I SA/Kr 956/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Urszula Zięba po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2017r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi L. J. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 17 sierpnia 2017r., nr [...] ([...]) w przedmiocie odmowy ustanowienia pełnomocnika procesowego z urzędu postanawia: skargę odrzucić. Pismem datowanym na dzień 1 września 2017r. L. J. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie "pismo procesowe wraz z zażaleniem i skargą" na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 17 sierpnia 2017r., nr [...], ([...]) w przedmiocie odmowy ustanowienia pełnomocnika procesowego z urzędu. W uzasadnieniu ww. pisma wskazano, że kwestia przydzielenia skarżącemu pełnomocnika z urzędu na obecnym etapie postępowania jest zagadnieniem prawnym, zasługującym na rozpatrzenie przez właściwy w tym zakresie, niezależny od władzy wykonawczej, organ. Ww. postanowienie zdaniem skarżącego, narusza jego prawo do obrony względem osób, które stać na profesjonalnego pełnomocnika. Powołano się na poglądy doktryny w zakresie klauzul generalnych w projekcie kodeksu cywilnego. Podano, że skarżący przebywa obecnie w szpitalu psychiatrycznym w W., gdzie poddany jest leczeniu. Skarżący dodał, że ww. postanowienie jest zgodne z ordynacją podatkową, ale pozostaje w sprzeczności ze względami moralnymi, i względami słuszności. Brak w ordynacji podatkowej przepisów o przydzieleniu pełnomocnika z urzędu jest patologią prawną. Wskazano na wyczerpanie psychiczne i fizyczne oraz pięcioletnią opresję prawną wobec skarżącego. W odpowiedzi na skargę Naczelnik Urzędu Skarbowego wniósł o jej odrzucenie, wyjaśniając, że na gruncie ustawy Ordynacja podatkowa nie przysługuje podatnikowi prawo do ustanowienia pełnomocnika z urzędu w celu reprezentowania go w toku postępowania podatkowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: W pierwszej kolejności wyjaśnienia wymaga, że zgodnie z art. 1 ustawy z dnia z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016r., poz. 1066 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji, obejmującą badanie zaskarżonych aktów pod względem ich zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres sądowej kontroli administracji określony został w ustawie z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2017r. poz. 1369 ze zm.; dalej jako: "p.p.s.a."). Stosownie do art. 3 § 1 p.p.s.a. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z kolei treść § 2 ww. przepisu stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień wierzyciela o niedopuszczalności zgłoszonego zarzutu oraz postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996, 1579 i 2138 oraz z 2017 r. poz. 935), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, 648, 768 i 935), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Ponadto, zgodnie z art. 63 p.p.s.a., jeżeli ustawy szczególne tak stanowią, postępowanie sądowe wszczyna się na wniosek. Do wniosku stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej (art. 64 § 3 ww. ustawy). Z ww. przepisów wynika wprost, że właściwość sądów administracyjnych nie została określona za pomocą klauzuli generalnej. Kontrola działalności administracji publicznej sprawowana przez sądy administracyjne, obejmuje bowiem orzekanie w sprawach ściśle przez ustawę określonych. Należy w związku z tym wskazać, że sąd administracyjny nie ma kompetencji w przedmiocie ustanawiania pełnomocnika z urzędu w postępowaniu administracyjnym (podatkowym). Takiej możliwości nie przewidują bowiem regulacje zawarte w ustawie – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak i regulacje zawarte w innych aktach prawnych, mających zastosowanie na gruncie przedmiotowej sprawy podatkowej, tj. ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2017r., poz. 201 ze zm.), odnoszące się do instytucji pełnomocnictwa w tym postępowaniu. W związku z powyższym skargę na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w przedmiocie odmowy ustanowienie pełnomocnika z urzędu w postępowaniu administracyjnym (podatkowym) - uznać należy za niedopuszczalną. Przepisy ustawy Ordynacja podatkowa nie przewidują bowiem możliwości ustanowienia pełnomocnika z urzędu w celu reprezentowania stron w postępowaniu podatkowym, prowadzonym przez organ podatkowy. Natomiast osoba, która chce działać przed organem administracji publicznej przez zawodowego, profesjonalnego pełnomocnika, może zawsze skorzystać z pomocy pełnomocnika z wyboru. Okoliczność ta obliguje z kolei Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie do odrzucenia przedmiotowego wniosku, o czym orzeczono, jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a.