II SA/Kr 1001/02

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Irla Sędziowie: WSA Mariusz Kotulski WSA Barbara Pasternak (spr.) Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2006 r. sprawy ze skargi J. Ś., K. Ś., S. Ś. i A. H. na decyzję Wojewody z dnia [...] 2002 r. nr RR [...] w przedmiocie odszkodowania skargę oddala Organ I instancji- Prezydent Miasta decyzją z dnia [...] 2002 r. [...], na podstawie art. 128 ust. 4 w związku z art. 124 ust. 4, art. 130 ust. 132 i art. 4 pkt. 9b ) ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (tekst jednol. Dz. U. nr 46 z 2000 r. póz. 543 z póz. zm.), art. 104 kpa oraz upoważnienia Nr [...] Prezydenta Miasta z dnia [...] 1999 r. i § 3 ust. l zarządzenia nr [...] Prezydenta Miasta z dnia [...] 1999 r., po rozpatrzeniu wniosku Biura Prawno Inwestycyjnego [...] sp. z o.o. o ustalenie odszkodowania z tytułu szkód powstałych na działce nr 299/4 obręb[...] na skutek wybudowania kolektora sanitarnego "[...]" zad. 2 orzekł: 1. o ustaleniu na rzecz współwłaścicieli nieruchomości tj. K. Ś., S. Ś., J. Ś. i A. H. odszkodowania w łącznej kwocie 10 832 zł z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości stanowiącej działkę nr 299/4 obr. [...] jedn. ewid. [...] objętej Kw nr [...] w związku z budową kolektora sanitarnego "[...]" zad. 2 i zmniejszenia wartości przedmiotowej działki na skutek wym. inwestycji, 2. o wypłacie ustalonego w pkt. l odszkodowania w następujący sposób: K. Ś.-współwłaścicielce w 1/6 części kwoty l 803, 83 zł, S. S. - współwłaścicielowi w 1/6 części kwoty l 803,83 zł, J. Ś. - współwłaścicielce w 2/6 częściach kwoty 3 607,66 zł i A. H. współwłaścicielce w 2/6 częściach kwoty 3 607,66 zł. 3. Do zapłaty odszkodowania zobowiązane zostało Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji S. A. w K. Zapłata odszkodowania następuje jednorazowo w terminie 14-tu dni od dnia, w którym decyzja o odszkodowaniu stanie się prawomocna. Do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu cywilnego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał: część przedmiotowej działki będącej własnością K. Ś., S. Ś., J. Ś. i A. H. była czasowo zajęta w celu przeprowadzenia robót związanych z budową kolektora sanitarnego "[...]" zad.2, na podstawie decyzji Wojewody z dnia [...] 1998 r. nr [...] utrzymanej w mocy decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] 2000 r. nr [...] (podstawą prawną decyzji był art. 124 u.g.n.) Inwestorem budowy było Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji S.A. w K. Wymieniona inwestycja została zakończona w sierpniu 1999 r. Między współwłaścicielami działki a inwestorem nie doszło do porozumienia w kwestii wysokości odszkodowania za szkody powstałe w związku z realizacją w/w inwestycji. Pełnomocnik inwestora-Biuro Prawno Inwestycyjne "[...]" zwrócił się do Prezydenta Miasta-miasta na prawach powiatu wykonującego zadania z zakresu administracji rządowej z wnioskiem o ustalenie odszkodowania z tytułu szkód powstałych na działce nr 299/6 obr. [...] jedn. ewid. [...]. Pełnomocnik inwestora przedłożył organowi operat szacunkowy dr inż. J. S. z grudnia 2001 r. określający wysokość odszkodowania za zniszczenia powstałe na przedmiotowej działce na trasie przebiegu kolektora sanitarnego. Wysokość ta wynosi z tytułu, utraty plonu, zmniejszenia plonowania II rok, zabiegów agrotechnicznych, wyłączenia z uprawy oraz zmniejszenia wartości działki-łącznie kwotę 10 832,-złote. Strony postępowania zostały poinformowane o możliwości zapoznania się z treścią elaboratu i nie wniosły zastrzeżeń dotyczących ustalonej wysokości odszkodowania. W związku powyższym organ prowadzący postępowanie administracyjne w sprawie uznał, że okoliczności sprawy wskazują na zasadność przyznania stosownego odszkodowania i opierając się na opinii rzeczoznawcy majątkowego, ustalił jego wysokość za zniszczenia powstałe na przedmiotowej działce z tytułu lokalizacji przedmiotowego urządzenia oraz z tytułu zmniejszenia wartości działki w łącznej kwocie 10 832,- zł. Jako uprawnionych do odbioru kwoty odszkodowania organ I instancji wskazał A. H., J. Ś., K. Ś. i S. Ś. - aktualnych współwłaścicieli przedmiotowej działki. Od decyzji organu I instancji odwołali się : A. H., J. S., K. Ś. i S. Ś. W odwołaniu oświadczyli, że nie wyrażają zgody na proponowaną wysokość odszkodowania, ponieważ nie odpowiada ona wysokości poniesionych strat. Do odwołania załączyli kopię pozwu skierowanego do Sądu cywilnego. Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Wojewoda decyzją z dnia [...] 2002 r. [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu swojej decyzji Wojewoda ustalił: prowadzenie postępowania administracyjnego w przedmiocie ustalenia odszkodowania z tytułu ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości celem przeprowadzenia inwestycji liniowych na podstawie przepisów ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o g.n. jest dopuszczalne w przypadku, gdy przedsięwzięcia na nieruchomości zostały zrealizowane na podstawie udzielonego przez organ administracji zezwolenia, a więc gdy ograniczenie w wykonywaniu praw do nieruchomości ma źródło w decyzji administracyjnej. Odszkodowanie ustala organ, który wydał zezwolenie na przeprowadzenie ciągów i przewodów albo budowę obiektów lub urządzeń, w drodze decyzji administracyjnej. Stosownie do przepisu art. 128 ust. 4 u. g. n. odszkodowanie przysługuje za szkody będące następstwem założenia na nieruchomości konkretnych instalacji czy urządzeń, zaś jego wysokość winna odpowiadać wartości poniesionych szkód. Jeżeli wskutek zdarzeń związanych z przeprowadzeniem inwestycji nastąpi zmniejszenie wartości nieruchomości, odszkodowanie powiększa się o kwotę odpowiadającą temu zmniejszeniu. Do zapłaty odszkodowania zobowiązuje się jednostkę organizacyjną, która uzyskała zezwolenie na założenie lub przeprowadzenie ciągów, przewodów i urządzeń (art. 132 ust. 6 u. g. n.). Ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego. Organ II instancji stwierdził, że istotą sporu w przedmiotowej sprawie nie jest kwestia ustalenia czy współwłaścicielom działki nr 299/4 obr. [...] przysługuje powyższe odszkodowanie z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości oraz za szkody powstałe wskutek przeprowadzenia kolektora sanitarnego "[...]" zad. 2, lecz kwestia ustalenia wysokości tego odszkodowania. Wojewoda powołując się na dane zawarte w operacie szacunkowym sporządzonym przez rzeczoznawcę majątkowego dr inż. J. S., z grudnia 2001 r. stwierdził, że kwota odszkodowania z tytułu szkód powstałych w związku z przeprowadzeniem kolektora sanitarnego obejmuje kwotę wynikającą, z utraty plonów, zmniejszenia plonowania w drugim roku, z zabiegów agrotechnicznych, z wyłączenia z uprawy oraz zmniejszenia wartości rynkowej działki nr 299/4 obr. [...] i łącznie wynosi 10 832,-zł. Zdaniem organu II instancji w/w operat szacunkowy stanowiący podstawę ustalenia odszkodowania, sporządzony został zgodnie z wymogami prawa oraz zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Stronom postępowania administracyjnego umożliwiono zapoznanie się z jego treścią. Z możliwości tej skorzystali odwołujący M. Ś. (w imieniu żony J. Ś.) i S. H., nie wnosząc zastrzeżeń do zawartych w nim ustaleń. W ocenie Wojewody, organ I instancji prowadzący postępowanie administracyjne zapewnił stronom czynny udział w postępowaniu, zaś przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, dotyczącego okoliczności faktycznych, istotnych z punktu widzenia merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy, nastąpiło bez naruszenia przepisów postępowania administracyjnego i w tym stanie rzeczy uznał, że należy podzielić stanowisko organu pierwszej instancji w przedmiocie wysokości odszkodowania . Odnosząc się do zawartych w odwołaniu zastrzeżeń odnośnie wysokości ustalonego w zaskarżonej decyzji odszkodowania, Wojewoda stwierdził, iż wobec braku udowodnienia zasadności tych zastrzeżeń poprzez przedstawienie dowodu przeciwnego (innej opinii rzeczoznawcy majątkowego), zmiana wysokości odszkodowania za powstałe szkody nie jest uzasadniona. Postępowanie sądowoadministracyjne w niniejszej sprawie zostało wszczęte na skutek skierowanej do Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w K. skargi A. H., J. Ś., K. Ś. i S. Ś. na decyzję Wojewody z dnia [...] 2002 r.[...]. Skarżący zakwestionowali wysokość przyznanego odszkodowania, powołując jako podstawę swojego stanowiska przepis art. 124 ust. 5 u.g.n. oraz załączając do skargi kopię pozwu skierowanego do Sądu w K., w którym domagają się wykupu części nieruchomości nr 299/4. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko wynikające z uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Nadto organ odwoławczy podniósł, że wniesienie przez skarżących pozwu do sądu nie ma wpływu na postępowanie w przedmiocie odszkodowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do przepisu art. 97 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.-Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sadów administracyjnych, oraz ustawę- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1271) sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (zwanej dalej w skrócie ppsa). Właściwym więc do rozpoznania skargi jest Wojewódzki Sąd Administracyjny . Zgodnie z treścią art. 3 ustawy ppsa sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany granicami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 124 ust. l ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. nr 115, poz. 741), w skrócie u.g.n. wojewoda uprawniony jest do ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, przez udzielenie zezwolenia na zakładanie i przeprowadzenie instalacji w nim wymienionych. Zgodnie zaś z art. 124 ust. 4 u.g.n. na osobie lub jednostce organizacyjnej występującej o zezwolenie ciąży obowiązek przywrócenia nieruchomości do stanu poprzedniego, a jeżeli jest to niemożliwe lub powoduje nadmierne trudności lub koszty, jednostka ta jest obowiązana do wypłaty odszkodowania. Postępowanie administracyjne zakończone zaskarżoną decyzją wszczęte zostało na wniosek Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji S.A. w K., które na mocy decyzji Wojewody z dnia [...] 1998 r. [...] wydanej w oparciu o art. 124 u.g.n. uzyskało zezwolenie na wejście w teren działki nr 299/4 obr. [...], obj. Kw [...], stanowiącej współwłasność A. H., J. Ś., K. Ś. i S. Ś., celem budowy kolektora sanitarnego "[...]" zad. 2. (k. 21 akt adm). Decyzja ta została następnie-po rozpatrzeniu odwołania właścicieli w/w nieruchomości utrzymana w mocy decyzją Prezesa Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast z dnia [...] 2000 r.[...]. W wykonaniu decyzji Wojewody inwestor- MPWiK S.A. w K. wykonał i zakończył roboty związane z budową kolektora na przedmiotowej nieruchomości-jak wynika z treści wniosku wszczynającego postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania . Następnie wystąpił z wnioskiem w oparciu o art. 124 ust. 4 u.g.n. w zw. z art. 128 ust. 4 u.g.n. Organy orzekające w sprawie oparły się na opinii sporządzonej przez rzeczoznawcę majątkowego dr inż. J. S. W opinii tej uwzględniono- zgodnie z brzmieniem art. 128 ust. 4 u.g.n. szkody powstałe wskutek zdarzeń, o których mowa w art. 124 u.g.n., a to: utratę plonu, zmniejszenie plonowania II rok, zabiegi agrotechniczne, wyłączenie z uprawy, a także zmniejszenie wartości działki. Strony postępowania, oprócz ogólnego stwierdzenia o zbyt niskim odszkodowaniu nie podniosły w stosunku do opinii rzeczoznawcy żadnych konkretnych zarzutów, nie przedstawiły argumentacji przemawiającej za - ich zdaniem- zbyt niskim odszkodowaniem, ani nie przedstawiły innej, odmiennej w treści opinii. Nie wnosiły też o przeprowadzenie innych dowodów na okoliczności będące podstawą ustalenia wysokości odszkodowania, ani o sporządzenie opinii przez innego biegłego. Kwestią sporną w przedmiotowej sprawie pozostaje wysokość odszkodowania, którego podstawę stanowią zdarzenia, o których mowa w art. 124 u.g.n., oraz stosownie do art. 128 ust. 4- zmniejszenie wartości nieruchomości, którego źródłem są owe zdarzenia. Zgodnie z unormowaną w art. 7 k.p.a. zasadą prawdy obiektywnej organy administracji publicznej są zobowiązane do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy zgodnie z interesem społecznym oraz słusznym interesem obywateli. Także przepis art. 77 § 1 k.p.a. nakłada na organ administracji publicznej obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Natomiast przepis art. 80 k.p.a. nakłada na organ administracji publicznej obowiązek dokonania oceny całokształtu materiału dowodowego. Obowiązkiem organu administracji publicznej jest w wskazanie w uzasadnieniu decyzji, które fakty organ uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, oraz przyczyny, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej - art. 107 § 3 kpa. W przedmiotowej sprawie ustalając wysokość odszkodowania na rzecz współwłaścicieli działki nr 299/4 organy zasadnie oparły się na ustaleniach wynikających z operatu szacunkowego sporządzonego przez rzeczoznawcę majątkowego. Operat sporządzony został z uwzględnieniem zasad wynikających z Rozporządzenia RM z dnia 7.07.1998 r. w sprawie zasad wyceny nieruchomości oraz zasad i trybu sporządzania operatu szacunkowego (Dz.U. nr 19 poz. 147 ze zm.). Stronom postępowania administracyjnego umożliwiono zapoznanie się z jego treścią. Jak wynika z akt postępowania administracyjnego, czynności tej dokonał S. H. jako pełnomocnik stron postępowania, oraz M. Ś. w imieniu J. Ś. (pełnomocnictwo dla S. H. - k. 20 akt adm.), nie w nosząc zastrzeżeń co do treści operatu. Brak istnienia jakichkolwiek dowodów przeciwnych co do wysokości należnego odszkodowania uprawniał organy do przyjęcia sporządzonej opinii jako podstawy ustalenia odszkodowania. Powyższe wskazuje na prawidłowość przeprowadzonego przez organy postępowania oraz zgodność zaskarżonej decyzji z przepisami prawa materialnego. Wobec konsekwentnego domagania się przez skarżących wykupienia przedmiotowej nieruchomości czego dowodem jest znajdująca się w aktach postępowania administracyjnego kopia pozwu skierowana do sądu cywilnego, a także kopia ta dołączona do skargi, sąd zważył: Art. 124 ust. 5 ustawy o gospodarce nieruchomościami stanowi, iż jeżeli założenie lub przeprowadzenie ciągów, przewodów i urządzeń, o których mowa w ust. l tego przepisu uniemożliwia właścicielowi lub użytkownikowi wieczystemu dalsze prawidłowe korzystanie z nieruchomości w sposób dotychczasowy albo w sposób zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem, właścicieli lub użytkownik wieczysty może żądać , aby odpowiednio starosta wykonujący zadania z zakresu administracji rządowej lub wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej lub występujący z wnioskiem o zezwolenie, o którym mowa w ust. 2 nabył od niego na rzecz Skarbu Państwa, w drodze umowy, własność lub użytkowanie wieczyste nieruchomości. Jak wynika z treści powyższego przepisu nabycie nieruchomości w okolicznościach w nim przewidzianych może nastąpić tylko w drodze umowy, a więc spór na tym tle może mieć tylko charakter cywilnoprawny (por. wyrok NSA z 20.10. 2000 r. IV SA 1654/98, Lex 53397). Fakt więc domagania się przez skarżących wykupu przedmiotowej działki a także fakt zawiśnięcia przez sądem powszechnym sporu w tym przedmiocie nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia w kwestii ustalenia przez właściwe organy administracji odszkodowania przysługującego właścicielowi działki z tytułu szkód związanych z przeprowadzeniem urządzeń, o których mowa w art. 124 ust. 1 u.g.n. oraz z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości. Okoliczność ta nie miała także prawnego znaczenia dla przebiegu postępowania sprawie zakończonej zaskarżoną decyzją - nie wpływała na treść ustaleń stanowiących podstawę rozstrzygnięcia i nie wstrzymywała rozstrzygnięcia , do którego organy były zobowiązane, wobec zaistnienia przesłanek z art. 124 ust. 4 w zw. z art. 128 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Mając na uwadze powyższe sąd uznał, że zaskarżonej decyzji jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji nie można zarzucić naruszenia prawa, a zarzuty skarżących nie mogą odnieść skutku. Z tych względów, w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) orzeczono jak w sentencji Wyroku.