I SA/Kr 999/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 18 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. D. o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skarg na decyzje Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 kwietnia 2008 r. Nr: [...],[...], w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe w podatku od towarów i usług za miesiące: od stycznia do grudnia 2004 r. oraz od stycznia do grudnia 2005 r. p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od kosztów sądowych w zakresie obejmującym wpis od skargi kasacyjnej oraz wpis od zażalenia W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 marca 2009 roku o odmowie wstrzymania zaskarżonych decyzji Dyrektora Izby Skarbowej z dnia 29 kwietnia 2008 roku skarżący M. D. złożył wniosek o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Następnie w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od złożonej skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 5 marca 2009 roku skarżący złożył kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy. Z danych zawartych w formularzach wniosków "PPF" wynika, że M. D. prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną J. D. oraz dwójką małoletnich dzieci: 14-letnim K. i 4-letnim O. Jedynym źródłem utrzymania rodziny są dochody uzyskiwane przez skarżącego z prowadzonej działalności gospodarczej w wysokości 2.368 zł brutto miesięcznie. Żona nie osiąga żadnych dochodów. W skład majątku skarżącego wchodzi mieszkanie spółdzielcze o powierzchni 35 m², które jest w trakcie procedury przekształcania w prawo własności. Nie wykazuje on posiadania zasobów pieniężnych, jak również przedmiotów wartościowych. Wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący uzasadnił ciężką sytuacją materialną. Na utrzymaniu skarżącego pozostaje żona oraz dwójka dzieci, a jego miesięczny dochód netto wynosi 1.700 zł. Miesięczne koszty utrzymania rodziny wynoszą około 900 zł (115 zł gaz, 350 zł czynsz za mieszkanie, 110 zł prąd, 88 zł TV + Internet, 100 zł telefon, 47 zł ubezpieczenie na życie, 85 zł obiady dziecka). Ponadto skarżący posiada zadłużenie na karcie kredytowej w wysokości ok. 2.000 zł. Kwota zaległości podatkowej, za którą odpowiada jako były wspólnik spółki cywilnej Foto-pasja wynosi 332.486,80 zł, a odsetki od tej kwoty we wrześniu 2007 roku wynosiły już ponad 100.000 zł. Odnosząc się do wezwania referendarza sądowego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że nie jest zatrudniony na umowę o pracę, lecz od dnia [...] stycznia 2008 roku prowadzi własną działalność gospodarczą przewóz osób "T" i jest to jedyne źródło dochodu skarżącego. W okresie od [...] stycznia 2009 roku do [...] maja 2009 roku z tytułu prowadzonej działalności skarżący uzyskał obrót brutto w wysokości 10.766 zł, co zostało potwierdzone wydrukiem z kasy fiskalnej. Kwota obrotu została pomniejszona o koszty prowadzenia działalności gospodarczej (koszty paliwa, składki ZUS, podatek, abonament radia taxi). Miesięczny dochód skarżącego w tym okresie wyniósł około 1.400 zł. Żona skarżącego obecnie nie jest zatrudniona i nie przebywa na urlopie wychowawczym. Skarżący oświadczył, że nie posiada żadnych rachunków bankowych. Źródłem wynagrodzenia doradcy podatkowego w przedmiotowej sprawie była umowa o pracę, którą skarżący zawarł z firmą "M", natomiast źródłem finansowania przekształcenia prawa do lokalu jest darowizna kwoty około 800 zł od matki żony skarżącego. Do pisma załączone zostały następujące dokumenty: zaświadczenie z byłego zakładu pracy żony o zatrudnieniu, rachunek za gaz, faktura za energię elektryczną, wyciąg z rachunku bankowego dotyczący karty kredytowej, odcinki składki na ubezpieczenie, raport skrócony okresowy dotyczący dochodów z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Z dyspozycji art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) wynika, że właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Zaakcentować należy, iż w przedmiotowej sprawie postanowieniem z dnia 25 września 2008 roku skarżącemu zostało już przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wpisu sądowego od złożonej skargi. Aktualnie skarżący domaga się częściowego zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie wpisu od złożonej skargi kasacyjnej oraz wpisu od zażalenia na postanowienie o odmowie wstrzymania zaskarżonej decyzji.. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli w myśl art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m. in. zwolnienie od opłat sądowych i wydatków, przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy). Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa. Powinno mieć zatem miejsce jedynie w tych sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W wyniku dokonanej analizy sytuacji majątkowej skarżącego i jego zdolności płatniczych należało uznać, iż wnioskodawca wykazał, że nie jest w stanie ponieść wpisu sądowego od złożonej skargi kasacyjnej w wysokości 5.290 zł oraz wpisu od zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w wysokości 2.400 zł, stanowiących na obecnym etapie postępowania składniki kosztów sądowych, bez uszczerbku w utrzymaniu siebie oraz rodziny. Za taką decyzją przemawiała przedstawiona przez skarżącego trudna sytuacja materialna rodziny. Jedynym źródłem dochodów 4-osobowej rodziny skarżącego są przychody z prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej w wysokości około 1.400 zł netto miesięcznie. Żona skarżącego nie uzyskuje żadnych dochodów bowiem obecnie nie pracuje. Uzyskiwane dochody wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych rodziny i nie ma możliwości poczynienia z nich oszczędności. Skarżący nie dysponuje przedmiotami wartościowymi, które mógłby spieniężyć celem pokrycia kosztów zainicjowanego postępowania sądowego. Posiada natomiast zadłużenie na karcie kredytowej w wysokości 1.214 zł, które sukcesywnie spłaca. Ponadto skarżący, jako były wspólnik spółki cywilnej "F", odpowiada za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług w wysokości 332.486,80 zł, wraz z należnymi odsetkami, a wysokość tych odsetek w miesiącu wrześniu 2007 roku wynosiła już ponad 100.000 zł. W sytuacji majątkowej skarżącego poniesienie przez niego kosztów wpisu sądowego od skargi kasacyjnej oraz wpisu od zażalenia na postanowienie o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w łącznej wysokości 7.690 zł mogłoby wiązać się z uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu własnym oraz rodziny, a więc grozić zachwianiem sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, iż nie byłby on w stanie zapewnić sobie i rodzinie minimum warunków socjalnych. Ewentualna odmowa przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie mogłaby zatem pozbawić skarżącego prawa do dochodzenia swoich roszczeń przed sądem. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).