I SO/Kr 22/16

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2016r. na posiedzeniu niejawnym wniosku małoletniej O.K. w imieniu której działa przedstawiciel ustawowy S.K., o zwolnienie od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 20.09.2016r., nr [...] w przedmiocie podatku od spadku postanawia: zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek małoletniej O.K., w imieniu której działa przedstawiciel ustawowy S.K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 20.09.2016r., nr [...], w przedmiocie podatku od spadku. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów O.K. pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z matką S.K. ur. w 1974r. , ojcem R.K. ur. w 1970r. oraz babcią A.K. ur. w 1951r. Zarówno S.K. jak i R.K. nie pracują i nie uzyskują żadnych dochodów. A.K. otrzymuje rentę w wysokości 1 155,08 zł. miesięcznie, netto, a z tytułu najmu uzyskuje ok. 1000 zł., miesięcznie. W roku 2015r. uzyskała ona łączny dochód w wysokości 44 778,76 zł., przy przychodzie w wysokości 53 014,75 zł. Jest właścicielką udziału w kamienicy przy ul. J. w K. w 110/640 części. O.K. odziedziczyła udział w w/w kamienicy wynoszący natomiast 35/640 części. Z tytułu najmu uzyskuje ona dochód odpowiadający w/w udziałowi w wysokości ok. 330 zł, miesięcznie. Jest on przeznaczany na bieżące potrzeby dziecka. Rodzice małoletniej posiadają nieruchomość rolną położoną w J.o pow. 21 a. Nieruchomość ta nie przynosi żadnych dochodów, porastają ja porzeczki oraz jabłonie, przeznaczane na potrzeby żywnościowe rodziny. Szacunkowa wartość 1 m2 tego gruntu to 50 - 60 zł. Wydatki rodziny to m.in. opłata za energię elektryczną w wysokości 182,51 zł., opłata za gaz w wysokości 93,28 zł. Strona skarżąca nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 5000 zł. Zdaniem orzekającego wniosek zasługuje na uwzględnienie. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym ma też charakter wyjątkowy. Stosowane jest wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2016r., poz. 718 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Instytucja ta stanowi jednocześnie formę dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co stosowanie jej powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W myśl art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej, w zakresie całkowitym przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246§1 pkt 1 i 2 w/w ustawy). W przedmiotowej sprawie strona skarżąca wnosi o zwolnienie od kosztów sądowych. Taki wniosek zgodnie z art. 245 §3 w/w ustawy objęty jest definicją prawa pomocy w zakresie częściowym. Przesłanką wymagającą oceny jest więc fakt, czy strona skarżąca nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny , należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r. , sygn. akt. FZ 794/04 , postanowienie NSA z dnia 07.03.2012r., sygn. akt I FZ 29/12 ). Obecna sytuacja strony nie daje, zdaniem orzekającego, możliwości poniesienia przez nią kosztów sądowych. Budżet czteroosobowej rodziny wynosi bowiem tylko 2 485,08 zł. (330 zł. + 1 155,08 zł. + 1000 zł. = 2 485,08 zł.), co biorąc pod uwagę koszty bieżącego utrzymania w dzisiejszych realiach oraz wysokość wpisu w przedmiotowej sprawie w wysokości 1 719 zł. nie pozwala na poczynienie oszczędności na koszty sądowe bez uszczerbku w warunkach egzystencji. Rodzina nie posiada też żadnych oszczędności, które mogłaby przeznaczyć na ten cel. Posiadane nieruchomości są natomiast źródłem dochodu albo też przynoszą płody, będące konsumowane przez rodzinę. Biorąc więc pod uwagę powyższe przedmiotowy wniosek należało uznać za uzasadniony i zwolnić stronę skarżącą od kosztów sądowych w przedmiotowej sprawie. Nie można bowiem ograniczać prawa do sądu osobom, którym brak środków finansowych uniemożliwia dostęp do wymiaru sprawiedliwości. W związku z tym orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 244§1 , art. 245§3, art. 246§1 pkt. 2) w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2016r., poz . 718 z p. zm. ).