I SO/Kr 34/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 30 stycznia 2015r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.K. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie doradcy podatkowego, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej, z dnia 25.08.2014r. nr[...] , w przedmiocie zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego, postanawia: 1. zwolnić stronę skarżąca od kosztów sądowych 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek R.K. o przyznanie prawa pomocy, w sprawie skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej , z dnia 25.08.2014r. nr [...], w przedmiocie zobowiązania w podatku akcyzowym z tytułu wewnątrzwspólnotowego nabycia samochodu osobowego. Jak wynika z uzasadnienia wniosku, zawartego w nim "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów R.K. ur. w 1978r. obecnie nie pozostaje w związku małżeńskim i samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Zatrudniony jest w S. Sp. z o.o. w K., na podstawie umowy o pracę. Jego wynagrodzenie z powodu potrąceń wynikających z prowadzonego postępowania egzekucyjnego ulega jednak pomniejszeniu i w październiku 2014r. wynosiło 1813,81 zł., netto, a w listopadzie 2014r. – 2 050,89 zł., netto. W 2013r. osiągnął on dochód w wysokości 56 723,82 zł. przy przychodzie na poziomie 58 058,82 zł. Wnioskodawca korzysta z pomocy finansowej ojca – K.K. W ostatnim miesiącu wyniosła ona 1700 zł. Prowadzona wcześniej przez stronę skarżącą działalność gospodarcza pod nazwą : "P.H.U. "G" , R.K. " , została zlikwidowana a stosowny wpis w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej – wykreślony. W poszukiwaniu pracy wnioskodawca przeniósł się do K., gdzie obecnie wynajmuje mieszkanie. Czynsz za ten lokal płaci w wysokości 1100 zł., miesięcznie, opłata za energię elektryczną wynosi ok. 59,91 zł. (opłata za okres od 18.06.2014r. do 23.07.2014r.) a za gaz ok. 63,48 zł. (opłata za lipiec 2014r.).Wydatki na żywność , odzież, środki czystości, przejazdy komunikacją miejską oraz koszty korzystania z samochodu użyczonego R.K. przez ojca wynoszą łącznie ok. 1400 zł., miesięcznie. R.K.podaje , iż nie posiada oszczędności, nieruchomości czy przedmiotów wartościowych. Z zaświadczenia wydanego przez Starostwo Powiatowe w N. , Wydział Komunikacji i Transportu, z dnia 11.12.2013r. wynika, iż jest on właścicielem pojazdu marki BMW 318 CABRIO oraz współwłaścicielem pojazdu VOLVO V 70. Strona skarżąca zaznacza jednak, że nie posiada już żadnych praw do tych samochodów a dane zawarte w przedmiotowym zaświadczeniu są wynikiem niedopełnienia formalności związanych z przerejestrowaniem pojazdów przez nowych właścicieli. Zdaniem orzekającego wniosek strony skarżącej zasługuje tylko w części na uwzględnienie. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest instytucją o charakterze wyjątkowym, stosowaną wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej. Stanowi odstępstwo zarówno od ogólnej zasady przewidzianej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (...) jak i od konstytucyjnego obowiązku ponoszenia danin publicznych wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Jest jednocześnie formą dofinansowania strony skarżącej z budżetu państwa, przez co powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 06.10.2004r. , sygn. akt GZ 71/04, postanowienie NSA z dnia 23.07.2013r. , sygn. akt II FZ 565/13, postanowienie NSA z dnia 19.07.2013r. , sygn. akt I FZ 324/13, postanowienie NSA z dnia 28.11.2012r. , sygn. akt I GZ 384/12). Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym powinno mieć więc charakter wyjątkowy i być stosowane w przypadku osób charakteryzujących się ubóstwem. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania , jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. (por. postanowienia NSA z dnia 22.12.2004r. sygn. akt OZ 862/04, postanowienie NSA z dnia 27.02.2012r., sygn. akt I FZ 561/11 ). Przedstawione przez wnioskodawcę dane wskazują , że w ostatnim czasie uzyskał on łącznie 3 750,89 zł. (2 050,89 zł. + 1700 zł.= 3 750,89 zł.). Jego koszty utrzymania wynoszą natomiast ok. 2 623, 39 zł. (1100 zł. + ok. 59,91 zł. + ok. 63,48 zł. + 1400 zł.). Zestawienie tych dwóch sum wskazuje, że strona skarżąca jest w stanie partycypować w kosztach niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego. Zwolnienie R.K. od kosztów sądowych i ustanowienie dla niego doradcy podatkowego, przekraczałoby tym samym ustawowe ramy instytucji przyznania prawa pomocy. Stąd też najtrafniejszym rozstrzygnięciem w przedmiotowej sprawie jest przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie wnioskodawcy od kosztów sądowych i oddalenie wniosku w zakresie ustanowienia pełnomocnika. Rozstrzygnięcie to jest adekwatne do sytuacji majątkowej strony skarżącej. Nie pozbawia jej zupełnie pomocy Państwa ale i nie obciąża w pełni kosztami związanymi z procesem, co mogłoby spowodować pogorszenie warunków bytowych. Preferencja wybory podyktowana została natomiast faktem , iż w pierwszej kolejności to uiszczenie wpisu od skargi jest czynnikiem blokującym możliwość dalszego rozpoznania skargi a tym samym skontrolowanie pod względem zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, co jest celem postępowania sądowoadministracyjnego. Warto też zaznaczyć, iż z uwagi na treść art. 134 i art. 140 § 1 w/w ustawy nie zachodzi obawa, że strona skarżąca bez udziału profesjonalnego pełnomocnika nie będzie w stanie prawidłowo bronić swojego interesu w postępowaniu. Zgodnie bowiem z art. 134 § 1 i § 2 sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, nie może też wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Z kolei z art. 140 § 1 wynika, że stronie działającej bez adwokata lub radcy prawnego, obecnej przy ogłoszeniu wyroku, przewodniczący zobowiązany jest udzielić wskazówek co do sposobu i terminów wniesienia środka odwoławczego (por. postanowienie NSA z dnia 27.05.2008r. , sygn. I FZ 154/08, postanowienie NSA z dnia 17.12.2012r. , sygn. II FZ 970/12, postanowienie NSA z dnia 18.07.2013r. , sygn. II FZ 570/13, postanowienie NSA z dnia 10.01.2014r. , sygn. II OZ 1216/13). Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art. 244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012r., poz. 270 z p. zm.) orzeczono jak w sentencji.