i powszechnie dostępnej opieki zdrowotnej, promocji zdrowia psychicznego i zapobiegania zaburzeniom psychicznym (art. 2 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz.U. z 2017 r., poz. 882). W tym kontekście podkreślić należy, że strona skarżąca, jako jednostka sektora finansów publicznych związana jest dyscypliną finansową przejawiającą się wymogiem przestrzegania ram planu finansowego, czyli planów procesów gromadzenia oraz wydatkowania publicznych środków pieniężnych. Ta okoliczność odróżnia go od innych podmiotów gospodarczych, które działając na rynku gospodarczym mogą swobodnie dysponować własnymi środkami. Dlatego też wydatki w postaci opłat sądowych nie mogą być traktować na równi z wydatkami zaplanowanymi i związanymi z udzielaniem świadczeń zdrowotnych, a posiadane na rachunkach środki, w ocenie Sądu, nie mogą decydować o kondycji finansowej skarżącej, albowiem są to środki przeznaczone na inne, ściśle określone cele. Okoliczność ta, poza sytuacją ekonomiczną Szpitala, dodatkowo przemawia zdaniem Sądu za zwolnieniem strony skarżącej z obowiązku ponoszenia opłat sądowych w całości. Zauważyć także należy, że łącznie ze skargą w niniejszej sprawie strona skarżąca złożyła do Sądu pięć skarg (zarejestrowanych pod sygn. I SA/Kr 950/17 i I SA/Kr 930 do 933/17), a suma wpisów sądowych w tych pięciu sprawach wynosi 9.157 zł (odpowiednio 1.867 zł + 2.000 zł + 2.819 zł + 471 zł + 2.000 zł). Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 260 § 1 i 2 w zw. z art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.