I SA/Kr 975/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 17 września 2009r na posiedzeniu niejawnym wniosku P. R. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi kasacyjnej dotyczącej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 marca 2009r. oddalającego skargi na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 kwietnia 2008r. Nr od [...] do [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług p o s t a n a w i a przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego, należnego od złożonej skargi kasacyjnej. W dniu 8 czerwca 2009r. skarżący P. R., działając przez swego pełnomocnika – doradcę podatkowego M. D. – M. złożył wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 kwietnia 2008r. wydane w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług. Skarżący domaga się zwolnienia od wpisu sądowego należnego od złożonej skargi kasacyjnej dotyczącej wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 marca 2009r. oddalającego w/w skargę skarżącego na decyzje organu podatkowego. Skarżący domaga się częściowego zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych z uwagi na ciężką sytuację materialną. Wskazuje, iż jest zatrudniony na czas określony, otrzymuje dochody w wysokości ok. 970 zł netto. Ponadto, co miesiąc z jego pensji potrącana jest kwota 450,00 zł tytułem egzekucji należności podatkowych. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Zamieszkuje jednak w mieszkaniu swoich rodziców, którzy są emerytami, a ich dochody miesięczne kształtują się na poziomie 3500,00 zł. Źródłem utrzymania skarżącego są dochody osiągane przez wnioskodawcę z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości – jak podaje 1300 zł brutto miesięcznie, na dowód czego przedstawia – na wezwanie Sądu – zaświadczenie z zakładu pracy potwierdzające, iż jest on zatrudniony na stanowisku "sprzedawca" w wymiarze ½ etatu na czas nieokreślony, a jego wynagrodzenie wynosi 1300,00 zł. Ponadto wnioskodawca przedkłada kopię zeznania podatkowego za rok 2008, z którego wynika, iż ze stosunku pracy osiągnął on w roku podatkowym 2008 dochód w wysokości 22 000,80 zł. Z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy wynika także, iż strona nie posiada żadnych nieruchomości, natomiast zamieszkuje w K. w mieszkaniu należącym do rodziców. Skarżący nie wykazuje faktu posiadania cennych ruchomości ani oszczędności. Z informacji zgromadzonych natomiast w aktach sprawy wynika, iż skarżący przekazuje swoim rodzicom miesięcznie około 200,00 zł na utrzymanie domu, a z pensji potrącana jest kwota 450 zł tytułem należności podatkowych. Z tytułu odpowiedzialności za zaległości podatkowe nieistniejącej już spółki "F", której był wspólnikiem , wykazuje kwotę 332 486,80 zł, a odsetki od tej kwoty we wrześniu 2007r. przekroczyły już kwotę 100 00,00 zł. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. W ocenie orzekającego, skarżący wykazał w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie uiścić należnego wpisu sądowego bez uszczerbku w koniecznym swoim utrzymaniu. Biorąc pod uwagę w szczególności wysokość comiesięcznych, stałych dochodów skarżącego w wysokości łącznie około 1300,00 zł ( wynagrodzenie za pracę ) w odniesieniu do wydatków na utrzymanie, które przekazuje rodzicom, braku oszczędności, braku własnego majątku - w kontekście wysokości samego wpisu należnego od skargi kasacyjnej ( 5 236,00 zł ) - zaistniały przesłanki uzasadniające zwolnienie strony od wpisu sądowego. Tym bardziej, iż zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zdaniem orzekającego, w przedmiotowej sprawie okoliczności takie zostały wykazane w stopniu uzasadniającym zwolnienie od wpisu sądowego należnego od złożonej skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Wobec, jak wskazano faktu, iż skarżący jest osobą zatrudnioną w wymiarze ½ etatu, otrzymuje wynagrodzenie w wysokości 1300,00 zł, nie ma faktycznie majątku, który mógłby sprzedać czy zastawić w celu osiągnięcia korzyści majątkowej na pokrycie bieżących zobowiązań, nie ma oszczędności, a wysokość wymaganego wpisu znacznie przekracza wysokość jego miesięcznych dochodów - przyznanie mu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od konieczności uiszczenia wpisu sądowego należnego od złożonej skargi kasacyjnej należy uznać za adekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej strony. Mając powyższe na uwadze orzeczono, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).