I SA/Kr 943/14

|Sygn. akt I SA/Kr 943/14 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 5 grudnia 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Grażyna Firek (spr.), Sędziowie: WSA Maja Chodacka, WSA Paweł Dąbek, Protokolant: st.sekr.sąd. Bożena Piątek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 grudnia 2014 r., sprawy ze skargi Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 27 marca 2014 r. nr [...] w przedmiocie obciążenia wierzyciela kosztami postępowania egzekucyjnego I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. określa, że wymienione w pkt I postanowienia nie mogą być wykonane do chwili prawomocności wyroku, III. zasądza od Dyrektora Izby Skarbowej na rzecz strony skarżącej koszty postępowania w kwocie 100 zł (sto złotych). Naczelnik Urzędu Skarbowego wydanym dnia 11 lutego 2014r. postanowieniem znak [...], obciążył wierzyciela – Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego kosztami postępowania egzekucyjnego, prowadzonego wobec zobowiązanego W.Ś. W podstawie prawnej wskazał art. 64c § 1, § 4 i § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W uzasadnieniu natomiast stwierdził, że koszty powstałe w wyniku dokonanych czynności egzekucyjnych są nieściągalne od zobowiązanego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, domagając się jego uchylenia. Wskazał, że zobowiązany wykonał obowiązek określony w tytule wykonawczym i uiścił koszty postępowania egzekucyjnego należności niepieniężnych, wobec czego wierzyciel wystąpił o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Jednak budżet Inspektoratu nie przewiduje środków na pokrywanie kosztów egzekucyjnych w przypadku ich nieściągnięcia od zobowiązanych. Nadto postanowienie jest nieracjonalne i doprowadzi do wpłacenia środków budżetu Państwa do budżetu Państwa, uszczuplając jednak środki finansowe Inspektoratu. Zasadą tymczasem winno być ponoszenie kosztów przez zobowiązanych. Postanowieniem z dnia 27 marca 2014r., znak [...], wydanym na podstawie art. 17, art. 18, art. 23 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 k.p.a., Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Organ odwoławczy zwrócił uwagę na fakt umorzenia postępowania egzekucyjnego przez organ pierwszej instancji. Stwierdził, że w sytuacji gdy koszty nie zostały pokryte przez zakończeniem egzekucji, umorzenie postępowania powoduje brak możliwości ściągnięcia ich od zobowiązanego. Wierzyciel natomiast w wyraźny sposób zwracał się o umorzenie postępowania egzekucyjnego, powołując podstawę prawną. Dyrektor Izby Skarbowej dodał również, że ustawodawca nie wyłączył podmiotów publicznych z odpowiedzialności za następstwa wszczęcia egzekucji. Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wniósł Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego . Skarga zawierała wniosek o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Skarżący zarzucił naruszenie art. 8, art. 107 i art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji poprzez nienależyte uzasadnienie postanowienia, a w szczególności niewyjaśnienie, dlaczego zastosowano art. 64c § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a nie art. 64c § 3 tej ustawy. Zarzucił również naruszenie art. 9 i art. 11 k.p.a. w zw. z art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy postanowienia organu pierwszej instancji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity : Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. – dalej p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia aktu administracyjnego, stwierdzeniem jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 64c § 1 zd. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012r., poz. 1015 ze zm.), koszty egzekucyjne, z zastrzeżeniem § 2-4, obciążają zobowiązanego. W postępowaniu egzekucyjnym obciążenie zobowiązanego kosztami tego postępowania należy uznać za zasadę. Jeden z wyjątków od tej zasady przewidziany jest w art. 64c § 4, w myśl którego wierzyciel pokrywa koszty egzekucyjne, jeżeli nie mogą być one ściągnięte od zobowiązanego, z zastrzeżeniem § 4b oraz art. 64e § 4a. W orzecznictwie wskazuje się, że zwrot normatywny "nie mogą być one ściągnięte" należy rozumieć jako nieściągnięte w ogóle, z przyczyn faktycznych czy prawnych. Ponieważ ustawodawca nie precyzuje przyczyn niemożności ściągnięcia kosztów od zobowiązanego, przyjmuje się, że art. 64c § 4 u.p.e.a. znajduje zastosowanie nie tylko wtedy, gdy w trakcie prowadzonego postępowania egzekucyjnego nastąpi takie zubożenie zobowiązanego, że nie będzie on w stanie pokryć kosztów egzekucyjnych lub gdy wyegzekwowanie kosztów egzekucyjnych wiązałoby się z poniesieniem przewyższających je wydatków egzekucyjnych, ale także i wówczas, gdy ściągnięcie tych kosztów byłoby niemożliwe z innych przyczyn faktycznych lub prawnych (zob. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 kwietnia 2014r., sygn. akt II FSK 3267/13, Lex Omega nr 1481559). Jednocześnie zwraca się uwagę na fakt, że samo wykonanie egzekwowanego obowiązku – gdy pozostały nieuiszczone koszty egzekucyjne – nie upoważnia jeszcze organu egzekucyjnego do natychmiastowego umorzenia postępowania oraz obciążania kosztami wierzyciela. W wyroku z dnia 4 czerwca 2013r. Naczelny Sąd Administracyjny słusznie zauważył, że zaniechanie przez organ egzekucyjny dochodzenia wszystkich należności objętych tytułem wykonawczym po uiszczeniu przez zobowiązaną należności bez uiszczenia kosztów postępowania egzekucyjnego nie stanowiło wystarczającej przesłanki umorzenia z urzędu tego postępowania na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 oraz obciążenia tymi kosztami wierzyciela zgodnie z art. 64c § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (sygn. akt II FSK 1873/11, Lex Omega nr 1328131). W kontrolowanym postępowaniu skarżący zwrócił się pismem z dnia 20 stycznia 2014r. o umorzenie postępowania egzekucyjnego, wskazując jako podstawę art. 59 § 1 pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym (postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał). Wskazał, że obowiązek został wykonany. Organy egzekucyjne powołują się na treść tego pisma, pomijają wszakże, iż w jego ostatniej części Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego zaznacza, że ewentualnymi kosztami egzekucyjnymi należy obciążyć zobowiązanego. W ocenie Sądu, prawidłowym działaniem organów egzekucyjnych byłoby ściągnięcie, a przynajmniej próba ściągnięcia kosztów egzekucyjnych od zobowiązanego, a dopiero później – umorzenie postępowania egzekucyjnego. W wypadku, gdyby kosztów nie udało się ściągnąć od zobowiązanego, organy byłyby uprawnione do zastosowania art. 64c § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W niniejszej sprawie organy egzekucyjne przedwcześnie umorzyły prowadzone postępowanie, nie podejmując próby ściągnięcia kosztów egzekucyjnych od zobowiązanego. Naruszyły zatem zasadę, wynikającą z art. 64c § 1 zd. 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Umorzenie postępowania zamknęło im drogę do obciążenia kosztami zobowiązanego. Jednak w ocenie Sądu podstaw do obciążenia tymi kosztami wierzyciela w niniejszej sprawie nie było, skoro organ egzekucyjny sam pozbawił się możliwości ściągnięcia ich od zobowiązanego i nie poczynił żadnych kroków w tym kierunku. Takiej praktyki nie sposób zaakceptować. Wobec powyższego należało uznać wydane w sprawie postanowienia o obciążeniu wierzyciela za wydane z naruszeniem art. 64c § 4 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i wyeliminować je z obrotu prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł zatem jak w punkcie I sentencji wyroku, za podstawę biorąc art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a. W punkcie II wyroku określono, że uchylone postanowienia nie mogą być wykonywane do chwili prawomocności wyroku, co nastąpiło na podstawie art. 152 p.p.s.a. O kosztach postępowania sądowego rozstrzygnięto w punkcie III, za podstawę przyjmując art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.