I SO/Kr 8/17

Starszy Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie: Michał Śmiałowski po rozpoznaniu w dniu 21 września 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. P. - Z., o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, z dnia 20.06.2017r., nr [...], w przedmiocie odmowy umorzenia naliczonych składek na ubezpieczenie zdrowotne postanawia: 1. umorzyć postępowanie w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych 2. ustanowić dla J. P. - Z., adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K. Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek J. P. - Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, w sprawie ze skargi na decyzję Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych/ZUS, z dnia 20.06.2017r., nr [...] - 207, w przedmiocie odmowy umorzenia naliczonych składek na ubezpieczenie zdrowotne. Jak wynika z uzasadnienia wniosku , "oświadczenia o stanie rodzinnym , majątku i dochodach" oraz nadesłanych dokumentów J. P. - Z. ma 81 lat, przeżyła zawał mózgu, w związku z tym ma częściowy niedowład prawej połowy ciała, cierpi na zaburzenia równowagi , żółtaczkę zakaźną typu B, poważne schorzenie serca, nadciśnienie, napadowe migotanie i trzepotanie przedsionków. Lekarz orzecznik ZUS orzekł w stosunku do niej niepełnosprawność umiarkowaną, na stałe. Wnioskodawczyni zawarła umowę majątkową małżeńską ze swoim 90 letnim mężem L. Z., ustanawiającą rozdzielność majątkową małżeńską. Oświadczyła jednak, że: " nie posiada on dochodów i żadnych walorów". J. P. – Z. otrzymuje emeryturę w wysokości 1710,81 zł, miesięcznie , netto. W 2016r. uzyskała z tego tytułu 21 487,50 zł dochodu. Spłaca pożyczkę w wysokości 4 000 zł, zaciągniętą w Zakładowym Funduszu Świadczeń Socjalnych Nauczycieli Emerytów i Rencistów, której rata wynosi 85 zł, miesięcznie. Jej stałe wydatki obejmują: koszty rehabilitacji – 370 zł, koszty leków – 350 zł, połowę czynszu, opłaty za energię elektryczną i gaz – 284 zł. Wnioskodawczyni jest właścicielem spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego o pow. 46 m2. Nie posiada oszczędności ani przedmiotów o wartości pow. 5000 zł. Zgodnie z art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r. poz. 718 z p. zm.) prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego ( § 2). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (§ 3). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na podstawie art. 246§1 w/w ustawy przysługuje osobie fizycznej , gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym) lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przedmiotowy wniosek wymaga osobnego odniesienia się do kwestii zwolnienia od kosztów sądowych a osobnego do żądania ustanowienia pełnomocnika. Zgodnie z art.239 §1 pkt1) lit e ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Wnioskodawca złożył skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Takie postępowanie sądowoadministracyjne trzeba niewątpliwie zaliczyć do katalogu spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych, w rozumieniu powołanego przepisu. W związku z tym dalsze prowadzenie postępowania w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych należy uznać za zbędne. Zwolnienie w tym zakresie obowiązuje już bowiem z mocy samej ustawy. W rezultacie więc, rozpatrywanie przedmiotowego wniosku zasadne jest tylko w aspekcie ustanowienia pełnomocnika. Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia ma w związku z tym analiza przesłanek przyznania prawa pomocy stronie skarżącej wymienionych w art. 246§1 pkt. 2) w/w ustawy. Wskazuje ona, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, że strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny , należy natomiast rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych (por. postanowienie NSA z dnia 22.03.2005r. , sygn. akt. FZ 794/04 , postanowienie NSA z dnia 07.03.2012r., sygn. akt I FZ 29/12 ). Przedstawiona przez stronę skarżącą sytuacja nie pozwala, zdaniem orzekającego, na opłacenie profesjonalnego pełnomocnika, bez pogorszenia warunków bytowych. J. P. - Z. jest osobą starszą, schorowaną i niepełnosprawną. Koszty utrzymania, leków i rehabilitacji, w świetle braku oszczędności oraz oświadczenia wnioskodawczyni, iż :" mąż nie posiada dochodów i żadnych walorów" nie dają jej możliwości uiszczenia wynagrodzenia ewentualnego pełnomocnika, pomimo otrzymywania stałego dochodu w postaci świadczenia z ZUS. W związku z tym wniosek w zakresie przyznania adwokata należało uznać za zasadny. Nie można bowiem ograniczać prawa do sądu osobom, którym brak środków finansowych uniemożliwia dostęp do wymiaru sprawiedliwości. Biorąc pod uwagę powyższe, na podstawie art.244§1, art.245§3, art. 246§1 pkt.2, w zw. z art. 258 § 1 i 2, pkt 7) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 718 z p. zm.) ustanowiono adwokata, a w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postępowanie umorzono, na podstawie art. 258 §1 i 2, pkt 7) w zw. z art. 249a w/w ustawy.