I SA/Kr 986/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 26 września 2008r na posiedzeniu niejawnym wniosku P. R. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za grudzień 2004r. p o s t a n a w i a przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego, należnego od złożonej skargi. W dniu [...] września 2008r. skarżący P. R., działając przez swego pełnomocnika – doradcę podatkowego M. D. – M. złożył wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Dyrektora izby Skarbowej z dnia [...]. wydaną w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług . Skarżący domaga się częściowego zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych z uwagi na ciężką sytuację materialną. Wskazuje, iż jest zatrudniony na czas określony, do końca 2008 roku, otrzymuje dochody w wysokości 1700,00 zł netto, ponadto spłaca dwa kredyty w łącznej wysokości 1010,00 zł. Zdaniem Sądu, wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Zamieszkuje w mieszkaniu swoich rodziców, którzy są emerytami, a ich dochody miesięczne kształtują się na poziomie 3500,00 zł. Źródłem utrzymania skarżącego są dochody osiągane przez wnioskodawcę z tytułu wynagrodzenia za pracę w wysokości – jak podaje 2732,00 zł brutto miesięcznie, oraz dochody z premii oraz wynagrodzenia za nadgodziny w wysokości około 250,00 zł miesięcznie. Z dokumentu dołączonego zaś przez pełnomocnika skarżącego w dniu [...] września 2008r. wynika, iż obecnie skarżący jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę w wymiarze ½ etatu i uzyskuje miesięczne przychody w wysokości 1270,00 zł. Z oświadczenia skarżącego znajdującej się w aktach sprawy wynika także, iż działkę rolną o pow. 7 ar położoną w L. M., natomiast zamieszkuje w K. w mieszkaniu należącym do rodziców. Skarżący nie wykazuje cennych ruchomości ani oszczędności. Z informacji zgromadzonych natomiast w aktach sprawy wynika, iż skarżący przekazuje swoim rodzicom miesięcznie około 300,00 zł na utrzymanie domu, a także spłaca dwa kredyty w wysokości 310,00 zł oraz 700,00 zł. Skarżący posiada konto bankowe w Banku [...], nie posiada na nim jednak żadnych oszczędności. Z tytułu odpowiedzialności za zaległości podatkowe nieistniejącej już spółki "F", której był wspólnikiem , wykazuje kwotę 332 486,80 zł, a odsetki od tej kwoty we wrześniu 2007r. przekroczyły już kwotę 100 00,00 zł. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie, która wykaże, iż nie ma jakichkolwiek dochodów do pokrycia kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. W ocenie orzekającego, skarżący wykazał w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie uiścić należnego wpisu sądowego bez uszczerbku w koniecznym swoim utrzymaniu. Biorąc pod uwagę w szczególności wysokość comiesięcznych, stałych dochodów skarżącego w wysokości łącznie około 1900,00 zł ( wynagrodzenie za pracę oraz premie i wynagrodzenie za nadgodziny ) – aktualnie wg. oświadczenia pełnomocnika skarżącego jest to kwota 1270,00 zł brutto w odniesieniu do wydatków na utrzymanie, braku oszczędności, wykazanego kredytu, którego miesięczne raty wynoszą 1010,00 zł - w kontekście wysokości samego wpisu, przy uwzględnieniu faktu, iż skarżący ma założone w sądzie wiele spraw, a co się z tym wiąże – obciążenia finansowe nie są jednostkowe ale obejmują łącznie 26 spraw i 26 wpisów sądowych - zaistniały przesłanki uzasadniające zwolnienie strony od wpisu sądowego. Tym bardziej, iż zgodnie z treścią art. 246 par. 1 pkt 2 cytowanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – regulacja w nim zawarta stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w treści art. 199, na mocy której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Przytoczone we wniosku okoliczności winny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym przepisie. Przez uszczerbek utrzymania zaś koniecznego dla siebie i rodziny, o którym mowa w powołanym przepisie, należy rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Zdaniem orzekającego, w przedmiotowej sprawie okoliczności takie zostały wykazane w stopniu uzasadniającym zwolnienie od wpisu sądowego w niniejszej sprawie. Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Wobec, jak wskazano faktu, iż skarżący jest osobą zatrudnioną na czas określony jedynie do końca 2008 roku, otrzymuje wynagrodzenie w wysokości łącznie około 1900,00 zł ( aktualnie 1270 ,00 zł brutto ), spłaca kredyt, który w istotny sposób ogranicza jego możliwości płatnicze, nie ma faktycznie majątku, który mógłby sprzedać czy zastawić w celu osiągnięcia korzyści majątkowej na pokrycie bieżących zobowiązań, nie ma oszczędności - przyznanie mu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od konieczności uiszczenia wpisu sądowego należnego od złożonej skargi należy uznać za adekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej strony. Trzeba również zaznaczyć, iż każdy obywatel zamierzający wytoczyć sprawę sądową musi się liczyć z koniecznością poniesienia kosztów sądowych. Strona winna poczynić starania celem zabezpieczenia środków finansowych z dochodów uzyskiwanych w dłuższym okresie, niezbędnych do pokrycia choćby części kosztów sądowych. Nie można pominąć także i tego, że wyłożenie kosztów przez stronę skarżącą jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jej skargi, zgodnie z art. 200 i art. 203 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – będzie jej przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Podsumowując należy zaznaczyć, iż w aktualnej sytuacji finansowej skarżącego zwolnienie go od wpisu sądowego wymaganego na obecnym etapie postępowania sądowego, należnego od złożonej skargi należy uznać za zasadne. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1, art. 258 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).