II SA/Kr 10/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Szkodzińska Sędziowie WSA Barbara Pasternak (spr.) WSA Piotr Głowacki Protokolant Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lipca 2006 r. sprawy ze skargi R. J. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 26 listopada 2002 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie II. zasądza od Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej R.J. kwotę [...] zł. ( [...] złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia 26 listopada 2002 r. znak: [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...] , na podstawie art. 134 kpa oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane ( Dz. U. z 2000 r. Nr 106, poz. 1126 ze zm.) po dokonaniu czynności kontrolnych w sprawie dopuszczalności odwołania wniesionego przez Panią R. J. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...].1998 r. znak: [...] nakazującej Pani R. J. zam. [...]. ul. [...] w terminie do [...].1998r. przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania pracowni protetyki dentystycznej w budynku przy ul. [...] w [...] -stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego stwierdził, co następuje: Prezydent Miasta [...] decyzją z dnia [...].1998r. znak [...] nakazał Pani R. J. przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania pracowni protetyki dentystycznej w budynku przy ul. [...] w [...]. w terminie do [...].1998 r. W decyzji tej organ I instancji zawarł pouczenie o możliwości złożenia odwołania w terminie 14 dni od dnia jej otrzymania. Pani R. J. otrzymała zaskarżoną decyzję w dniu [...] 1998r., o czym świadczy zwrotne poświadczenie odbioru podpisane nazwiskiem Jurkowską, znajdujące się w aktach sprawy organu I instancji przy decyzji (pieczęć z odciśniętą datą na drugiej stronie zwrotnego potwierdzenia odbioru). Natomiast odwołanie z dnia [...]1998 r. zostało złożone bezpośrednio w Urzędzie Miejskim w [...] w dniu [...]1998 r. (pieczęć na str. 1 odwołania z wpisana datą i podpisem osoby przyjmującej oraz poświadczona kserokopia z książki wpływu korespondencji do Urzędu Miasta w [...].), a więc w 18 dniu po otrzymaniu decyzji, co poskutkowało pozostawieniem odwołania bez rozpatrzenia i wydaniem przez Wojewodę postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania z dnia [...].1998r. znak [...] Na powyższe postanowienie Wojewody Pani R. J. złożyła skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w której podniosła, że decyzję organu I instancji odebrała w dniu [...] 1998r., o czym świadczy podpisane przez nią zwrotne poświadczenie odbioru opatrzone datą [...] 1998r., a odwołanie z dnia [...] 1998r. złożyła bezpośrednio w Urzędzie Miasta, co zostało potwierdzone pieczęcią z datą wpływu [...]1998r., a zatem zachowała ustawowy termin do wniesienia odwołania. W odpowiedzi na skargę do NSA organ odwoławczy przyznał, że na zwrotnym potwierdzeniu odbioru decyzji organu I instancji widnieje obok podpisu nieczytelna data, która może być odczytana jako [...] 1998 r. lub [...] 1998 r. Jednakże okoliczność tę wyjaśniają jednoznacznie pisma organu I instancji z dnia [...] 1998 r. znak: [...] oraz znak: [...], z których wynika, że zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji wpłynęło do organu w dniu [...]1998 r., po doręczeniu tej decyzji Pani R. J. w dniu [...] 1998r., o czym świadczy pieczątka i podpis osoby doręczającej korespondencję. Skoro zatem zwrotne potwierdzenie odbioru wpłynęło do organu I instancji w dniu [...]1998r., odbiór decyzji nie mógł nastąpić po tej dacie tj. w dniu [...] 1998r., jak twierdzi skarżąca. Przyjęto, że Pani R. J. odebrała decyzję w dniu [...] 1998r. W dniu [...].2002r. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem sygn. akt II S.A./Rr 2338198 uchylił zaskarżone postanowienie, uważając, iż zebrany materiał dowodowy jest niewystarczający. Wobec powyższego organ przeprowadził ponowne postępowanie wyjaśniające. Ustalono nazwisko doręczyciela, którym okazała się p. E. Z. (były pracownik Urzędu Miasta, a obecnie przebywająca na emeryturze). W dniu [...].2002r. przeprowadzono rozprawę administracyjną w sprawie złożenia wyjaśnień dotyczących ustalenia daty doręczenia p. R. J. decyzji z dnia [...].1998r. Na w/w rozprawę zgłosiła się p. J. B. - pracownik Wydziału A w [...]. ( dawniej pracownik Urzędu Miasta). Natomiast nie zgłosiła się p. R.J. oraz p. E. Z., pomimo prawidłowego zawiadomienia. W trakcie rozprawy syn p. J. poinformował telefonicznie, że jego matka nie może się stawić na rozprawę z uwagi na chorobę i podeszły wiek. Wobec niestawienia się na rozprawie strony oraz świadka przesłuchana została jedynie w charakterze świadka p. J. B.. Oświadczyła, że w okresie prowadzonej przez nią przedmiotowej sprawy przyjęty był zwyczaj, że korespondencja z terenu [...] była doręczana za zwrotnym potwierdzeniem odbioru przez osoby upoważnione przez Urząd Miasta. Zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji przez p. J. otrzymała w dniu [...].1998 r. z potwierdzeniem otrzymania przez p. J. w dniu [...] .1998r. W związku z zaistniałą sytuacją p. B. w dniu [...]1998 r. wystąpiła do Wydziału Organizacyjnego z prośbą o jednoznaczne ustalenie daty doręczenia decyzji. Prośba ta była uzasadniona faktem zaistnienia oczywistej pomyłki w dacie potwierdzenia odbioru decyzji przez Panią J., wpisanej w zwrotnym potwierdzeniu odbioru. Odpowiedź z Wydziału Organizacyjnego została udzielona bezzwłocznie i potwierdziła doręczenie przesyłki w dniu [...].1998 r. Data ta została potwierdzona przez doręczającego decyzję-datownik w kolorze czerwonym na zwrotce. Analizując obieg dokumentów związanych z doręczaniem pism przez pracowników organu w 1998 r. stwierdziła, że wówczas nie była prowadzona ewidencja odbioru od pracownika doręczającego pisma-dowodów doręczenia. Wprawdzie była prowadzona ewidencja korespondencji pobieranej przez indywidualnych doręczycieli pism ale z niej nie wynika data doręczenia pobranych pism. Wobec powyższego Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał co następuje: w decyzji z dnia [...] .1998r. organ I instancji zawarł pouczenie o możliwości złożenia odwołania w terminie 14 dni od dnia jej otrzymania. P. R.J. otrzymała decyzję w dniu [...].1998r. (zwrotne potwierdzenie odbioru przy decyzji-datownik w kolorze czerwonym na zwrotce i podpis osoby doręczającej), natomiast odwołanie z dnia [...].1998r. zostało złożone bezpośrednio w Urzędzie Miejskim w [...] w dniu [...] 1998r.. (pieczęć na str. l odwołania z wpisaną datą i podpisem osoby przyjmującej oraz poświadczona kserokopia z książki wpływu korespondencji do UM), a więc w 18 dniu po otrzymaniu decyzji, co stanowi o niespełnieniu wymogu art. 129 § 2 kpa. Organ uznał zatem, że zaistniała oczywista pomyłka w dacie potwierdzenia odbioru decyzji dokonana przez p. J. polegająca na błędnym wpisaniu w zwrotnym potwierdzeniu odbioru jako [...] bądź [...] 1998r., zaś p. J. B. bezsprzecznie otrzymała podpisane zwrotne potwierdzenie odbioru już w dniu [...] 1998 r. W tym stanie rzeczy, w myśl art. 134 kpa, należało stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Na powyższe postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosła Pani R. J.. Zarzuciła, że zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji wypełniła własnoręcznie , wpisując datę [...]. 1998 r. i złożyła podpis. Odwołanie od decyzji wniosła bezpośrednio do Urzędu Miasta, w ustawowym terminie. Na jej żądanie była pracownica Urzędu Miasta w J. B. sporządziła kserokopię zwrotnego potwierdzenia odbioru. W związku z twierdzeniem WINB odnośnie daty [...]. 1998 r. zachodzi podejrzenie sfałszowania dokument- zwrotnego potwierdzenia odbioru. Zarzuciła naruszenie art. 92 kpa poprzez nieprawidłowe zawiadomienie jej o terminie rozprawy na dzień [...] 2002 r. , które to zawiadomienie otrzymała dnia [...]. 2002 r. Zarzuciła także, że czynności postępowania toczyły się poza nią. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W związku z wejściem w życie z dniem 1 stycznia 2004 r. ustaw: z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych i z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, na podstawie art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Przepisy wprowadzające ustawę-Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sprawa niniejsza podlega rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny, na podstawie przepisów ustawy ostatnio wymienionej- w skrócie ppsa. Zaskarżone postanowienie jest wadliwe. Wydane zostało na skutek ponownego postępowania wyjaśniającego, po uchyleniu przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 25 lipca 2002 r. sygn. akt II SA/Kr 2338/98 postanowienia Wojewody z dnia 23 września 1998 r. nr NBN.II-7360/2/25/98 stwierdzającego wniesienie odwołania p. R.J. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...]1998 r. z uchybieniem terminu. W uzasadnieniu powyższego wyroku Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, iż obowiązkiem organu jest ustalenie daty rzeczywistego doręczenia decyzji pani R. J., przy pomocy wszelkich środków dowodowych. Poza koniecznością ustalenia obiegu dokumentów związanych z doręczaniem pism przez pracowników organu i wyjaśnieniem , kto był osobą doręczającą decyzję sąd wskazał, że obowiązkiem organu było przesłuchanie osoby doręczającej na okoliczność daty doręczenia oraz występującej sprzeczności, oraz przesłuchanie na tę samą okoliczność skarżącej. Tak zebrany materiał dowodowy powinien być przedstawiony skarżącej aby zapewnić jej możliwość wypowiedzenia się co do przeprowadzonych dowodów.(art. 81 kpa). W dniu [...]. 2002 r. wezwano pp. E. Z., J. B. i R. J. do zgłoszenia się w PINB w [...] celem złożenia wyjaśnień w sprawie ustalenia daty doręczenia p. R.J. decyzji PINB z dnia [...]. 1998 r. Wezwanie to skarżąca otrzymała w dniu [...]. 2002 r. Na rozprawę w PINB stawiła się p. J. B., która została przesłuchana. Nie stawiły się pp skarżąca oraz E. Z., pomimo zawiadomienia. W trakcie rozprawy syn skarżącej poinformował organ telefonicznie, iż nie może ona stawić się z powodu podeszłego wieku oraz choroby. P. E. Z. jest osobą, która dokonała skarżącej doręczenia decyzji Prezydenta Miasta. z dnia [...]. 1998 r. Do akt sprawy zostały nadto dołączone kserokopie wykazów korespondencji pobieranej przez pracowników urzędu celem doręczenia ich adresatom. Na karcie o nr. zał. 1 figuruje data [...]1998 . W dniu 26 listopada 2002 r. wydano zaskarżone postanowienie. Zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisu art. 153 ustawy ppsa, oraz art. 10 § 1 kpa i art. 92 kpa . Art. 153 ppsa zawiera postanowienie o wiążącym charakterze wskazań co do dalszego postępowania-jako drugiego-obok oceny prawnej elementu wiążącego uzasadnienia sądu administracyjnego. Wskazania określają sposób postępowania organów w przyszłości . Celem ich jest zapobieżenie w przyszłości błędom stwierdzonym przez sąd administracyjnym w trakcie kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia. Stwierdzić należy, że Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego nie zastosował się do wskazań zawartych w Wyroku Naczelnego powinności przesłuchania osoby, która dokonała spornego doręczenia- E. Z.a także zaniechał przesłuchania skarżącej. Prowadząca rozprawę stwierdziła, że świadkowi E. Z. wezwanie na rozprawę zostało doręczone prawidłowo, natomiast na zwrotnym potwierdzeniu odbioru widnieje data przyjęcia wezwania przez męża świadka [...]. 2002 r. , a więc 10 dni po terminie rozprawy. Z kolei wezwanie na rozprawę dla skarżącej doręczone zostało w dniu [...]. 2002 r. a więc 4 dni przed terminem rozprawy, co jest sprzeczne z przepisem art. 92 kpa. Przesłuchanie świadka E. Z. jak i skarżącej to dowody, które mają istotne znaczenie w sprawie. Organ administracji dysponuje w stosunku do świadka, który nie stawił się bez uzasadnionej przyczyny środkami przewidzianymi w art. 87 kpa. Środki te mogą być jednak zastosowane w przypadku, kiedy osoba obowiązana do osobistego stawiennictwa nie stawiła się mimo prawidłowego wezwania. W sprawie nie można stwierdzić, aby wezwanie świadka oraz skarżącej na rozprawę w dniu [...]. 2002 r. było prawidłowe, z uwagi na powyższe uchybienia. Poprzestając na przesłuchaniu p J. B., nie dokonał ponownego, prawidłowego wezwania osób, których przesłuchanie sąd uznał za konieczne. Nie ustalił, czy niedyspozycja skarżącej dotyczy tylko dnia , w którym odbywała się rozprawa, czy też skarżąca w ogóle nie jest w stanie się stawić celem złożenia wyjaśnień, czy też rezygnuje ze składania wyjaśnień. Szczególnie istotne były dla wyjaśnienia sprawy zeznania św. E. Z., która była osoba doręczającą skarżącej decyzję. Stwierdzić nadto należy, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem art. 10 § 1 kpa. Organ nie umożliwił skarżącej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów przed wydaniem zaskarżonego postanowienia, na który to obowiązek zwracał uwagę Naczelny Sąd Administracyjny, co ma w sprawie szczególne znaczenie, skoro zachodzą poważne sprzeczności w materiale dowodowym mającym znaczenie dla końcowego rozstrzygnięcia. Wskazane uchybienia naruszają powołane wyżej przepisy kpa oraz przepis art. 153 ppsa. Zgodnie z tym przepisem wskazania wyrażone w orzeczeniu sądu co do dalszego postępowania wiążą nie tylko organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia, ale i wiążą w sprawie ten sąd. Wobec powyższego, zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu na podstawie przepisu art. 145 § l pkt. l lit. c) ppsa. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ppsa.