I SO/Kr 2/18

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 23 lutego 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T. D. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego p o s t a n a w i a I) umorzyć postępowanie wywołane wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych; II) ustanowić dla T. D. radcę prawnego, którego wyznaczy Rada Okręgowej Izby Radców Prawnych w K. T. D. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z wnioskiem o przyznanie jej prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu w związku z zamiarem wniesienia skargi na decyzję Prezesa Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 15 stycznia 2018 r. nr: [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności. We wniosku strona oświadczyła, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem S. D. oraz synami: T. D. ur. 1982 r. i M. D. ur. 1985 r. Ich miesięczny dochód wynosi łącznie 4.600 zł i stanowi go wynagrodzenie za pracę wnioskodawczyni w wysokości 2.000 zł, renta jej męża w wysokości 1.000 zł oraz świadczenia rentowe jej synów po 800 zł. W skład majątku strony wchodzi dom o powierzchni 100 m˛ oraz nieruchomość rolna wielkości 3,45 ha. Wnioskodawczyni nie posiada oszczędności, wierzytelności, ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy T. D. podniosła, iż nie jest prawnikiem i potrzebuje pomocy w sporządzeniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Z uwagi na sytuację finansową nie stać jej na skorzystanie z pomocy pełnomocnika z wyboru. Dodała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z mężem, a na utrzymaniu małżonków pozostaje dwóch synów w wieku 30 i 34 lat, którzy pobierają renty inwalidzkie po 660 zł. Mąż otrzymuje rentę w wysokości 860 zł. Wnioskodawczyni pracuje w szpitalu i uzyskuje z tego tytułu dochód w wysokości ok. 1.200 zł netto. Miesięczne koszty utrzymania rodziny wynoszą ok. 1.800 zł. Opłaty za wodę, energię elektryczną, gaz i wywóz śmieci to wydatek ok. 600 zł. Na zakup lekarstw dla męża wnioskodawczyni przeznaczana jest kwota 600 zł, a na zakup żywności dla rodziny 600 zł. Strona dodała, że nie czuje się na siłach by samodzielnie bronić swoich praw w postępowaniu sądowym. Nie zna i nie rozumie zawiłych regulacji prawnych. Nie stać jej jednak na opłacenie kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. W związku z tym uważa wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego za całkowicie uzasadniony. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Odnośnie wniosku strony o zwolnienie od kosztów sądowych należy wyjaśnić, że zgodnie z treścią art. 239 § 1 pkt 1 lit "e" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej: p.p.s.a.) nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Do takiej właśnie kategorii należy niniejsza sprawa, ponieważ przedmiotem skargi T. D. ma być decyzja Prezesa Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego dotycząca praw i obowiązków z ubezpieczeń społecznych. Powyższe oznacza, że strona nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych z mocy samego prawa. Zwolnienie dokonane na mocy niniejszego przepisu, oznacza całkowite zwolnienie z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych, jak i ponoszenia wydatków. W związku z tym, że w przedmiotowej sprawie wnioskodawczyni korzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych, rozpoznanie jej wniosku w tym przedmiocie stało się zbędne. W takiej sytuacji postępowanie wywołane wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych należało umorzyć na podstawie przepisu art. 249a p.p.s.a. stanowiącym, że jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W konsekwencji orzekający działając na podstawie art. 249a w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzekł jak w pkt. I sentencji postanowienia. We wniosku o przyznanie prawa pomocy strona domaga się również ustanowienia na jej rzecz kwalifikowanego pełnomocnika. Zgodnie z art. 262 p.p.s.a. przepisy o przyznaniu prawa pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy mają odpowiednie zastosowanie dla stron korzystających z ustawowego zwolnienia z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Trzeba przede wszystkim podkreślić, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W ocenie orzekającego przedstawiona we wniosku sytuacja materialna T. D. nie pozwala jej na poniesienie kosztów zastępstwa procesowego z wyboru we własnym zakresie. Wnioskodawczyni utrzymuje się z najniższego wynagrodzenia za pracę (ok. 1.200 zł), a pozostający wraz z nią w gospodarstwie domowym mąż i synowie pobierają niewielkie świadczenia rentowe. Łączne dochody czteroosobowej rodziny wynoszą 3.380 zł netto, co oznacza, że na osobę w rodzinie przypada kwota 845 zł. Nie są to dochody wysokie, zważywszy na konieczność ponoszenia znacznych kosztów utrzymania domu (ok. 600 zł) oraz kosztów leczenia małżonka wnioskodawczyni (600 zł). Wnioskodawczyni nie posiada żadnych oszczędności, ani przedmiotów wartościowych, które mogłyby zostać spieniężone. Biorąc pod uwagę wskazane okoliczności uznano, że w przedmiotowej sprawie zachodzą ustawowe przesłanki do przyznania stronie prawa pomocy w zakresie ustanowienia na jej rzecz kwalifikowanego pełnomocnika z urzędu, dlatego orzeczono jak w pkt II sentencji na podstawie art. 245 § 1 i § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.