I SO/Kr 21/16

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku małoletniego P.K. w imieniu którego działa przedstawiciel ustawowy A.K. o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 20.09.2016r., nr [...] w przedmiocie podatku od spadku postanawia: zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek małoletniego P.K., w imieniu którego działa przedstawiciel ustawowy A.K., o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 20.09.2016r., nr [...] , w przedmiocie podatku od spadku. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów P. K. ur. w 2006r. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką A.K. ur. w 1965r. oraz siostrą Z.K. ur. w 1998r. A.K. nie pracuje i nie uzyskuje żadnych dochodów, nie posiada oszczędności. Jest współwłaścicielką w ½ części nieruchomości o pow. 0,18 ha, położonej w Raciborsku, która obciążona jest hipoteką na rzecz B.S.A. w wysokości 214 000 zł., przewyższającą wartość tej nieruchomości, Obecnie prowadzone są przeciwko A.K. postępowania egzekucyjne przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K..o sygn. akt [...]. P.K. odziedziczył udział w kamienicy przy ul. J. w K. w 35/640 części. Przynosi mu on dochód z najmu w wysokości 330 zł, miesięcznie . Na jego rzecz zasądzone są również alimenty od ojca P.W. w wysokości 1300 zł, miesięcznie. Nie są one jednak regulowane przez ojca w pełnej wysokości ani płacone regularnie. Maksymalnie P.K. otrzymuje ok. 750 zł, miesięcznie a zaległości ojca wobec niego z tego tytułu wynoszą ponad 25 000 zł. W związku z tym wobec P.W. prowadzone jest postępowanie egzekucyjne przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w K. o sygn. akt [...]. Z.K. nie posiada żadnego majątku ani oszczędności, otrzymuje alimenty od ojca w wysokości maksymalnie 750 zł , miesięcznie. Miesięczne wydatki rodziny obejmują: opłatę za energię elektryczną - ok. 252 zł, opłatę za gaz - 76 zł, opłatę za telefony – ok. 450 zł, opłatę za telewizję – ok. 80 zł, koszty opieki medycznej – ok. 130 zł, koszty obiadów w szkole P.K. - 160 zł. Ponadto rodzina wydaje na żywność, środki higieniczne, odzież, leki, bilety mpk, przybory szkolne dla dzieci łącznie ok. 600 - 700 zł, miesięcznie. Strona skarżąca nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 5000 zł. Zdaniem orzekającego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym ma też charakter wyjątkowy. Stosowane jest wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2016r., poz. 718 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Instytucja ta stanowi jednocześnie formę dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co stosowanie jej powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w zakresie całkowitym przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246§1 pkt 1 i 2 w/w ustawy). W przedmiotowej sprawie strona skarżąca wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Taki wniosek zgodnie z art. 245 §3 w/w ustawy objęty jest definicją prawa pomocy w zakresie częściowym. Przesłanką wymagającą oceny jest więc fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny , należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r. , sygn. akt. FZ 794/04 , postanowienie NSA z dnia 07.03.2012r., sygn. akt I FZ 29/12 ). Obecna sytuacja strony nie daje, zdaniem orzekającego, możliwości poniesienia przez nią kosztów sądowych. Budżet trzyosobowej rodziny wynosi bowiem tylko 1 830 zł. (750 zł. + 330 zł. + 750 zł. = 1 830 zł.) i jest on wykorzystywany na bieżące potrzeby związane z codziennym życiem. Biorąc natomiast pod uwagę wysokość wpisu w przedmiotowej sprawie (1 719 zł), która jest praktycznie równa temu budżetowi oraz brak oszczędności, należy stwierdzić, iż uiszczenie kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie przez stronę skarżącą jest praktycznie niemożliwe. Posiada ona wprawdzie udział w w/w nieruchomości jest on jednak źródłem dochodu wnioskodawcy. Biorąc więc pod uwagę powyższe okoliczności przedmiotowy wniosek należało uznać za uzasadniony i zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych. Nie można bowiem ograniczać prawa do sądu osobom, którym brak środków finansowych uniemożliwia dostęp do wymiaru sprawiedliwości. W związku z tym orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 244§1 , art. 245§3, art. 246§1 pkt. 2) w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2016r., poz . 718 z p. zm. ).