I SA/Kr 991/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosków J Z. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25.05.2009r. , Nr [...] w przedmiocie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2009 postanawia: wnioski oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęły dwa wnioski J. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 25.05.2009r., Nr [...], w przedmiocie wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego na rok 2009. Jak wynika z uzasadnień wniosków oraz zawartych w nich "oświadczeń o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" J. Z. ur. w 1944r. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną S. Z. ur. w 1946r. Pobiera on rentę w wysokości 1921,84 zł. miesięcznie, żona natomiast otrzymuje emeryturę w wysokości 764,44 zł. miesięcznie. Miesięczne koszty utrzymania rodziny obejmują : czynsz – 500 zł. opłatę za energię elektryczną – 102,99 zł. , opłatę za gaz – 29,94 zł. J. Z. uiszcza ponadto podatek z tytułu posiadania nieruchomości w C. w wysokości 96 zł. rocznie. Strona skarżąca jest współwłaścicielem nieruchomości rolnej położonej w C. o pow. 3,28 ha (współwłasność z J. Z.) i mieszkania znajdującego się w K. o pow. 63,10 m2 (współwłwłasność z żoną S. Z.). Nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 3000 euro. Zdaniem orzekającego wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy podkreślić więc, iż przyznanie prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów sądowych oraz wynagrodzenia pełnomocnika bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Sytuacja finansowa strony skarżącej nie daje w ocenie orzecznika podstaw do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Pamiętać bowiem trzeba , iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach - z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Na obecnym etapie postępowania, w przypadku złożenia skargi kasacyjnej strona skarżąca zobowiązana będzie uiścić wpis od skargi kasacyjnej w wysokości 100 zł. Oczywiście skargę taką zgodnie z art. 175 w/w ustawy powinien sporządzić fachowy pełnomocnik. Przepis ten jednak nie zawiera normy obligującej ustanawianie pełnomocnika w przypadkach wnoszenia tego środka zaskarżenia przez stronę skarżącą. Kwestię ustanowienia fachowego pełnomocnika dla strony regulują przepisy dotyczące prawa pomocy, a te jak już było wyżej wspomniane uzależniają treść orzeczenia w tym zakresie od sytuacji materialnej wnioskodawcy. Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić , iż poniesienie kosztów sądowych w kwocie 100 zł. i kosztów opłacenia adwokata przez J. Z. jest możliwe bez pogorszenia sytuacji bytowej jego i rodziny. J. Z. i S. Z. mają bowiem stały miesięczny dochód w łącznej wysokości 2686,28 zł. Po odliczeniu kosztów utrzymania (wliczając w nie również kwartalną ratę podatku od nieruchomości w wysokości 24 zł. ) pozostaje im do dyspozycji kwota w wysokości 2029,35 zł. Zdaniem orzekającego suma ta pozwala na pokrycie w/w kosztów związanych z procesem. Trzeba przy tym podkreślić , iż w związku z otrzymywaniem stałych dochodów i posiadaniem nieruchomości strona skarżąca może uzyskać pożyczkę lub kredyt i w ten sposób wspomóc się finansowo w celu pokrycia wydatków związanych z procesem. Nie można bowiem zapominać, iż w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. [por. Hanna Knysiak – Molczyk,( w : ) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis , Warszawa 2005 , s.628] Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art.244§1, art.245§2, art. 246§1 pkt. 1, w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270 z p. zm.) orzeczono jak w sentencji.