I SA/Kr 951/09

Sygn. akt I SA/Kr 951/09 | | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 24 września 2009r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Maja Chodacka, Sędziowie: WSA Inga Gołowska, WSA Bogusław Wolas (spr.), Protokolant: Daniel Marzec, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 września 2009r., sprawy ze skargi D. W., na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 14 kwietnia 2009 r. Nr [...], w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe Spółki z o.o. w podatku VAT za okres IX-XI 2005 r., - skargę oddala - Decyzją z dnia 14 kwietnia 2009 r Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 19 grudnia 2008 r , którą orzeczono o odpowiedzialności D.W. jako osoby trzeciej za zaległości podatkowe L. Spółki z o o . Decyzja organu I instancji została wydana na skutek uchylenia przez Dyrektora Izby Skarbowej decyzją z dnia 13 października 2008 r poprzedniej decyzji naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 7 lipca 2008 r Rozpoznając ponownie sprawę ustalono, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością "L." prowadząc działalność gospodarczą składała między innymi deklaracje dla podatku od towarów i usług VAT-7 wykazując kwoty zobowiązań podatkowych podlegających wpłacie do Urzędu Skarbowego w wysokości za wrzesień 2005r w kwocie 10.678,00 zł, za październik 2005r w kwocie 4.099,00 zł, za listopad 2005r w kwocie 3.266,00 zł. Część zobowiązania wykazanego w deklaracjach VAT-7 za IX-XI.2005r. nie została przez Spółkę zapłacona w terminie i stała się zaległością podatkową. Prowadzone postępowanie egzekucyjne do majątku spółki z o.o. "L." okazało się bezskuteczne, w związku z tym Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem nr [...]z dnia 31.03.2008r umorzył powyższe postępowanie. Z odpisu Krajowego Rejestru Sądowego z dnia 15.10.2004r sygnatura sprawy; [...]oraz z protokołów z nadzwyczajnego zgromadzenia wspólników spółki z o.o. "L." z dnia 25.09.2003r i z dnia 27.01.2006r stwierdzono, że od dnia 25.09.2003r do dnia 26.01.2006r funkcję prezesa zarządu w/w spółki pełnił D.W.. Ponadto mając na uwadze zalecenia organu II instancji, przeprowadzono postępowanie mające na celu potwierdzenie nieskuteczności egzekucji do majątku Spółki pod adresem: K. ul. Z.[...], który został zgłoszony w druku identyfikacyjnym NIP-2 jako siedziba spółki z o.o. "L." Na jego podstawie ustalono, że spółka z o.o. "L." reprezentowana przez prokurenta A. S., na podstawie umowy najmu z dnia 30.01.2004r., wynajęła od "M." S.A. (użytkownika tej nieruchomości) od dnia 1.02.2004r. część pomieszczeń w budynku magazynowym. W związku z tym, że spółka z o.o. "L." zalegała z płatnością czynszu umowa została rozwiązania od lutego 2006 r Pracownicy Urzędu Skarbowego zbadali także, czy pod adresem K., ul. L. [...] (który został zgłoszony do Urzędu jako miejsce prowadzenia działalności firmy) nie znajdują się składniki majątkowe należące do Spółki. Pod w/w adresem zastano M. W., który oświadczył, że w tym lokalu mieszka, a kiedyś mieszkał również syn D. W. M. W. nie potrafił wyjaśnić, dlaczego spółka z o.o. "L." podała adres miejsca prowadzenia działalności przy ul. L. [...]bo firmy tej pod rym adresem nigdy nie było. Zbadano również adres podany przez Spółkę w zgłoszeniu identyfikacyjnym jako miejsce prowadzenia rachunkowości spółka z o.o. "L." (K. ul. L.[...]) l ustalono, że pod tym adresem znajduje się spółka z o.o. "B.", która prowadziła księgi handlowe spółki z o.o. "L." na podstawie umowy zawartej w- dniu 27.08.2004r. w okresie do stycznia 2006r. Natomiast od lutego 2006r. Spółka z o.o. "B." nie prowadzi już księgowości spółki z o.o. "L.". Naczelnik Urzędu Skarbowego skierował w dniu 21.10.2008r. za pośrednictwem poczty pismo nr [...]do aktualnie pełniącego funkcję prezesa zarządu spółki z o.o. "L." D. J. celem złożenia wyjaśnień w sprawie działalności spółki z o.o. "L.". Mimo, że pismo to zostało doręczone w dniu 29.10.2008r., D. J. nie udzielił na nie żadnej odpowiedzi. W tak ustalonym stanie faktycznym Naczelnik Urzędu Skarbowego wydał decyzję orzekającą o odpowiedzialności podatkowej D. W., jako osoby trzeciej za zaległości spółki z o.o. "L." w podatku od towarów i usług za IX-XI.2005r. W uzasadnieniu podkreślono, że ze złożonego, w dniu 8.07.2005r. sprawozdania finansowego za 2004r. wynika że spółka z o.o. "L." nie posiadała żadnych środków trwałych (ruchomości i nieruchomości) i za 2004r. wykazała stratę w wysokości 31.975,11 zł, a w deklaracji CIT-2 za XI.2005r. wykazana została strata w wysokości 26.670,68 zł natomiast z ostatniej złożonej deklaracji CIT-2 za I.2006r. wynikała strata 1.586,09 zł. Na decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego strona złożyła odwołanie, w którym podniesiono naruszenie art. 210 § 1 pkt 6 w związku z art.210 § 4 Ordynacji podatkowej, poprzez brak należytego uzasadnienia faktycznego decyzji oraz art. 122, art.187§1 i art. 191 ustawy, poprzez zaniedbanie obowiązków organu podatkowego w postępowaniu, co do zebrania materiału dowodowego i jego oceny. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymując w mocy zaskarżoną decyzją z dnia 14 lipca 2009 r rozstrzygnięcie organu I instancji powołał się na art. 116 ordynacji podatkowej. Podkreślił, że nie budzi wątpliwości, iż D.W. pełnił funkcję prezesa zarządu w Spółce w okresie od dnia 25.09.2003r do dnia 26.01.2006r. Zobowiązania podatkowe, za które orzeczona została jego odpowiedzialność powstały więc w czasie pełnienia przez niego obowiązku członka zarządu. Za prawidłowe uznano też ustalenia organu pierwszej instancji, iż egzekucja z majątku Spółki okazała się w części nieskuteczna. Podkreślono, że postanowieniem z dnia 31.03.2008r postępowanie egzekucyjne zostało przez Naczelnika Urzędu Skarbowego umorzone z uwagi na niemożność uzyskania w postępowaniu egzekucyjnym kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Ponadto w trakcie przeprowadzonego postępowania stwierdzono brak majątku Spółki pod adresami podanymi w protokole z dnia 22.10.2008r. (w K. przy ul. Z. [...], przy ul. L. [...] przy ul. L.[...]). Z akt sprawy wynika również, iż organ I instancji dokonał próby wezwania D.J. (pismo nr [...]doręczono adresatowi w dniu 29.10.2008r.) w celu uzyskania informacji na temat majątku Spółki. D. J. nie odpowiedział na powyższe wezwanie. Odpowiadając na zarzut, iż D. W. przekazał nowemu prezesowi D. J. kasę Spółki w kwocie ok. 40.000 zł, podkreślono, że domniemane przekazanie miało miejsce w dniu 30.01.2006r., natomiast art. 116 ustawy, mówi o mieniu spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części. A zatem przepis ten dotyczy aktualnego majątku będącego w posiadaniu Spółki, a nie występującego w przeszłości. Ponadto zaległość w podatku od towarów i usług za IX-XI.2005r. wynika ze złożonych przez Spółkę deklaracji VAT-7 w czasie, gdy D.W. był prezesem Spółki, a zatem miał świadomość o istnieniu zaległości. A skoro wiedział, również o posiadanych przez Spółkę środkach pieniężnych, to mógł uregulować zaległość podatkową jeszcze w czasie, gdy był prezesem Spółki. W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji. Zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tzn art. 122 i art. 191 ordynacji podatkowej poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i pełnej oceny całego materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, oraz naruszenie art. 210§1 pkt 6 w zw. z art.210§4 ordynacji podatkowej tj brak należytego uzasadnienia faktycznego decyzji. Wytknięto również obrazę prawa materialnego tzn art. 116 Ustawy Ordynacja podatkowa przez niewłaściwą interpretację i zastosowanie prawa. W uzasadnieniu podkreślono , że zgodnie z art. 116 §1 Ordynacji podatkowej podstawową przesłanką odpowiedzialności członka zarządu spółki kapitałowej za jej zobowiązania podatkowa jest stwierdzenie , że egzekucja zobowiązania z majątku spółki okazała się w całości lub części bezskuteczna. Okoliczność ta w toku postępowania nie została wykazana. Organ I instancji czynności w tej materii ograniczył jedynie do ustaleń w miejscach wynikających z adresów i danych dostępnych w Krajowym Rejestrze Sądowym oraz bazie danych Urzędu Skarbowego. Informacje z tych czynności dały podstawę do jedynie domniemania, że spółka majątku nie posiada i że egzekucja wobec spółki jest bezskuteczna. Ponadto ograniczenie się przez organ podatkowy tylko i wyłącznie do jednorazowego i bezskutecznego wezwania aktualnego Zarządu spółki w osobie D. J. oznaczało w istocie rezygnację z przeprowadzenia ważnego dowodu. Można je także ocenić jako działanie pozorne, nie dające podstaw do ustalenia aktualnego stanu spółki jako podstawy decyzji wobec skarżącego. Zarzucono również odstąpienie przez organy podatkowe od oceny przesłanek negatywnych wskazanych w art. 116 § 1 pkt 1 i 2 tj wskazania przekazanych nowemu zarządowi środków pieniężnych w kasie jako majątku umożliwiającego zaspokojenie w całości zaległości podatkowych, oraz oceny kondycji finansowej spółki, jej majątku i możliwości zaspokojenia zobowiązań na dzień ustąpienia skarżącego z funkcji Prezesa Zarządu. Powyższe decydują o winie leżącej po stronie D.W. lub jej braku, jego ewentualnego wpływu na sprawy spółki po dacie przekazania funkcji nowemu Prezesowi Zarządu D. J.. Powołano się także na orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego . W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje Skarga nie zasługuje na uwzględnienie Na podstawie art. 116 Ordynacja podatkowa, za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu nie wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez jego winy. Członek zarządu może zwolnić się od odpowiedzialności jeżeli wskaże mienie spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Odpowiedzialność członków zarządu zgodnie z art 116 § 2 ordynacji podatkowe obejmuje zobowiązania podatkowe powstałe w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu . Przepis ten zawiera zatem dwie kategorie przesłanek obciążenia członka zarządu spółki odpowiedzialnością za jej zaległości podatkowe . Pierwsza grupa ma charakter pozytywny i obejmuje nieskuteczną w całości lub w części egzekucja z majątku spółki oraz konieczność wykazania, że zaległości dotyczą zobowiązań powstałych w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu, pełnomocnika czy też posiadania statusu wspólnika. Natomiast do negatywnych przesłanek orzeczenia o odpowiedzialności członków zarządu, których zaistnienie wyklucza orzeczenie o ich odpowiedzialności jako osób trzecich, zalicza się wykazanie, że we właściwym czasie podmioty te zgłosiły wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) albo że niezgłoszenie Wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez ich winy, oraz wykazanie przez ww. podmioty mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że wydając decyzję o odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z o o organ podatkowy jest obowiązany wykazać jedynie okoliczność pełnienia obowiązków członka zarządu w czasie powstania zobowiązania podatkowego, które przerodziło się w dochodzoną zaległość podatkową spółki, oraz bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce, bowiem ciężar wykazania którejkolwiek okoliczności uwalniającej od odpowiedzialności spoczywa na członku zarządu" (wyrok NSA z dnia 6 marca 2003 r., SA/Bd 85/03, POP 2003, z. 4, poz. 93). W omawianej sprawie obie pozytywne przesłanki odpowiedzialności zostały wykazane w sposób prawidłowy . Nie budzi wątpliwości fakt pełnienia przez skarżącego funkcji członka zarządu w czasie gdy powstały zobowiązania podatkowe , które następnie stały się zaległościami podatkowymi za które orzeczono jego odpowiedzialność w zaskarżonej decyzji. Wbrew zarzutom skargi organy podatkowe wykazały także w sposób wyczerpujący, że egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna. Okoliczność tą potwierdza nie tylko wydane przez Naczelnika Urzędu Skarbowego postanowienie z dnia 31 marca 2008 r o umorzeniu postępowania egzekucyjnego, ale także przeprowadzone w sposób bardzo wnikliwy i dokładny postępowanie w sprawie. W szczególności sprawdzono wszystkie posiadane adresy pod którymi spółka prowadziła działalność gospodarczą. Nieuzasadnione są przy tym zarzuty skargi, iż brak majątku spółki pod tymi adresami daje jedynie podstawę do domniemania, iż spółka nie ma majątku w ogóle i że egzekucja wobec niej jest bezskuteczna . Osoby prawne w tym spółki prawa handlowego jako podmioty uczestniczące w obrocie gospodarczym i zobowiązane do określonych w ustawie świadczeń publicznych są obowiązane do ujawniania we właściwych rejestrach zarówno swojej siedziby jak też miejsc prowadzenia działalności gospodarczej. W związku z tym uzasadnione jest twierdzenie, że brak od wielu miesięcy majątku spółki pod tymi adresami jest dowodem na to, że nie posiada ona takiego majątku. Ustalenie to może być obalone przeciwdowodem, ale jego ciężar spoczywa na stronie skarżącej. Pomimo podnoszonych w tym zakresie zarzutów nie wskazano jednak ani żadnych wniosków dowodowych ani nie podano okoliczności pozwalających na ustalenie czy obecnie istnieje jeszcze jakiś majątek spółki i gdzie się znajduje. Organy podatkowe podjęły również działania w celu przesłuchania aktualnego prezesa zarządu . Nie przyniosły one jednak efektu. W związku z tym organ mając na całość zebranego w sprawie materiału dowodowego mógł uznać dalsze wzywanie tej osoby za bezcelowe, tym bardziej iż brak było stosownego wniosku dowodowego strony w tym zakresie. Z tego tez względu nie można zgodzić się z twierdzeniem, że jednorazowe wezwanie oznacza rezygnację z przeprowadzenia dowodu. Jeżeli chodzi natomiast o zarzut odstąpienia przez organy podatkowe od oceny przesłanek negatywnych to należy przypomnieć jak podkreślono wcześniej , iż ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa na strome skarżącej. Pomimo to nie wykazała ona w tym zakresie praktycznie żadnej aktywności poza wskazaniem na fakt przekazania nowemu prezesowi spółki kwoty 40 000 zł. Sama ta okoliczność nie dowodzi jednak, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez winy poprzedniego zarządu. Jest to tylko jednak z okoliczności, które mogą świadczyć o niewystępowaniu stanu niewypłacalności. który art. 11 ust 1 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze definiuje jako niewykonywanie swoich wymagalnych zobowiązań pieniężnych( mogą to być zarówno zobowiązania cywilno- , jak i publiczne prawne) lub ( w przypadku dłużnika będącego osobą prawną albo jednostką organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej, której odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną) sytuację gdy zobowiązania przekroczą wartość majątku, nawet wówczas, gdy na bieżąco te zobowiązania są wykonywane. Dla uznania danego podmiotu za niewypłacalny wystarczy spełnienie tylko jednej z wyżej wymienionych przesłanek. Należy przy tym podkreślić , że bez znaczenia też jest przyczyna niewykonywania zobowiązań. Niewypłacalność istnieje więc nie tylko wtedy, gdy dłużnik nie ma środków, lecz także wtedy, gdy dłużnik nie wykonuje zobowiązań z innych przyczyn. W związku z tym sam fakt dysponowania przez spółkę określoną kwotą pieniężną nie ma decydującego znaczenia dla wykazania przez członka zarządu przesłanek, o których mowa w art. 116 § ust 1 ordynacji podatkowej. Istotna jest natomiast nie kwestionowana okoliczność iż nie uregulowano trzech zobowiązań w podatku od towarów i usług za miesiące wrzesień, październik i listopad 2005 r . Co prawda dla ustalenia w danym konkretnym przypadku czy nie zgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości było zawinione mogą mieć także znaczenie inne okoliczności takie jak kondycja finansowa spółki, jej majątku i możliwości zaspokojenia zobowiązań jednakże ciężar udowodnienia tych okoliczności spoczywa na stronie . Nie może się ona zatem zachowywać biernie i oczekiwać, że organ będzie badał te okoliczności z urzędu, zwłaszcza w przypadku gdy prawidłowo ustalił istnienie nieuregulowanych zaległości podatkowych . Przytoczone w skardze orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dotyczyło zobowiązań podatkowych z lat 2000 i 2001 , a więc zostało wydane na gruncie nie obowiązującego już rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 24 października 1934 r. - Prawo upadłościowe Nie można także uznać iż wskazanie kwoty 40 000 zł spełnia przesłanki określone w art. 116 § ust 2 ordynacji podatkowej. Możliwość uwolnienia się członka zarządu od odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z o.o., poprzez wskazanie mienia spółki umożliwiającego zaspokojenie znacznej części zaległości podatkowych, wymaga wskazania takiego mienia, z którego egzekucja faktycznie jest możliwa. Wskazana wyżej kwota nie spełnia tego warunku, skoro nawet nie wiadomo gdzie się obecnie znajduje . Nieuzasadniony jest zatem zarzut naruszenia art. 116 § 1 ordynacji podatkowej . Nie uchybiono także wymogom określonym w art. 122 i 191 ordynacji podatkowej gdyż jak wskazano wyżej stan faktyczny sprawy został wyjaśniony bardzo dokładnie , a materiał dowodowy oceniono w sposób wyczerpujący. Także uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom określonym w art. 210 § 1 i 4 ordynacji podatkowej gdyż zawiera zarówno obszerne uzasadnienie faktyczne jak i prawne. Z tych też względów na podstawie wyżej powołanych przepisów oraz art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalono.