I SO/Kr 7/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Waldemar Michaldo po rozpoznaniu w dniu 25 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu A. J. od postanowienia starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 września 2017 r. sygn. akt I SO/Kr 7/17 oddalającego wniosek A. J. o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 21 września 2017 r. sygn. akt I SO/Kr 7/17 A. J. zwrócił się Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z wnioskiem o przyznanie mu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu w związku z zamiarem wniesienia skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 30 maja 2017 r. Nr [...] W wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 11 lipca 2017 r. wnioskodawcy został przesłany urzędowy formularz wniosku "PPF" celem jego wypełnienia w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W zakreślonym terminie brak został uzupełniony. Z danych zawartych we wniosku wynika, że skarżący prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe. Źródłem jego utrzymania jest świadczenie emerytalno - rentowe w wysokości 3.000 zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi dom o powierzchni 18 m˛(?) o wartości 10.000 zł oraz działka wielkości 70 arów o wartości 3.000 zł. Wnioskodawca nie posiada zasobów pieniężnych, papierów wartościowych, wierzytelności, ani przedmiotów o wartości powyżej 5.000 zł. W uzasadnieniu wniosku A. J. podniósł, iż liczy 83 lata i jest inwalidą I grupy i nie umie sobie poradzić w sprawie. Z emerytury opłaca prąd, lekarza i lekarstwa. Jego zobowiązania i stałe wydatki przedstawiają się następująco: prąd 100 zł, lekarstwa 1.000 zł, osoba do pomocy 500 zł, jedzenie 1.000 zł, środki czystości 300 zł. Strona pozostaje w leczeniu reumatyzmu, astmy, prostaty i zaćmy. Zarządzeniem z dnia 22 sierpnia 2017 roku A. J. został wezwany do przedłożenia w terminie 7 dni dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych na okoliczność wykazania jego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych. W wezwaniu pouczono stronę, że niezastosowanie się do jego treści w zakreślonym terminie może zostać uznane za niewykazanie spełnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy i skutkować oddaleniem wniosku. Jak wynika z nadesłanego przez właściwy urząd pocztowy potwierdzenia odbioru wezwanie zostało odebrane przez A. J. w dniu 30 sierpnia 2017r. Tym samym termin do uzupełnienia wniosku upływał z dniem 6 września 2017r. Wezwanie nie zostało jednak wykonane. Postanowieniem z dnia 21 września 2017 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy, wskazując, że skarżący nie uzupełnił wniosku o przyznanie prawa pomocy, a tym samym nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego we własnym zakresie. Od powyższego postanowienia skarżący wniósł sprzeciw. Wskazał, że jego sytuacja majątkowa nie zmieniła się od daty złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Opisał obszernie swoją trudną sytuację mieszkaniową. Podkreślił, że jest osobą starszą, schorowaną, potrzebującą opieki domowej. W wykonaniu zarządzenia Sędziego z dnia 24 października 2017 r. skarżący został wezwany do przedłożenia - w terminie 7 dni, od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem nieuwzględnienia sprzeciwu - odpowiednich oświadczeń i dokumentów źródłowych na okoliczność wykazania swojego stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych tj.: potwierdzenia wysokości pobieranego świadczenia emerytalnego za miesiąc lipiec 2017 roku (odcinek emerytury lub wyciąg z rachunku bankowego, jeśli świadczenie wpływa na konto bankowe); wykazu wszystkich posiadanych rachunków bankowych i wyciągów obrazujących ich historię za okres ostatnich trzech miesięcy wraz z aktualnym saldem; odpisów z ksiąg wieczystych (lub ich kserokopii), obejmujących nieruchomości będące własnością lub współwłasnością skarżącego; udokumentowanie rachunkami za ostatni okres rozliczeniowy wysokości wydatków związanych z koniecznym utrzymaniem (m. in. opłaty za prąd, gaz, wodę, odpady itp.); udokumentowanie wydatków ponoszonych na leczenie. Powyższe wezwanie zostało doręczone skarżącemu w trybie doręczenia zastępczego, o jakim mowa w art. 73 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - w dniu 14 listopada 2017 r., a zatem termin do jego wykonania upływał z dniem 21 listopada 2017 r. Zarządzenie nie zostało wykonane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 260 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm. - dalej p.p.s.a.), rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Wniesienie sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu (art. 260 § 2 p.p.s.a.). Sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 3 p.p.s.a.). W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Brzmienie ww. przepisu nie pozostawia przy tym wątpliwości, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do uprawdopodobnienia, iż zachodzą uwarunkowania przemawiające na rzecz przyznania prawa pomocy, ciąży na wnioskodawcy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 września 2013 r., sygn. akt II OZ 792/13 - powołane w uzasadnieniu orzeczenia opublikowane są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Instytucja przyznania prawa pomocy osobie fizycznej ma charakter fakultatywny. Sąd bowiem może, ale nie musi, przyznać taką pomoc. Wskazać należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Aby rzetelnie ocenić zdolności płatnicze strony skarżącej Sąd musi dysponować dokładnymi i obszernymi informacjami na temat jej sytuacji majątkowej, rodzinnej i finansowej. Informacje te powinien dostarczyć wnioskodawca tak, aby Sąd mógł przeprowadzić pewnego rodzaju symulację finansową, określającą relację wydatków gospodarstwa domowego do jego dochodów, z uwzględnieniem posiadanych nieruchomości, przedmiotów wartościowych i oszczędności. Brak danych w tym zakresie lub niepełne dane skutecznie uniemożliwiają taką analizę. To z kolei wyklucza przyznanie prawa pomocy i stwierdzenie czy strona skarżąca jest w stanie ponieść koszty postępowania sądowoadministracyjnego oraz pokryć koszt ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. Wnioskodawca ma też obowiązek współdziałania z sądem w zakresie gromadzenia dowodów źródłowych i wyjaśnienia wszystkich okoliczności w celu ustalenia jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych. Umożliwia to konstrukcja art. 255 p.p.s.a., a zastosowanie tej normy poprzez wezwanie strony skarżącej o przedłożenie dodatkowych oświadczeń lub dokumentów stanowi rodzaj uzupełniającego postępowania dowodowego, dzięki któremu wydane orzeczenie opierać się będzie o zasadę prawdy materialnej. Brak tej współpracy przez niedostarczenie dokumentów bądź nieskładnie wyczerpujących oświadczeń musi mieć natomiast wpływ na dokonywaną przez sąd ocenę wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 lutego 2014 r. sygn. akt II FZ 1474/13). Należy stwierdzić, że z uwagi na nie zastosowanie się skarżącego do wezwania Sadu, (a wcześniej referendarza sądowego) i nie przedłożenie dokumentów obrazujących jego stan majątkowy i możliwości płatnicze, brak było w sprawie wystarczającego materiału, aby przeprowadzić koniczną analizę sytuacji majątkowej i zdolności płatniczych skarżącego. Ocena taka nie może natomiast opierać się na niekompletnych faktach (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2014 r. sygn. akt II GZ 151/14). Jak słusznie wskazał referendarz sądowy, strona, która nie realizuje obowiązków wynikających z wezwania referendarza/sądu, nie ma podstaw, by oczekiwać rozstrzygnięcia zgodnego ze złożonym wnioskiem. Skoro zatem skarżący nie uzupełnił wniosku o przyznanie prawa pomocy, przyjąć należy, ze wykazał on, iż nie jest w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego oraz pomocy prawnej udzielonej mu z wyboru. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 oraz art. 260 § 1 i § 3 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.