I SA/Kr 953/07

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 22 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku "P." Sp. z. o. o. w K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika w sprawie skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]Nr: [...] w przedmiocie określenia wysokości nieprzekazanej przez dłużnika zajętej wierzytelności p o s t a n a w i a oddalić wniosek strony skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika Wraz ze skargą kasacyjną od orzeczenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 12 lutego 2008 roku oddalającego skargę "P." Sp. z o.o. w K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...]roku Nr: [...]pełnomocnik strony skarżącej złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w trybie art. 246 § 2 pkt 1 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Z danych zawartych w formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy wniosku "PPPr" wynika, iż wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą w zakresie wykonywania robót ogólnobudowlanych związanych z wznoszeniem budynków. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że kapitał zakładowy spółki wynosi 50.000,00 zł. Spółka nie posiada środków trwałych, a ostatni rok obrotowy według bilansu został zamknięty stratą ok. 50.000 zł. Wskazano ponadto, iż spółka dysponuje dwoma rachunkami bankowymi: w Banku[...], na których stan środków na koniec miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy wyniósł – 592.722,27 zł oraz – 152.409,36 EUR. Spółka nie posiada majątku i aktualnie nie prowadzi działalności z powodu zablokowania jej przez Urząd Skarbowy poprzez zajęcie kont bankowych. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy strona podniosła, iż w związku z zaskarżonym nieprawomocnym postanowieniem Urząd Skarbowy zajął konta spółki i uniemożliwił jej prowadzenie jakiejkolwiek działalności. Kwoty, jakie od czasu zajęcia wpłynęły na konto zostały przez bank przekazane urzędowi. W związku z zaistniałą sytuacją spółka nie posiada żadnych środków na ponoszenie bieżących środków. Wykonując wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy, pełnomocnik strony skarżącej adw. E. F. przesłała wyciąg z kont bankowych obejmujący operacje bankowe z ostatnich trzech miesięcy, zeznanie podatkowe CIT-8 za 2007 rok, bilans za rok 2007 oraz oświadczenie Prezesa Zarządu, że na dzień 30 czerwca 2008 roku spółka "P." nie zatrudnia pracowników, gdyż zajęcie konta bankowego uniemożliwiło wypłaty wynagrodzeń oraz prowadzenie działalności. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Z dyspozycji art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) wynika, że właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie strona skarżąca domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym stosownie do treści art. 245 § 2 powołanej ustawy zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do przepisu art. 246 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego można ustanowić dla strony, która nie zatrudnia lub nie pozostaje w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Nie dotyczy to pełnomocnika ustanowionego na podstawie przepisów o prawie pomocy. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 2 powołanej ustawy przysługuje osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, która wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, zaś w zakresie częściowym, gdy podmiot ten wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, że ciężar udowodnienia braku możliwości pokrycia kosztów postępowania spoczywa na wnioskującym o przyznanie prawa pomocy. Jak wynika z treści cytowanego wyżej przepisu art. 246 § 2 w/w ustawy przesłanką przyznania prawa pomocy w pełnym zakresie jest wykazanie przez wnioskodawcę, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. W niniejszej sprawie faktem jest natomiast, że strona skarżąca w dniu 15 listopada 2008 roku uiściła wpis sądowy od złożonej skargi w wysokości 100 zł. Następnie w dniu 26 lutego 2008 roku strona uiściła opłatę kancelaryjną w kwocie 100 zł za odpis orzeczenia sądu z uzasadnieniem. Okoliczności te wskazują, że nie można stwierdzić, iż strona nie może ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, skoro koszty takie właśnie uiściła. Zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny (por. J.P. Tarno komentarz do art. 246 w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004) sąd nie jest związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie prawa pomocy, niemniej jednak w swym rozstrzygnięciu nie może wyjść ponad jej żądanie, ponieważ byłoby to przyznaniem prawa pomocy z urzędu. Zatem w przypadku, gdy strona wnosi o prawo pomocy w zakresie całkowitym sąd może przyznać jej prawo pomocy w zakresie częściowym, po ustaleniu, że wnioskodawca spełnia przesłanki, o których mowa w art. 246 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W ocenie orzekającego wnioskujące "P." z siedzibą w K. nie spełnia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Zasadność wniosku strony skarżącej rozpatrywana była w dwóch aspektach, mianowicie z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie musi ona ponieść w niniejszym postępowaniu, a z drugiej strony biorąc pod uwagę możliwości finansowe wnioskodawcy. Jak wynika z akt sprawy skarżąca jest spółką z ograniczoną odpowiedzialnością, a zainicjowane przez nią postępowanie sądowe dotyczy prowadzonej działalności gospodarczej. W związku z tym należy zauważyć, że skoro dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych, posiadanie tych środków staje się więc istotnym składnikiem prowadzonej działalności. Oznacza to, że w procedurze planowania wydatków związanych z działalnością przedsiębiorstwa, przewidując realizację swoich praw przed sądem, należy uwzględniać także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego. Planowanie wydatków bez uwzględnienia tej zasady powoduje, że strona wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych. Nie może wówczas skutecznie podnieść zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 9 lipca 1992 roku (sygn. akt I Acz 393/92). Zauważyć wypada, że spółka nadal funkcjonuje w obrocie, nie została postawiona w stan upadłości. Z przedłożonego przez stronę zeznania podatkowego CIT-8 wynika, że w roku 2007 spółka uzyskała przychód w wysokości 1.816.277,55 zł, przy kosztach uzyskania przychodów w wysokości 1.466.860,31 zł, co dało dochód z prowadzonej działalności gospodarczej w kwocie 349.417,24 zł. Z bilansu za rok 2007 wynika, że spółka posiada inwestycje długoterminowe wartości 240.517,81 zł, a aktywa obrotowe wynoszą 1.170.878,46 zł. Rok 2007 spółka zamknęła zyskiem netto w wysokości 221.155,22 zł. Zatem fakt, że posiadane przez stronę konta bankowe zostały zablokowane nie może stanowić wystarczającej podstawy do przyjęcia, że wnioskodawca nie ma żadnych możliwości zgromadzenia środków na pokrycie kosztów sądowych, tym bardziej, że wysokość tych kosztów na obecnym etapie postępowania sprowadza się do wpisu od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł stosownie do § 3 w zw. z § 2 ust.1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Dodać także należy, że poza prowadzoną działalności gospodarczą, spółka posiada także inne możliwości uzyskania środków na prowadzenie postępowania sądowego. W tym zakresie aktualny pozostaje pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w orzeczeniu z dnia 13 września 1937 roku w sprawie o sygn. II C 618/37 (Zb. Urz. 1938, poz. 293), zgodnie z którym spółka z ograniczoną odpowiedzialnością ubiegająca się o prawo ubogich, nawet w razie przeciążenia majątku swego ponad wartość, nie może się powoływać na swe zupełnie ubóstwo, gdyż może pokryć opłaty sądowe poprzez żądanie dopłat od wspólników. Odnosząc się natomiast do żądania ustanowienia stronie skarżącej profesjonalnego pełnomocnika należy stwierdzić, że zgodnie z art. 246 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ustanowienie zawodowego pełnomocnika w ramach prawa pomocy jest dopuszczalne jedynie wtedy, gdy strona nie zatrudnia takiego pełnomocnika lub nie pozostaje z nim w innym stosunku prawnym, chyba że został on ustanowiony na podstawie prawa pomocy. Skarżąca spółka zaś jest reprezentowana przez adwokata, którego sama wybrała i któremu udzieliła stosownego pełnomocnictwa. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 2, art. 246 § 2 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.).