I SO/Kr 14/16

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 20 września 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.N., o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w sprawie skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 31.05.2016r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wraz z odsetkami, postanawia: 1. umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych 2. ustanowić dla M.N., adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek M.N. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sprawie skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 31.05.2016r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wraz z odsetkami. Jak wynika z uzasadnienia wniosku , "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów M.N. ur. w 1973r. prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną M.N. ur. w 1970r., synem K. N. ur. w 2007r. oraz pasierbem M.S. ur. w 1991r. Rodzina wynajmuje mieszkanie socjalne przy ul. S. w K. M.N. otrzymuje: - zasiłek okresowy w wysokości 384 zł , miesięczne, z którego potrącane są do 30.11.2016r. środki z tytułu nienależnie pobranego świadczenia, - dodatek mieszkaniowy w wysokości 260,84 zł, miesięcznie. Jednorazowo wypłacane są też mu inne rodzaje zasiłków np. zasiłek celowy na zakup żywności (w lipcu była to kwota 230 zł). M.N. z tytułu umowy o pracę uzyskuje wynagrodzenie w wysokości 395,58 zł , netto , miesięcznie oraz zasiłek rodzinny na dziecko w wysokości 118 zł, miesięcznie, który powiększony został we wrześniu 2016r. o dodatek z tytuł rozpoczęcia roku szkolnego w kwocie 100 zł., M.S. uzyskuje wynagrodzenie w wysokości 462 zł, brutto, miesięcznie, (395,58 zł, netto). Rodzina korzysta też z innych form wsparcia socjalnego np. w okresie od stycznia do czerwca 2016r. otrzymywała stypendium szkolne przyznane dla ucznia K.N. w wysokości 212 zł , miesięcznie. Została też jej przyznana pomoc w wysokości 500 zł, miesięcznie w ramach programu "Rodzina 500 +". Opłata za mieszkanie, po uwzględnieniu dodatku mieszkaniowego, wynosi 68 zł, miesięcznie, opłata za energię elektryczną wynosi 276,73 zł, miesięcznie a za internet i telewizję – 98,99 zł, miesięcznie. Strona skarżąca, nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 5000 zł. Jest właścicielem nieruchomości rolnej o pow. 1,75 ha w W., Gmina Staszów, woj. świętokrzyskie, o bardzo słabej jakości gruntu, zajętej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r. poz. 718 ) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przedmiotowy wniosek wymaga osobnego odniesienia się do kwestii zwolnienia od kosztów sądowych a osobnego do żądania ustanowienia pełnomocnika. Zgodnie z art.239 §1 pkt1) lit e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Wnioskodawca złożył skargę na decyzję na Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wraz z odsetkami (sygn. akt I SA/Kr 875/16). Takie postępowanie sądowoadministracyjne trzeba niewątpliwie zaliczyć do katalogu spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych, w rozumieniu powołanego przepisu. W związku z tym dalsze prowadzenie postępowania w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należy uznać za zbędne. Zwolnienie w tym zakresie obowiązuje już bowiem z mocy samej ustawy. W rezultacie więc, rozpatrywanie przedmiotowego wniosku zasadne jest tylko w aspekcie ustanowienia pełnomocnika. Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma w związku z tym analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 pkt. 2) w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny , należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r. , sygn. akt. FZ 794/04 , postanowienie NSA z dnia 07.03.2012r., sygn. akt I FZ 29/12 ). Przedstawiona przez stronę skarżącą sytuacja nie daje natomiast, zdaniem orzekającego, możliwości uiszczenia przez nią kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika, bez pogorszenia warunków bytowych. Wnioskodawca utrzymuje się tylko z różnego rodzaju zasiłków, a otrzymywane przez żonę i pasierba wynagrodzenia ze stosunku pracy są bardzo niskie. Budżet rodziny, pochodzący z względnie stałych źródeł wynosi ok. 2054 zł (384 zł + 260,84 zł + 395,58 zł + 395,58 zł + 118 zł + 500 zł = 2054 zł). Biorąc więc nawet pod uwagę otrzymywane świadczenia jednorazowe, czy krótkookresowe fakt ten stawia stronę skarżąca w gonie osób spełniających ustawowe przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Wymienione środki muszą bowiem starczyć na utrzymanie czteroosobowej rodziny, która nie posiada ani oszczędności ani przedmiotów wartościowych, mogących ulec spieniężeniu. Posiadana natomiast przez wnioskodawcę nieruchomość rolna została zajęta przez organ egzekucyjny. Tak więc pozyskanie z niej ewentualnych środków finansowych, mając na względzie jej położenie i rodzaj, jest praktycznie niemożliwe. Działając wobec tego w oparciu o zasadę aby nie ograniczać, szeroko rozumianego, prawa do sądu osobom, którym brak środków finansowych uniemożliwia dostęp do wymiaru sprawiedliwości, orzekający przychylił się do wniosku strony skarżącej, w tym zakresie. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r., poz . 718) ustanowiono adwokata a w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postępowanie umorzono, na podstawie art. 258 §1 i 2, pkt 7) w zw. z art. 249a w/w ustawy.