I SA/Kr 942/15

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.S., o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego , z dnia 31.03.2015r., nr [...], w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej z tyt. III i IV raty podatku od nieruchomości za 2014r. postanawia: zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego , z dnia 31.03.2015r., nr [...] w przedmiocie umorzenia zaległości podatkowej z tyt. III i IV raty podatku od nieruchomości za 2014r. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz akt sprawy M.S. jest osobą, w stosunku do której orzeczono umiarkowany stopień niepełnosprawności. Pozostaje w leczeniu kardiologicznym, neurologicznym, endokrynologicznym i reumatologicznym. W 2009r. rozwiodła się i samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Jej jedynym dochodem są świadczenia społeczne z MOPS tj. zasiłek stały i zasiłek okresowy, w łącznej wysokości 549 zł., miesięcznie (529 zł. + 20 zł. = 549 zł.). Ponadto wnioskodawczyni korzysta regularnie z zasiłków celowych na dofinansowanie opłat za gaz , energię elektryczną, zakup żywności i leków. Podnosi ona, iż jest zadłużona u rodziny na kwotę 6000 zł.. Miesięczne wydatki M.S. obejmują : opłatę za gaz – 140 zł., opłatę za energię elektryczną – 45,25 zł., opłatę za telefon – 39,90 zł., opłatę za wodę – 50 zł., koszty środków czystości – 20 zł. , koszty leków ok. 60 – 80 zł. Ponadto strona skarżąca spłaca raty kredytu zaciągniętego na sprzęt gospodarstwa domowego w wysokości 63,98 zł., miesięcznie. W domu wnioskodawczyni mieszka również jej syn, który prowadzi osobne gospodarstwo domowe. Ponosi on jednak częściowo koszty ogrzewania i wody w wysokości 300 zł., miesięcznie. Strona skarżąca jest właścicielką domu z 1900 r. Jego powierzchnia mieszkalna wynosi 65 m2, a powierzchnia pomieszczeń gospodarczych 50 m2. Garaż , który zajmuje syn ma powierzchnię 50 m2. Działka ma natomiast 409 m2. Wnioskodawczyni nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 3000 euro. Zdaniem orzekającego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym ma też charakter wyjątkowy. Stosowane jest wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Instytucja ta stanowi jednocześnie formę dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co stosowanie jej powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w zakresie całkowitym przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246§1 pkt 1 i 2 w/w ustawy). W przedmiotowej sprawie strona skarżąca wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Taki wniosek zgodnie z art. 245 §3 w/w ustawy objęty jest definicją prawa pomocy w zakresie częściowym. Przesłanką wymagającą oceny jest więc fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny , należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r. , sygn. akt. FZ 794/04 , postanowienie NSA z dnia 07.03.2012r., sygn. akt I FZ 29/12 ). Przedstawiona przez M.S. sytuacja nie daje możliwości poniesienia przez nią kosztów sądowych, bez pogorszenia warunków bytowych. Jest ona osobą schorowaną, z umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Jedynym źródłem jej dochodu są świadczenia społeczne z MOPS, które i tak z trudem wystarczają na bieżące utrzymanie, czego dowodem jest zadłużanie się u rodziny. Nieruchomość , której jest właścicielką stanowi stary dom z 1900 r., który wymaga generalnego remontu. Trzeba jednak podkreślić , że dom ten ta zaspokaja potrzeby mieszkaniowe wnioskodawczyni. M.S. nie posiada też żadnych oszczędności ani przedmiotów wartościowych, mogących przynieść środki finansowe w razie sprzedaży. Stąd też poniesienie kosztów sądowych przez stronę skarżącą, w takich okolicznościach, jest poza jej możliwościami płatniczymi. W związku z powyższym orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 244§1 , art. 245§3, art. 246§1 pkt. 2) w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz .270 z p. zm. ).