I SA/Kr 963/16

|Sygn. akt I SA/Kr 963/16 | [pic] W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 10 listopada 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Paweł Dąbek (spr.), Sędziowie: WSA Inga Gołowska, WSA Urszula Zięba, Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2016 r., sprawy ze skargi S. K., na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego, z dnia 2 czerwca 2016 r. Nr [...], w przedmiocie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2016 r., I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącego koszty postepowania w kwocie 100 zł ( sto złotych). Burmistrz M. P. w decyzji w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2016 z dnia 26 stycznia 2016r. nr [...] (nakazie płatniczym) ustalił dla S. K. (dalej: skarżący) łączny wymiar zobowiązania pieniężnego na rok 2016 w kwocie 1.888 zł, określając jednocześnie ilość rat, wysokość i terminy płatności poszczególnych rat. Decyzja organu I instancji oprócz danych, z których wynikał sposób wyliczenia zobowiązania pieniężnego, zawierała również wymienionych z imienia i nazwiska właścicieli, współwłaścicieli i władających solidarnie odpowiedzialnych oraz ich adresy i udziały. W stosunku do skarżącego, jego udział określony został jako [...] i przypadający na niego udział do zapłaty podatku, wyliczony na 73,75 zł. Z pisma Burmistrza M. P. z dnia 23 marca 2016r. wynika, że decyzja została wysłana każdemu z współwłaścicieli (czy współwładajacych) z uwzględnieniem części udziału i kwoty do zapłaty. Od ww. decyzji skarżący wniósł odwołanie, w którym zarzucił organowi błąd w ustaleniach faktycznych co do wielkości obszaru stanowiącego własność skarżącego, od którego dokonano naliczenia zobowiązania pieniężnego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 2 czerwca 2016r., sygn. [...] utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że organ I instancji prawidłowo wskazał powierzchnię gruntów rolnych korzystających ze zwolnienia podatkowego oraz prawidłowo podał powierzchnię opodatkowanych gruntów leśnych (las o powierzchni [...] ha) oraz stawkę podatku leśnego (tj. [...] zł/ha), i określił wymiar podatku w kwocie do zapłaty w poszczególnych ratach i terminach rat. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wyjaśniło następnie, że zgodnie z art. 6c ust. 1 i 2 ustawy o podatku rolnym oraz art. 6a ust. 1 i 2 ustawy o podatku leśnym osobom fizycznym, na których ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego oraz jednocześnie w zakresie podatku od nieruchomości lub podatku leśnego dotyczący przedmiotów opodatkowania położonych na terenie tej samej gminy, wysokość należnego zobowiązania podatkowego pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego ustala organ podatkowy w jednej decyzji (nakazie płatniczym). Łączne zobowiązanie pieniężne należne od przedmiotów opodatkowania stanowiących współwłasność lub znajdujących się w posiadaniu dwóch lub więcej osób fizycznych ustala się w odrębnej decyzji (nakazie płatniczym), który wystawia się na któregokolwiek ze współwłaścicieli (posiadaczy). Kolegium przeprowadziło następnie analizę danych na podstawie których ustalone zostało łączne zobowiązanie podatkowe i w jej wyniku stwierdziło, że decyzja organu I instancji nie zawiera błędów. Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której zarzucił, że rozstrzygniecie to zawiera wadę obliczenia wysokości zobowiązania. Zdaniem skarżącego posiada on udział w wysokości [...] w prawie współwłasności nieruchomości o łącznej powierzchni dla obszarów leśnych [...] ha a wymiar tego podatku dla całego obszaru wynosi [...] zł ([...]), to udział w wysokości 35 części powinien wynosić nie [...] zł, ale [...] zł. Skarżący zarzucił organom, że nie odniosły się do jego wcześniejszego zarzutu dotyczącego wielkości obszaru zarejestrowanego pod pozycją rejestrową nr [...] jako powierzchni w wymiarze [...] ha, wnosząc zarazem o przeprowadzenie dowodu z mapy sytuacyjnej podziału z 1997r. autorstwa mgr J. B. W konsekwencji skarżący wniósł o zmianę zarówno zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającej ją decyzji z uwagi na fakt, że decyzja organu I instancji została skierowana do osób, które zmarły, a więc nie występują w sprawie, czego organ I instancji nie dostrzegł. W odpowiedzi na skargę, Kolegium wniosło o jej oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Sąd administracyjny, co do zasady, orzekając rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.j Dz.U. z 2016r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny, konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c p.p.s.a), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Kontrola sądowoadministracyjna przeprowadzona w oparciu o powyższe kryteria wykazała, że zaskarżone rozstrzygnięcie narusza prawo w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. W myśl art. 3 ust 5 ustawy z dnia 15 listopada 1984r. o podatku rolnym (t.j. Dz.U z 2016r., poz. 617 ze zm., dalej: u.p.r.), jeżeli grunty, o których mowa w art. 1, stanowią współwłasność lub znajdują się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowią odrębny przedmiot opodatkowania podatkiem rolnym, a obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach (posiadaczach). Zgodnie z art. 2 ust. 4 ustawy z dnia 30 października 2002r. o podatku leśnym (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 374 ze zm., dalej: u.p.l.) jeżeli las jest współwłasnością lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, stanowi wówczas odrębny przedmiot opodatkowania podatkiem leśnym, a obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach. Z kolei z art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991r. o podatkach i opłatach lokalnych (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 716 ze zm., dalej: u.p.o.l.) wynika, że jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach. Przyjęcie w ww. ustawach podatkowych odpowiedzialności solidarnej podatników, biorąc pod uwagę - jak w przypadku niniejszej sprawy - rodzaj przedmiotu podatkowania, determinuje konieczność zastosowania art. 92 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (j.t. Dz.U. z 2015, poz. 613 ze zm. – dalej: O.p.), zgodnie z którym, przepisu § 1 nie stosuje się do zobowiązań podatkowych pobieranych w formie łącznego zobowiązania pieniężnego. W tym przypadku zasady odpowiedzialności solidarnej stosuje się z chwilą doręczenia decyzji (nakazu płatniczego) osobie, na którą, zgodnie z odrębnymi przepisami, wystawia się decyzję (nakaz płatniczy). Norma ta jako lex specialis w stosunku do ogólnego uregulowania tej kwestii w art. 92 § 1 O.p., który stanowi, że jeżeli, zgodnie z ustawami podatkowymi, podatnicy ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe, a zobowiązania te powstają w sposób przewidziany w art. 21 § 1 pkt 2, odpowiedzialnymi solidarnie są podatnicy, którym doręczono decyzję ustalającą wysokość zobowiązania podatkowego, kształtuje skutki tej odpowiedzialności w sytuacji łącznego zobowiązania pieniężnego. Wówczas bowiem zasady odpowiedzialności solidarnej stosuje się z chwilą doręczenia decyzji (nakazu płatniczego) osobie, na którą, zgodnie z odrębnymi przepisami, wystawia się decyzję (nakaz płatniczy). Taką konstrukcję (jako "odrębne przepisy") wprowadza art. 6c ust. 1 u.p.r., zgodnie z którym osobom fizycznym, na których ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego oraz jednocześnie w zakresie podatku od nieruchomości lub podatku leśnego, dotyczącego przedmiotów opodatkowania położonych na terenie tej samej gminy, wysokość należnego zobowiązania podatkowego pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego ustala organ podatkowy w jednej decyzji (nakazie płatniczym). Przy czym, łączne zobowiązanie pieniężne należne od przedmiotów opodatkowania, stanowiących współwłasność lub znajdujących się w posiadaniu dwóch lub więcej osób fizycznych, ustala się w odrębnej decyzji (nakazie płatniczym), który wystawia się na któregokolwiek ze współwłaścicieli (współposiadaczy). Jeżeli gospodarstwo rolne prowadzi w całości jedna z tych osób, nakaz płatniczy wystawia się na tę osobę (art. 6c ust. 2 u.p.r.). Na marginesie należy nadmienić w tym miejscu, że ustawodawca posługując się w art. 6c ust. 2 u.p.r. terminem "wystawia", nakazuje w przypadku współwłasności lub współposiadania – wystawienie i doręczenie nakazu tylko jednemu ze współwłaścicieli (posiadaczy). W praktyce nakazy wystawiane są jednak na wszystkich współwłaścicieli i każdemu z nich są doręczane, co nie powinno być kwestionowane, skoro zasadę wyrażoną w art. 6c ust. 2 u.p.r. powinno się rozważać w kategoriach uprawnienia, a nie obowiązku (por. R. Daugier (w:) Ordynacja podatkowa. Komentarz., C. Kosikowski. L. Etel, R. Dowgier, T. Pietrasz, S. Tresnarowicz, Wolter Kluwers, Dom wydawniczy ABC 2006, s. 397). Wybór organu podatkowego co do podmiotu, na który zostanie wydany nakaz, jest ograniczony wtedy, gdy tylko jeden ze współwłaścicieli (posiadaczy) prowadzi gospodarstwo rolne w całości. Podobne uregulowanie zawiera art. 6c u.p.l., z którego wynika, że osobom fizycznym, na których ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku leśnego oraz jednocześnie w zakresie podatku od nieruchomości lub podatku rolnego dotyczący przedmiotów opodatkowania położonych na terenie tej samej gminy, wysokość należnego zobowiązania podatkowego pobieranego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego ustala organ podatkowy w jednej decyzji (nakazie płatniczym). Łączne zobowiązanie pieniężne należne od przedmiotów opodatkowania stanowiących współwłasność lub znajdujących się w posiadaniu dwóch lub więcej osób fizycznych ustala się w odrębnej decyzji (nakazie płatniczym), który wystawia się na któregokolwiek ze współwłaścicieli lub posiadaczy. Jak z powyższego wynika, w sytuacji mającej miejsce w niniejszej sprawie, istniała możliwość doręczenia decyzji jedynie jednemu z podatników. Niemniej jednak organ I instancji, jak wynika z jego pisma z dnia 23 marca 2016r., doręczył wszystkim współwłaścicielom nakaz płatniczy. W ocenie Sądu skutkiem powyższego doręczenia, było uznanie wszystkich tych osób za strony postępowania. Potwierdza to umieszczenie tych osób w decyzji organu I instancji. Skoro organ I instancji nie wykorzystał możliwości przewidzianych przez art. 6c ust. 2 u.p.r., jak również przez art. 6a ust. 2 u.p.l., podatników, którym zostały doręczone decyzje, uznać należy za strony postępowania ze wszystkimi wynikającymi z tego faktu skutkami. Powinni oni przede wszystkim uczestniczyć w postępowaniu podatkowym na każdym jego etapie, w tym w postępowaniu odwoławczym. Tymczasem jak wynika z akt postępowania, organ odwoławczy doręczył decyzję jedynie skarżącemu. Tym samym pozostałe strony postępowania bez swojej winy nie brały udziału w postępowaniu odwoławczym. Wypełnia to dyspozycję art. 240 § 1 pkt 4 O.p. i w konsekwencji stanowi przesłankę wznowieniową. Biorąc pod uwagę powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję. Z uwagi na uchybienia proceduralne, przedwczesnym jest przy tym wypowiadanie się co do sformułowanych zarzutów merytorycznych. Podkreślić również należy, że w nadesłanych aktach administracyjnych, brak jest dowodów doręczenia decyzji organu I instancji dla pozostałych stron postępowania. Znajduje się w nich jedynie dowód doręczenia dla skarżącego. Konsekwencją uznania przez organ I instancji wszystkich współwłaścicieli za strony postępowania, jest konieczność zbadania na etapie postępowania odwoławczego prawidłowości doręczenia decyzji dla każdej ze stron. Skoro Kolegium nie dysponowało dowodami doręczenia decyzji, nie wykonało powyższego obowiązku. W ponownie przeprowadzonym postępowaniu, Kolegium zapewni czynny udział wszystkich stron w postępowaniu odwoławczym. W szczególności wszystkie strony powinny otrzymać wydaną decyzję. Kolegium skontroluje również prawidłowość doręczenia stronom decyzji organu I instancji. O kosztach postępowania Sąd orzekł natomiast na mocy art. 200 p.p.s.a. Na koszty postępowania złożył się wpis w kwocie 100 zł. Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w sentencji.