I SAB/Kr 9/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.C. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, w sprawie ze skargi na bezczynność Burmistrza K. w przedmiocie zwrotu opłaty uzdrowiskowej postanawia: 1. zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek K.C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego, w sprawie ze skargi na bezczynność Burmistrza K., w przedmiocie zwrotu opłaty uzdrowiskowej. Jak wynika z uzasadnienia wniosku , "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz przesłanych dokumentów, K. C. ur. w 1932r. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną I.C. ur. w 1936r. oraz córką B.C. ur. w 1974r. Rodzina mieszka we własnościowym mieszkaniu córki o pow. 56,90 m2 znajdującym się w bloku. K.C. otrzymuje emeryturę w wysokości 850,83 zł. miesięcznie , netto, I. C. w wysokości 640,46 zł. miesięcznie , netto a B.C. pobiera rentę socjalną w wysokości 525,88 zł. miesięcznie, netto. Miesięczne wydatki rodziny związane z bieżącymi potrzebami obejmują: czynsz – 374,37 zł. wraz z opłatą na fundusz remontowy w wysokości 132,38 zł. , opłatę za energię elektryczną – 200 zł. , koszty lekarstw od 300 do 350 zł. Strona skarżąca nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 3000 euro. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej zasługuje tylko w części na uwzględnienie. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz. 1270 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Przyznanie prawa pomocy powinno mieć więc charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona skarżąca będąca osobą fizyczną powinna więc partycypować w kosztach postępowania , jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienie NSA z dnia 22.12.2004r. , sygn. akt. OZ 862/04 ) Sytuacja finansowa strony skarżącej jest trudna ale nie ma znamion wyjątkowości, które dawałyby podstawę do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wszyscy członkowie rodziny uzyskują stały miesięczny dochód. Budżet rodziny wnosi w sumie 2017,17 zł. miesięcznie (640,46 zł. + 850,83 zł. + 525,88 zł. ) a na bieżące potrzeby przeznaczana jest kwota do 1056,75 zł. miesięcznie, nie licząc kosztów wyżywienia i środków czystości. Sytuacja finansowa wnioskodawcy nie ma zatem charakteru ubóstwa. Stąd też przyznanie stronie skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym byłoby w takich okolicznościach niezasadne. Warto bowiem pamiętać, iż w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. [por. Hanna Knysiak – Molczyk,( w : ) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis , Warszawa 2005 , s.628) Z drugiej jednak strony wziąć trzeba pod uwagę fakt , iż dochód uzyskiwany przez wnioskodawcę i członków jego rodziny nie stanowi kwoty znacznej. Pokrycie kosztów sądowych w całości i kosztów pełnomocnika byłoby zatem obciążeniem finansowym zbyt wysokim dla K.C.. Stąd też orzekający stanął na stanowisku, iż zwolnienie strony skarżącej od kosztów sądowych ale oddalenie wniosku w zakresie ustanowienia pełnomocnika, będzie rozstrzygnięciem w pełni odpowiadającym jej możliwościom finansowym. Nie pozbawi ono strony skarżącej zupełnie pomocy Państwa ale i nie obciąży jej w pełni kosztami związanymi z procesem, co mogłoby spowodować pogorszenie warunków bytowych jej i rodziny. Preferencja wybory podyktowana została natomiast faktem , iż na obecnym etapie postępowania to uiszczenie wpisu od skargi jest czynnikiem blokującym możliwość dalszego rozpoznania skargi a tym samym skontrolowanie pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, co jest celem postępowania sądowoadministracyjnego. W związku z tym , na podstawie art. 244§1 , art.245§1-3, art. 246§1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z dnia 20 września 2002r. Nr 153, poz .1270 z p. zm.) orzeczono jak w sentencji.