I SA/Kr 955/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Paweł Dąbek (spr.) Sędziowie: WSA Maja Chodacka WSA Agnieszka Jakimowicz Protokolant: Specjalista Małgorzata Kruszec po rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 listopada 2019 r. sprawy ze skargi J. O. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] czerwca 2019 r. nr [...] w przedmiocie uznania za bezzasadnych zarzutów na postępowanie egzekucyjne I. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego koszty postępowania w kwocie [...]zł (sto złotych). Samorządowe Kolegium Odwoławcze (dalej: Kolegium), postanowieniem z dnia 21 czerwca 2019r. nr [...], utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta K. (dalej: organ pierwszej instancji) z dnia 22 maja 2019r. nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadniony wniesionego przez J. O. (dalej: Skarżący) zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 7 lutego 2019r. w zakresie błędu co do osoby. W uzasadnieniu postanowienia Kolegium podało, że w związku z nieuregulowaniem zaległości podatkowych przez Skarżącego z tytułu podatku od nieruchomości związanego z zabudowaną kamienicą działką położoną w K., wierzyciel po bezskutecznym upływie terminu od doręczenia Skarżącemu upomnień, wystawił tytuł wykonawczy. W uzasadnieniu podniesionego zarzutu Skarżący wskazał, że nie jest współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości, bowiem własność nieruchomości należy do A. M. W. i nieustalonych spadkobierców L. P. R.. W ocenie Kolegium rację należało przyznać organowi pierwszej instancji uznającemu podniesiony zarzut za nieuzasadniony, gdyż na Skarżącym ciążył obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji administracyjnej. Wystawiony tytuł wykonawczy prawidłowo wskazywał Skarżącego jako zobowiązanego, gdyż figuruje on w ewidencji podatników podatku od nieruchomości Urzędu Miasta K. jako podatnik z tytułu posiadania prawa współwłasności przedmiotowej nieruchomości. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2019r. poz. 725) podstawę m.in. wymiaru podatków, stanowią dane zawarte w ewidencji gruntów i budynków. Zgodnie zaś z danymi wynikającymi z właściwej ewidencji, współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości podlegającej opodatkowaniu nieruchomości są: w udziale [...] A. W. oraz w udziale [...] Skarżący. Taki sam udział Skarżącego w przedmiotowej nieruchomości wynika z wpisów w dziale II prowadzonej dla niej księgi wieczystej. Do momentu wykreślenia Skarżącego z rejestrów publicznych, pozostaje on podatnikiem podatku od tej nieruchomości. Skarżący nie podjął żadnych czynności, by zmienić ujawnione wpisy. We wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skardze na powyższe postanowienie, Skarżący wnosząc o jego uchylenie wskazał, że faktycznie dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków stanowią podstawę do wymiaru podatków i świadczeń, lecz jedynie w przypadku, gdy nie są one kwestionowane. Tymczasem w rozpatrywanej sprawie wobec wpisania w dziale II księdze wieczystej ostrzeżenia, istnieje spór co do prawa własności przedmiotowej nieruchomości. Odpowiadając na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie, choć nie z powodów w niej podanych, gdyż zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem prawa. W pierwszej kolejności zgodzić należy się z poglądem Kolegium, że przez błąd co do zobowiązanego (który to zarzut został wskazany przez Skarżącego i zakreślił granice sprawy związane z jej rozpoznaniem) rozumie się sytuacje dwojakiego rodzaju. Po pierwsze, organ egzekucyjny lub egzekutor podjęli czynności egzekucyjne wobec osoby, którą błędnie uznali za zobowiązanego, w związku z czym doręczyli jej tytuł wykonawczy oraz pouczyli o prawie zgłoszenia zarzutów, a w konsekwencji właściwy zobowiązany został pozbawiony możliwości obrony swoich interesów. Po drugie, wskazanie w tytule wykonawczym osoby, na której nie ciąży obowiązek egzekucyjny. Ta druga sytuacja będzie miała miejsce wówczas, kiedy zachodzi rozbieżność co do imienia i nazwiska osoby zobowiązanego w orzeczeniu stanowiącym podstawę wystawienia tytułu wykonawczego i w tytule wykonawczym (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 maja 2011r., sygn. akt II FSK 2215/09 – dostępny na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej: CBOSA). Sprzeczność taka może wynikać również przez porównanie danych zobowiązanego zawartych w tytule wykonawczym z innym dokumentem, który stanowił podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Z treści wystawionego tytułu wykonawczego (k: 1 akt administracyjnych) wynika, że podstawę prawną obowiązku stanowi orzeczenie o nr [...] wydane w dniu 2 stycznia 2018r. Orzeczenia tego brak jest w aktach administracyjnych, jak również nie odniosło się do niego Kolegium oraz organ pierwszej instancji. W związku z treścią tytułu wykonawczego założyć należy, że zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości powstało na skutek doręczenia decyzji ustalającej to zobowiązanie. Przemawia za tym również treść art. 6 ust. 6 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2019r. poz. 1170 ze zm.), z którego wynika, że podatek od nieruchomości na rok podatkowy od osób fizycznych, z zastrzeżeniem ust. 11 (który wobec treści księgi wieczystej przedmiotowej nieruchomości nie powinien mieć w sprawie zastosowania), ustala w drodze decyzji organ podatkowy właściwy ze względu na położenie nieruchomości. Kolegium nie badając, czy osoba podatnika została ustalona w decyzji podatkowej, przeprowadziło w ramach postępowania wywołanego wniesionym zarzutem, merytoryczne postępowanie na podstawie którego wyprowadziło wniosek, że Skarżącego uznać należy za podatnika podatku od przedmiotowej nieruchomości. Jeżeli natomiast wydana została decyzja ustalająca zobowiązanie podatkowe w przedmiocie przedmiotowego podatku, to kwestia ustalenia podatnika została rozstrzygnięta w postępowaniu podatkowym. Należało zatem zbadać, czy Skarżący został określony w takiej decyzji, jako podatnik. W takim zaś przypadku zastosowanie znajdzie art. 34 § 1a ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2019r. poz. 1438 ze zm. - dalej: u.p.e.a.). Stosownie do brzmienia tego przepisu, jeżeli zarzut zobowiązanego jest lub był przedmiotem rozpatrzenia w odrębnym postępowaniu administracyjnym, podatkowym lub sądowym albo zobowiązany kwestionuje w całości lub w części wymagalność należności pieniężnej z uwagi na jej wysokość ustaloną lub określoną w orzeczeniu, od którego przysługują środki zaskarżenia, wierzyciel wydaje postanowienie o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu. W rozpatrywanej sprawie, biorąc pod uwagę treść wniesionego zarzutu oraz dalsze stanowisko Skarżącego wyrażone w zażaleniu na postanowienie organu pierwszej instancji oraz skardze na postanowienie Kolegium, stwierdzić należy, że w zarzucie zakwestionowano uznanie Skarżącego za podatnika. Jeżeli jednak wydana została decyzja ustalająca wysokość zobowiązania podatkowego i Skarżący został w niej wskazany jako podmiot tego podatku, zastosowanie znajdzie powołany powyżej art. 34 § 1a u.p.e.a. W takim bowiem przypadku kwestia podmiotu zobowiązanego do zapłaty podatku była rozpatrywana w odrębnym postępowaniu i w konsekwencji wniesiony zarzut jest niedopuszczalny. Ponieważ w aktach sprawy przekazanej Sądowi brak jest takiej decyzji, zaś wojewódzki sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, co wynika z art. 133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018r. poz. 1302 ze zm. – dalej: p.p.s.a.), Sąd nie może wypowiedzieć się co do tej okoliczności. Nadmienić przy tym należy, że brak było podstaw do wzywania organów podatkowych o nadesłanie decyzji ustalającej. Konieczność wzywania organu o uzupełnienie nadesłanych akt sprawy będzie miała miejsce wówczas, gdy z ich lektury wynika, że zgromadzony został stosowny materiał dowodowy, lecz nie przesłano sądowi administracyjnemu kompletnych akt sprawy (por. wyrok NSA z dnia 23 lipca 2019r., sygn. akt I OSK 2438/17 – CBOSA). Sąd nie mógł również na tę okoliczność przeprowadzić uzupełniającego postępowania dowodowego w oparciu o art. 106 § 3 p.p.s.a. Sąd administracyjny może bowiem w toku uzupełniającego postępowania dowodowego dokonywać wyłącznie ustaleń, które mają wpływ na ocenę legalności aktu lub czynności. Nie mogą one natomiast prowadzić do nowego ustalenia stanu faktycznego sprawy administracyjnej albo kontynuowania postępowania dowodowego prowadzonego przez organy, gdyż w takim przypadku sąd administracyjny powinien uchylić zaskarżony akt lub czynność (por. wyrok NSA z dnia 4 czerwca 2019r., sygn. akt I OSK 2031/17 – CBOSA). Wezwanie zatem o dołączenie orzeczenia o którym mowa w tytule wykonawczym, prowadziłoby do uzupełnienia stanu faktycznego sprawy i zastąpienia w tym przez Sąd organów administracyjnych, co jest niedopuszczalne. Sąd administracyjny nie ustala, bądź nie uzupełnia stanu faktycznego sprawy, która została zakończona wydaniem rozstrzygnięcia przez organ administracyjny, lecz jedynie kontroluje zupełność i prawidłowość ustalonego stanu faktycznego. Wobec powyższego zamiast w pierwszej kolejności zbadać, czy zarzut Skarżącego (bycie podmiotem podatku od przedmiotowej nieruchomości), był przedmiotem innego postępowania, na co wskazywał zapis w tytule wykonawczym, Kolegium oraz organ pierwszej instancji przeprowadziły w istocie merytoryczne postępowanie mające na celu ustalenie osoby podatnika. Jak już jednak wskazano we wcześniejszej części uzasadnienia, ustalenia takie w zakresie podatku od nieruchomości w przypadku osób fizycznych, mogą być dokonywane jedynie w drodze odrębnego postępowania podatkowego. Sposób procedowania przez Kolegium wykroczył zatem poza ramy zakreślone złożeniem zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 u.p.e.a. Zamiast rozpoznać wniesiony zarzut w jego granicach, Kolegium przeprowadziło merytoryczną argumentację zmierzającą do wykazania, że Skarżącego można uznać za podmiot podatku od przedmiotowej nieruchomości i dlatego wszczęcie egzekucji administracyjnej było prawidłowe. W konsekwencji doszło do naruszenia art. 33 § 1 pkt 4 w zw. z art. 34 § 1a u.p.e.a. Poprzez brak zgromadzenia wystarczającego materiału dowodowego – brak ustaleń w zakresie wydanego orzeczenia stanowiącego podstawę prawną egzekucji, doszło do naruszenia art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018r. poz. 2096 ze zm.), które to przepisy mają odpowiednie zastosowanie w sprawie na podstawie art. 18 u.p.e.a. Dlatego też Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie. Ponieważ tożsame uchybienia dotyczą postanowienia organu pierwszej instancji, zostało ono również uchylone w oparciu o art. 135 p.p.s.a. W ponownie prowadzonym postępowaniu, zadaniem organu pierwszej instancji będzie uzupełnienie materiału dowodowego o orzeczenie stanowiące podstawę prawną egzekucji i wydanie odpowiedniego rozstrzygnięcia, przy uwzględnieniu poglądu prawnego wyrażonego w niniejszym uzasadnieniu. W szczególności organ pierwszej instancji powinien rozważyć możliwość orzeczenia na podstawie art. 34 § 1a u.p.e.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. art. 205 § 1 p.p.s.a. Na zasądzone koszty składa się uiszczony wpis od skargi. Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w sentencji.