II SA/Kr 1004/15
WyrokWSA w Krakowie2015-11-23
Skład orzekający: Aldona Gąsecka – Duda, Beata Łomnicka, Iwona Niżnik - Dobosz
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja o pozwoleniu na budowę została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego i postępowania, w szczególności w zakresie zgodności projektu budowlanego z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, przepisami technicznymi dotyczącymi oświetlenia i nasłonecznienia, a także prawidłowości ustalenia stron postępowania?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że organy administracji nie dokonały właściwej kontroli zgodności projektu budowlanego z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i przepisami technicznymi. Stwierdzono liczne uchybienia, w tym wewnętrzną sprzeczność projektu, brak analizy zgodności z planem miejscowym w zakresie celu planu, naruszenia przepisów dotyczących ochrony interesów sąsiadów, a także nieprawidłowości w ocenie warunków oświetlenia i nasłonecznienia. Ponadto, nie dokonano właściwych ustaleń dotyczących kręgu stron postępowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M.F. na decyzję Wojewody utrzymującą w mocy decyzję Prezydenta Miasta o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Skarżący zarzucał naruszenie przepisów warunków technicznych dotyczących oświetlenia i nasłonecznienia, niezgodność z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, a także szereg innych wad projektu i postępowania, w tym kwestie dotyczące służebności, kanalizacji, czy wpływu inwestycji na wartość sąsiedniej nieruchomości. Wojewoda utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, uznając projekt za zgodny z prawem.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję Wojewody oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta. Zasądzono od Wojewody na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aldona Gąsecka – Duda (spr.) Sędziowie : WSA Beata Łomnicka WSA Iwona Niżnik - Dobosz Protokolant : st. sekr. sądowy Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 listopada 2015 r. sprawy ze skargi M.F. na decyzję Wojewody z dnia 16 czerwca 2015 r., znak: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Wojewody na rzecz skarżącego M.F. kwotę 500 zł (pięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia 16 czerwca 2015 r., znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 80 ust. 2, art. 81 ust. 1 pkt 2 i art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednol. Dz.U. z 2013 r., poz. 1409 z późn. zm.), po rozpatrzeniu odwołania M. F., M. F., K. F. i D. F., Wojewoda utrzymał w mocy decyzję Nr [...] Prezydenta Miasta z dnia 27 lutego 2015 r., znak: [...], o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu D. S. pozwolenia na budowę dla inwestycji pn. "Budowa budynku mieszkalnego jednorodzinnego z instalacją wewnętrzną: wodociągową, kanalizacyjną, gazową, CO, elektryczną, teletechniczną; infrastrukturą techniczną, budową linii WLZ, przebudowa sieci gazu na działkach inwestora, przebudowa sieci TP, przesunięcie słupa oświetlenia drogi, wykonanie włączenia do drogi wewnętrznej oraz rozbudowa sieci gazociągu na działkach nr [...] i [...] obr. [...]. Na działkach nr [...], [...] obr. [...], przy ul. D. w K.".
Orzekając w ten sposób Wojewoda wskazał, że powyższą decyzją Prezydent Miasta zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budową dla opisanej niej inwestycji. W terminie określonym art. 129 k.p.a. od decyzji organu pierwszej instancji wpłynęło odwołanie, w którym zarzucono zatwierdzenie projektu budowlanego naruszającego przepisy warunków technicznych w zakresie umożliwienia naturalnego oświetlenia oraz zapewnienia czasu nasłonecznienia pomieszczeń mieszkalnych w budynku należącym do skarżących, zlokalizowanym na sąsiedniej działce nr [...], obr. [...]. Przesyłając odwołanie, stosownie do art. 133 k.p.a., Prezydent Miasta poinformował, że nie znaleziono podstaw do zastosowania art. 132 k.p.a.
Po omówieniu przebiegu sprawy w powyższy sposób Wojewoda wyjaśnił, że stanowiące teren inwestycji działki nr [...] i nr [...], obr. [...], znajdują się na obszarze obowiązywania uchwały Nr LV/531/04 Rady Miasta Krakowa z dnia 8 września 2004 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego osiedla "[...]" w Krakowie (Dz. Urz. Województwa Małopolskiego z 2004, nr 319, poz.3396). Działki te położone są w obrębie jednostki strukturalnej planu o symbolu MN4.3 - tereny zabudowy mieszkalnej wzdłuż ulicy K.. W planowanej inwestycji przewiduje się przeznaczenie działki nr [...] pod lokalizację wolnostojącego budynku mieszkalnego jednorodzinnego - jest to przeznaczenie zgodne z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (§17 ust. 2, ust. 8 pkt 1). Z części opisowej projektu zagospodarowania terenu wynika, że planowany wskaźnik powierzchni zabudowy działki objętej inwestycją wynosi 0,39, miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego dopuszcza wskaźnik powierzchni zabudowy do 0,4 (§17 ust. 8 pkt 2), co oznacza, że w tym zakresie projekt budowlany jest zgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Stosownie do § 7 ust. 1 pkt 4 ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w granicach całego terenu objętego planem obowiązuje zakaz: naruszania istniejących skarp terenowych i murów oporowych. W aktach sprawy, jak również w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie znaleziono informacji stanowiącej odniesienie do powyższego przepisu, w związku z czym zwrócono się do organu pierwszej instancji pismem 24 kwietnia 2015 r. o wyjaśnienie w tym zakresie. W odpowiedzi udzielonej 14 maja 2015 r. organ pierwszej instancji przekazał stanowisko uprawnionego geologa, z którego wynika że w obszarze działki nr [...] fizycznie nie ma skarp, ani murów oporowych, co potwierdzono dokumentacją fotograficzną. Przedłożone wyjaśnienia należy uznać za wystarczający dowód zgodności projektu budowlanego z zapisem ustaleń miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w omawianym zakresie. Przedmiotowa inwestycja nie wymaga uzyskania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach i nie jest zaliczana do przedsięwzięć wymagających przeprowadzenia postępowania w sprawie oceny oddziaływania na środowisko. Budynek mieszkalny jednorodzinny nie jest zaliczany do obiektów generujących hałas, zanieczyszczenie powietrza, czy drgania. Do wniosku zostało dołączone oświadczenie o prawie do dysponowania działkami nr [...] i [...], obr. [...], na cele budowlane (art. 32 ust. 4 ustawy Prawo budowlane). Projektant legitymujący się stosownymi uprawnieniami oraz wpisem do Okręgowej Izby Architektów RP załączył oświadczenie o wykonaniu projektu budowlanego zgodnie z obowiązującymi przepisami i zasadami wiedzy technicznej. Projekt zagospodarowania terenu został sporządzony na kopii mapy do celów projektowych potwierdzonej za zgodność z oryginałem przez uprawnionego geodetę. Załączona została również informacja dotycząca bezpieczeństwa i ochrony zdrowia. Projekt budowlany zawiera niezbędne uzgodnienia i opinie, jego zawartość jest kompletna (art. 35 ust. 1 ustawy Prawo budowlane).
Zgodnie z art. 35 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, w razie spełnienia wymagań określonych w ust. 1 oraz w art. 32 ust. 4, właściwy organ nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Należy podzielić stanowisko Prezydenta Miasta o spełnieniu tych wymagań w niniejszej sprawie.
W odniesieniu do zarzutu naruszenia przepisów warunków technicznych dotyczących naturalnego oświetlenia oraz zapewnienia czasu nasłonecznienia pomieszczeń mieszkalnych w budynku należącym do skarżących, zlokalizowanym na sąsiedniej działce nr [...], obr. [...], to zgodnie z § 13 ust. 1 pkt 1a rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie odległość budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt łudzi od innych obiektów powinna umożliwiać naturalne oświetlenie tych pomieszczeń - co uznaje się za spełnione, jeżeli: między ramionami kąta 60°, wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej, z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłanianego, nie znajduje się przesłaniająca część tego samego budynku lub inny obiekt przesłaniający w odległości mniejszej niż: wysokość przesłaniania - dla obiektów przesłaniających o wysokości do 35 m. Z części graficznej projektu zagospodarowania działki (k.24, 24a projektu budowlanego) wynika, że planowany budynek jednorodzinny na działce nr [...] jest obiektem wolnostojącym, zlokalizowanym przy granicy z działką nr [...], na której znajduje się budynek mieszkalny skarżących. Działka nr [...] w najszerszym miejscu ma ok. 13 m szerokości, zatem lokalizacja planowanego budynku jednorodzinnego przy granicy działki jest zgodna z warunkami technicznymi (§ 12 ust. 3 pkt 1) oraz z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (§ 17 ust. 8 pkt 1). Planowany budynek mieszkalny w stosunku do istniejącego budynku na działce nr [...] jest usytuowany od strony południowej w konfiguracji skośnej. Południowa ściana z oknami istniejącego budynku jest częściowo przysłonięta przybudówką tego budynku bez okien. Krawędzie architektoniczne planowanego budynku, które potencjalnie mogą ograniczać naturalne naświetlenie okien istniejącego budynku znajdują się: a - przy granicy działki budowlanej; b - w odległości 1,5m od granicy działki; c - 4,84m od granicy działki (kalenica). Odległość południowej ściany z oknami od poszczególnych krawędzi zacieniających wynosi a - od ok. 13m (licząc wzdłuż ściany przybudówki) do 15,57m; b - od 14,5 do 17,07m; c - od 17,84 do 20,41m od zacieniającej krawędzi projektowanego budynku. Ściana z oknami istniejącego budynku jest posadowiona na wysokości 209,58m n.p.m., planowany budynek jest zlokalizowany na wysokości 213,95m n.p.m., czyli 4,37m wyżej od istniejącego. Zatem zacieniająca krawędź (k. 32 projektu budowlanego) znajduje się na poziomie: a - 8,17m (3,80 +4,37); b - 11,27m (6,90+4,37); c - 12,8m (8,43+4,37).
Zgodnie z § 13 ust. 2 warunków technicznych, wysokość przesłaniania mierzy się od poziomu dolnej krawędzi najniżej położonych okien budynku przesłanianego do poziomu najwyższej zacieniającej krawędzi obiektu przesłaniającego lub jego przesłaniającej części. Jeżeli warunek powołanego przepisu jest spełniony w odniesieniu do wysokości budynku i odległości między budynkami w rzucie poziomym, to tym bardziej będzie on spełniony przy pomiarze z uwzględnieniem wysokości zacieniania, która jest różnicą planowanej wysokości budynku i wysokości parapetu najniżej umiejscowionego okna budynku zacienianego. Oznacz to, że w świetle § 13 warunków technicznych planowany budynek jest usytuowany w prawidłowo względem istniejącego budynku mieszkalnego na działce nr [...].
Zgodnie z § 60 warunków technicznych, pomieszczenia przeznaczone do zbiorowego przebywania dzieci w żłobku, przedszkolu i szkole, z wyjątkiem pracowni chemicznej, fizycznej i plastycznej, powinny mieć zapewniony czas nasłonecznienia co najmniej 3 godziny w dniach równonocy (21 marca i 21 września) w godzinach 8°°- 16°°, natomiast pokoje mieszkalne - w godzinach 7°°- 17°°. W mieszkaniu wielopokojowym dopuszcza się ograniczenie wymagania określonego w ust. 1 co najmniej do jednego pokoju, przy czym w śródmiejskiej zabudowie uzupełniającej dopuszcza się ograniczenie wymaganego czasu nasłonecznienia do 1,5 godziny, a w odniesieniu do mieszkania jednopokojowego w takiej zabudowie nie określa się wymaganego czasu nasłonecznienia. Celem zbadania zapewnienia czasu nasłonecznienia okien istniejącego budynku mieszkalnego uprawniony projektant sporządził analizę zacieniania (grudzień 2014 r.) i załączył ją do akt organu pierwszej instancji, jak i do akt organu odwoławczego. Z omawianego studium wynika, że okna w ścianie południowej istniejącego budynku mają zapewniony czas nasłonecznienia w dniach równonocy od godziny 9.00 do ok. 16.00, czyli ok. 7 godzin. Dowód ten potwierdza zgodność projektu budowlanego z § 60 ust. 1 warunków technicznych. Budynek na działce nr [...] jest obiektem wolnostojącym, który posiada okna pomieszczeń mieszkalnych również w innych elewacjach, poza elewacją południową, skierowaną w stronę planowanego budynku. Oznacza to, że w budynku skarżących na działce nr [...] znajdują się pomieszczenia, których okna z uwagi na usytuowanie względem stron świata, nigdy nie będą zacieniane przez planowany budynek. Okoliczność ta, zdaniem organu odwoławczego, wyczerpuje również treść cytowanego § 60 ust. 2 warunków technicznych.
W dniu 12 czerwca 2015 r. B. F., współwłaściciel działki nr [...], wniósł zastrzeżenia do protokołu dotyczące dwóch, powiązanych ze sobą aspektów sprawy. Po pierwsze, inwestycja planowana w formie zaprezentowanej w projekcie budowlanym ogranicza możliwość zabudowy działki nr [...] poprzez zacienianie powierzchni potencjalnie możliwej do zabudowy. Po drugie, w skutek zrealizowania inwestycji spadnie rynkowa wartość działki nr [...].
W odniesieniu do pierwszego z zastrzeżeń należy wskazać, że zgodnie z orzecznictwem i stanowiskiem doktryny, zasadnicze znaczenie dla ochrony praw podmiotowych ma zasada wolności budowlanej (prawa do zabudowy) z art. 4 ustawy Prawo budowlane, która jednak wymaga zgodności zamierzenia budowlanego z przepisami prawa. Interes osób trzecich chroniony przepisem art. 5 ust. 1 pkt 9 Prawa budowlanego nie może naruszać prawa inwestora wynikającego z art. 4 Prawa budowlanego. Zgodnie z § 13 i 60 warunków technicznych zakres oddziaływania planowanej inwestycji jest kontrolowany w odniesieniu do istniejących budynków. Nie ma możliwości przeprowadzania badania linijki światła w odniesieniu do potencjalnej zabudowy, a wyżej wykazano, że w stosunku do istniejącego budynku na działce nr [...] planowana inwestycja jest zgodna z przepisami warunków technicznych.
W kwestii spadku wartość nieruchomości sąsiedniej trzeba mieć na uwadze, że zamiarem ustawodawcy było oparcie interesu prawnego właścicieli, użytkowników wieczystych i zarządców nieruchomości w postępowaniu w sprawie pozwolenia na budowę wyłącznie w przepisach materialnego prawa administracyjnego, nie zaś na regulacjach prawa cywilnego dotyczących ochrony własności (w szczególności rozmaitych immisji). Skoro bowiem celem nowelizacji Prawa budowlanego było usprawnienie i przyspieszenie procesu poprzedzającego uzyskanie pozwolenia na budowę, odmienna interpretacja, tj. zakładająca szerokie rozumienie strony w tym postępowaniu, przyznająca jej ochronę również na podstawie przepisów Kodeksu cywilnego, byłaby sprzeczna z zasadami wykładni. W postępowaniu w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę obowiązkiem organów administracji jest zbadanie, czy w wyniku realizacji inwestycji dojść może do naruszenia interesów osób trzecich, ale wyłącznie w zakresie ewentualnego naruszenia norm Prawa budowlanego i warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Jeżeli decyzja o pozwoleniu na budowę nie wykazuje żadnej sprzeczności z powyższymi wymogami, to spowodowane realizacją inwestycji dolegliwości dla otoczenia nie mogą zostać zakwalifikowane jako naruszające uzasadnione interesy osób trzecich. Nie chodzi bowiem o wszelkie utrudnienia, jakie może przynieść planowane przedsięwzięcie, lecz jedynie o takie, które dotyczyć mogą naruszeń interesów prawnych, a nie interesów faktycznych innych osób. Ochrona takich interesów w procesie inwestycyjnym nie może prowadzić do sytuacji, w której to osoby trzecie, a nie inwestorzy - właściciele nieruchomości, na której ma powstać planowana inwestycja, będą decydować o dopuszczalności wybudowania obiektów budowlanych, miejscu posadowienia takich obiektów, rodzaju obiektu budowlanego.
Ustawodawca uznał, że aspekt cywilnoprawny ochrony uzasadnionych interesów osób trzecich jest odpowiednio uregulowany w przepisach prawa cywilnego i nie ma potrzeby jego sygnalizowania w przepisach prawa administracyjnego, dlatego postanowił odstąpić od rozwijania, wyrażonej w art. 5 ust. 1 pkt 9 ustawy Prawo budowlane zasady poszanowania uzasadnionych interesów osób trzecich. Zatem podnoszony przez strony aspekt spadku wartości rynkowej nieruchomości w sąsiedztwie planowanej inwestycji nie może być przedmiotem analizy organu odwoławczego, gdyż wykracza to poza kompetencje organu administracji architektoniczno-budowlanej.
M. F. nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem, wniósł w terminie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której domagał się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji.
Skarżący zarzucał, że zatwierdzony projekt budowlany jest niezgodny z wymaganiami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego osiedla [...] (m.in.: nie zachowanie wymaganej wartości wskaźnika intensywności zabudowy, dopuszczenie się uciążliwości sąsiedztwa), a nadto niezgodny z wymaganiami rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie oraz Prawem budowlanym (m.in.: nie zachowanie właściwych odległości projektowanego budynku od budynków drewnianych, źle zaprojektowania ściana przeciwogniowa, lokalizacja śmietnika w granicy). Ponadto oprócz powyższych niezgodności brak w projekcie rozwiązania wielu kwestii, np. jak ma być rozwiązana niemalże 5 metrowa ściana w granicy z działką nr [...], jakie będzie jej zabezpieczenie przed zsunięciem ziemi się na działkę nr [...]? W projekcie brak też pozwoleń i uzgodnień na wejście na działkę nr [...], co jest niezbędne, aby wylać fundament i postawić ścianę w granicy. Dodatkowo służebność dla działki [...], na którą powołuje się inwestor została ustanowiona już podczas toczącego się postępowania o własności działki [...] i to pomimo, że w księdze wieczystej było wpisane już ostrzeżenie. Natomiast wyrokiem Sądu Rejonowego z 9 marca 2015 r. uzgodniono treść księgi wieczystej dla działki nr [...] dopisując dwóch dodatkowych współwłaścicieli. Tym samym wpisujący służebność nie byli do tego uprawnieni, gdyż nie są jedynymi spadkobiercami prawa do działki, poza tym zrobili to już w czasie toczącego się postępowania o własności i już po tym jak do księgi wpisano ostrzeżenie.
M. F. wskazywał, że jako współwłaściciel działki nr [...] oraz mieszkaniec budynku nr [...] uważa, że projekt nie powinien zostać zatwierdzony w takiej formie, w jakiej istnieje. Projekt zawiera szereg braków i jest niezgodny z obowiązującym prawem. Trwale i nieodwracalnie zmienia warunki naświetlenia i nasłonecznienia działki. Sposób usytuowania budynku (w granicy) oraz jego forma (3 kondygnacje + poddasze) w terenie o tak dużym spadku sprawia, że projektowany budynek drastycznie zmniejszy nasłonecznienie domu nr [...]. W okresie od października do marca wszystkie okna budynku nr [...] zwrócone na stronę południową będą w całości zasłonięte cieniem projektowanego budynku - dowiodła tego analiza nasłonecznienia. Jest to niedopuszczalne. Inwestycja nie jest zatem zgodna z planem zagospodarowania (rozdział I, ustalenia ogólne, §1 ust.3 pkt 3) gdyż powoduje uciążliwość sąsiedztwa. Działka nr [...] jest zabudowana starym domem drewnianym, którego stan techniczny, kubatura i usytuowanie w sposób oczywisty świadczą, że musi zostać wyburzony i powstać nowa zabudowa mieszkalna. To na organie wydającym decyzję spoczywa odpowiedzialność i konieczność rozpatrzenia skutków oddziaływania na sąsiednie nieruchomości obiektu budowlanego, na budowę którego wydaje się decyzję. Organ wydający decyzję powinien się więc odnieść nie tyle do istniejącego starego budynku, który będzie wyburzony, ale do możliwości zabudowy działki nr [...]. Możliwości te ulegną drastycznemu ograniczeniu na skutek postawienia w granicy tak wysokiego obiektu. W ten sposób przepis §12 rozporządzenia, który mówi że można wybudować dom z oknami w stronę granicy w odległości 4 m nie byłby możliwy do spełnienia, z uwagi na §13 powyższego rozporządzenia dotyczący zacieniania. Żeby go spełnić skarżący i inni współwłaściciele musieliby się odsunąć od granicy nie o gwarantowane 4 m, a o 7,23 m (8,43-1,2=7,23 8,43 - wys. od pkt 0.0 do kalenicy, 1,2 - wys. parapetu okna) co w bardzo dużym stopniu pogarsza warunki zabudowy działki nr [...].
Skarżący podnosił, że usytuowanie budynku w granicy stanowi usytuowanie w najdalej idącym stopniu ingerujące w prawo własności właścicieli działki sąsiedniej, stąd powinno być ono rozwiązaniem ostatecznym, które zawsze należy szczególnie uzasadnić. Dla zachowania wymogu rzetelnego ustalenia okoliczności uzasadniających niezachowanie wymogów nakazujących sytuowanie budynku w określonej odległości od granicy i należytego jego uzasadnienia konieczne jest, wedle orzecznictwa stwierdzenie, iż inne usytuowane przedmiotowego obiektu budowlanego nie jest możliwe, własna ocena organu co do tego, czy i jakie względy przemawiały za tym, aby przedłożyć interes inwestora nad interesami właścicieli sąsiedniej działki, a także przeprowadzenie analizy wykazującej, że organy orzekające w sprawie miały na uwadze wyjątkowy charakter dyspozycji § 12 ust. 3. Nadto konieczne jest poddanie analizie kwestii wielkości działki inwestora i możliwości usytuowania budynku w odległości zgodnej z przepisami. Organ winien kwestie usytuowania budynku w granicy działki skarżącego rozważyć w kontekście ograniczeń, które wynikają z treści przepisu art. 5 ust. 1 Prawa budowlanego, art. 140 i art. 144 k.c.
Skarżący podkreślał, że służebność, na którą powołuje się w oświadczeniu załączonym do projektu budowlanego inwestor o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane obejmuje tylko prawo przejazdu, przechodu oraz przeprowadzenia mediów, a nie prowadzenia robót budowlanych. Zgodnie z prawem budowlanym budowa wjazdu wymaga uzgodnienia z właścicielem drogi - tymczasem w projekcie brak takiego uzgodnienia. Nadto ustanowienie służebności korzystania z działki nr [...] nastąpiło już po wpisaniu w dziale III. księgi wieczystej [...] postanowieniem Sądu Rejonowego dla Krakowa [...] z dnia 10 lipca 2013 r. zabezpieczenia i ostrzeżenia o toczącym się postępowaniu w sprawie ustalenia prawa własności do drogi. Co więcej, w wyniku wyroku z dnia 9 marca 2015 r. działka [...] zmieniła swoich właścicieli w ten sposób, że do udziałów w prawie własności dopisano dwie osoby. Tym samym wpisujący służebność nie byli do tego uprawnieni, gdyż nie są jedynymi spadkobiercami prawa do działki, przy czym zrobili to już w czasie toczącego się postępowania o własności i już po tym, jak do księgi wpisano ostrzeżenie. Tak więc organ drugiej instancji wydał pozwolenie na budowę przy braku zgody współwłaścicieli na prowadzenie robót budowlanych.
M. F. zauważał, że projekt nie zawiera kanalizacji opadowej, a projektant pisze, że wody opadowe będą rozsączane na działce, co budzi wątpliwości przy tak małej działce i tak dużym zainwestowaniu. W projekcie nie ma obliczeń potwierdzających możliwość przyjęcia przez grunt wód opadowych i informacji czy grunt posiada paramenty umożliwiające rozsączanie wód. Nadto poziom drogi (ul. D.) przed wjazdem na działkę wynosi 209,56, a poziom przed rampą zjazdową 212,30. Projekt nie zawiera rozwiązania niwelety drogowej tego dojazdu. Nie pokazano w jaki sposób działka nr [...] jest zabezpieczona przed zalewaniem z tego podjazdu, szczególnie gdy nie ma kanalizacji deszczowej. Rodzi to obawy, że woda zlewająca się na drogę spowoduje zagrożenie. Działka drogowa jest zalewana również poprzez podniesienie terenu istniejącego przed głównym wejściem do budynku.
Skarżący podawał też, że sp. z o.o. [...] budując 3 bloki na działkach [...], [...] dla spełnienia wymogów planu zagospodarowania w zakresie dopuszczalnej. wartości wskaźnika intensywności zabudowy objęła planem również puste działki [...] i [...], na których miały powstać garaże, miejsca parkingowe oraz plac zabaw dla dzieci (działka [...]). Przy odbiorze technicznym warunkiem miało być wybudowanie garaży i zachowanie wymaganej niezabudowanej przestrzeni. Jakim prawem [...] zbył działkę [...] - zbycie powoduje, że zostaje przekroczony wskaźnik intensywności zabudowy i inwestycja automatycznie nie spełnia warunków miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Inwestycja pierwotna na tym terenie wyczerpała możliwość zabudowy (wskaźnik intensywności przez inwestycję spółki [...] nie tylko że został wyczerpany, ale nawet przekroczył dozwolone 40%). Zatem wykonanie zaskarżonej decyzji spowoduje skutki niezgodne z prawem - wartość wskaźnika intensywności zabudowy dla tego terenu wzrośnie powyżej dopuszczalnej w planie zagospodarowania przestrzennego. Nie można decyzjami organów administracyjnych powodować łamania prawa i skutków, które są niezgodne z prawem. Dodatkowo podważa to ideę uchwalania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w ogóle.
M. F. wskazał następnie, że rzędna terenu przed wjazdem do garażu wynosi 212.3 m n.p.m., a rzędna terenu istniejącego w tym miejscu to 210.70 - 211.30m n.p.m. W stosunku do naturalnego ukształtowania działki teren został podniesiony o ponad metr na wjeździe, a potem zaprojektowano pochylnię do garażu w dół na poziom 211,90 m n.p.m. Biorąc pod uwagę naturalne ukształtowanie działki powinno się do garażu wjeżdżać raczej pod górę. Zabieg ten zastosowano, aby nie liczyć najniższej kondygnacji do wskaźnika intensywności zabudowy, mimo że garaż jest usytuowany na poziomie terenu istniejącego, a nie jest kondygnacją podziemną.
W dalszej części skargi M. F. sygnalizował szereg innych uchybień, podając że:
- w projekcie nie pokazano, gdzie będzie odprowadzana woda z basenu, brak kanalizacji;
- opisany na zagospodarowaniu śmietnik, jako istniejący przy granicy z działka sąsiada nr [...] nie powinien być uznany za śmietnik dla nowej inwestycji, albowiem powinna ona mieć zaprojektowane od nowa miejsce gromadzenia odpadków, zgodnie z obowiązującymi przepisami, czyli w odpowiedniej odległości od granicy;
- nie wiadomo, jak inwestor wyobraża sobie wykonanie elewacji w granicy wykończonej gontem, czy jakimkolwiek materiałem nie wchodząc na działkę nr [...], a jej właściciele nie wydali zgody na wejście w teren;
- w projekcie brak technologii wykonania wykopu i ściany w granicy z działką [...], bez wejścia w teren działki [...] ( nawet przy wykonywaniu instalacji w granicy działki, urząd stał na stanowisku, że należy posiadać zgodę sąsiada celem wykonania wykopu);
- w projekcie ściana w granicy jest opisana, jako ściana oddzielenia pożarowego, przy czym zaprojektowana ściana nie spełnia parametrów ściany oddzielenia pożarowego, ponieważ ściana taka w związku ze znajdującymi się otworami okiennymi w ścianie prostopadłej powinna wystawać min. 30 cm przed lico ściany prostopadłej. Ściana oddzielenia pożarowego nie może być wykończona materiałem palnym (gont) oraz zgodnie z interpretacja komendy głównej PSP nie może być wykończona styropianem (którego i tak nie majak zamontować na elewacji, bez wejścia w teren działki [...]);
- w projekcie zagospodarowania są opisane w niektórych miejscach mury oporowe, natomiast brak konkretnych rozwiązaniach do tych murów, w tym co do tego czy stopa muru nie wchodzi w działkę sąsiada;
- wysokość bezwzględna kalenicy wynosi 222,38 m n.p.m., wysokość gzymsu 220,85 m n.p.m., poziom terenu przed budynkiem mieszkalnym 209,5 m n.p.m., w związku z czym wysokość przesłaniania wynosi 11,27 m przy odległości od budynku mieszkalnego 8,34m . Nie wiadomo, w jaki sposób projektant spełnił warunek przesłaniania;
- projektant pominął w opisie fakt, że ściany budynku nr [...] na działce [...] - zarówno część mieszkalna (odl. 8,34m), jak i gospodarcza (odl. 2,9m) są drewniane, a znajdują się w odległości niniejszej niż wymagane 12 m od okien i wjazdu do garażu w elewacji wschodniej projektowanego budynku, co zagraża bezpieczeństwu pożarowemu;
- projektant także nie zauważył, że w części gospodarczej budynku nr [...] na działce [...] jest komin spalinowy, który w takiej odległości od projektowanego budynku wymaga podniesienia, a właściciele działki nie dali zgody na wejście w teren;
- rampa zjazdowa do garażu na projekcie zagospodarowania jest w odległości ok. 1,5 m od granicy na rzucie przyziemia. Brama garażowa jest zaraz przy ścianie pożarowej. W punkcie d-e zagospodarowania, utwardzenie przed garażem wchodzi na istniejący budynek na działce nr [...]. W projekcie nie ma natomiast załączonej zgody na rozbiórkę części tego budynku;
- w projekcie nie ma informacji o tym, jak została rozwiązaną kwestia tak dużej różnicy terenu pomiędzy utwardzeniem 212,3 m n.p.m., a poziomem istniejącym na którym stoi budynek na działce nr [...] - 207,01 m n.p.m. Jest to ok. 5 m różnicy, tymczasem nie ma informacji, jak będzie zabezpieczony teren od strony działki nr [...] np. przed zsunięciem się ziemi, nie ma też rozwiązanej kwestii zabezpieczenia przed przesiąkaniem lub spływaniem z ziemi wody na teren działki [...];
- właściciele działki [...] nie zostali uznani za stronę w postępowaniu o pozwolenie na budowę, pomimo iż projektowana inwestycja w tak znaczącym stopniu będzie oddziaływała na ich działkę;
- na rysunkach jest pionowa ściana z gruntu w granicy działki (na elewacji zachodniej) o wysokości ok. 1 m bez zabezpieczenia. W projekcie nie pokazano, jak zostanie rozwiązana kwestia osuwania się ziemi, w szczególności że w pobliżu są drzewa.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda wnosił o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Uczestnicy M. F. i B. F. popierali skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz.1269 z późn. zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30.08.2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153,poz. 1270 z późn. zm. - oznaczana dalej jako p.p.s.a. ) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 p.p.s.a. ), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a. ) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. W przedmiotowej sprawie należy również uwzględnić fakt wydania już w granicach niniejszej sprawy prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 27 maja 2015 r., sygn. akt IISA/Kr 365/14 , którym oddalono skargę T. N. na postanowienie Wojewody z dnia 6 lutego 1015 r., znak [...].
Zasadnicze znaczenie przy kontroli legalności zaskarżonej decyzji Wojewody z dnia 16 czerwca 2015 r., znak: [...], oraz poprzedzającej ją decyzji Nr [...] Prezydenta Miasta [...] z dnia 27 lutego 2015 r., znak: [...], sprostowanej postanowieniem z dnia 13 marca 2015 r., znak: [...], mają w szczególności regulacje zawarte w art. 5 ust. 1, 32-35 i 36 ustawy z dnia ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (tekst jednol. Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 z późn. zm. – dalej p.b.) oraz rozporządzeniach wykonawczych, do których ona odsyła, jak również przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednol. DZ. U. z 2013 r., poz. 267 z póź. zm.- dalej k.p.a), z uwzględnieniem zmian wynikających z art. 28 ust. 2 – 4 p.b. W stanie faktycznym niniejszej sprawy należy też uwzględnić przepisy zawarte w uchwale Nr LV/531/04 Rady Miasta Krakowa z dnia 8 września 2004 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego osiedla "[...]" w Krakowie (Dz.Urz. Woj. Małopolskiego z dnia 25 października 2004 r., Nr 319, poz. 3396).
Szczególne wymogi jakie powinien spełniać wniosek o pozwolenie na budowę - poza przewidzianymi w art. 63 k.p.a. - oraz warunki jego skutecznego złożenia zostały określone w art. 32 p.b. Kontrola realizacji tam wymienionych przesłanek należy do organu właściwego do wydania decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę, a usuwanie braków formalnych wniosku następuje w trybie art. 64 k.p.a.
Nadto, stosownie do art. 35 ust. 1 p.b :
"1. Przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego właściwy organ sprawdza:
1) zgodność projektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu, a także wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia, o której mowa w ustawie z dnia 27 kwietnia 2001 r. - Prawo ochrony środowiska;
2) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi;
3) kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń oraz informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, o której mowa w art. 20 ust. 1 pkt 1b, a także zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7;
4) wykonanie - w przypadku obowiązku sprawdzenia projektu, o którym mowa w art. 20 ust. 2, także sprawdzenie projektu - przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane i legitymującą się aktualnym na dzień opracowania projektu - lub jego sprawdzenia - zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7.
Artykuł 35 ust. 3 p.b. stanowi, że w razie stwierdzenia naruszeń, w zakresie określonym w ust. 1, właściwy organ nakłada postanowieniem obowiązek usunięcia wskazanych nieprawidłowości, określając termin ich usunięcia, a po jego bezskutecznym upływie wydaje decyzję o odmowie zatwierdzenia projektu i udzielenia pozwolenia na budowę.
Jak wynika z treści art. 35 ust. 4 p.b, tylko w razie spełnienia wymagań określonych w ust. 1 oraz w art. 32 ust. 4, właściwy organ nie może odmówić wydania decyzji o pozwoleniu na budowę. Niespełnienie tych wymagań winno zatem skutkować wydaniem decyzji odmownej. Właściwy organ wydaje decyzję o odmowie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę także wtedy, gdy na terenie, którego dotyczy projekt zagospodarowania działki lub terenu, znajduje się obiekt budowlany, w stosunku do którego orzeczono nakaz rozbiórki ( art. 35 ust. 5 p.b ).
Niezależnie od powyższego postępowanie rozpoznawcze i wydawane w nim akty podlegają regulacjom z k.p.a.
W szczególności, stosownie do art. 7 k.p.a., w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Powołany przepis formułuje naczelną zasadę postępowania jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności oraz wywiera zasadniczy wpływ na ukształtowanie całego postępowania administracyjnego, obligując organ administracji publicznej do wyczerpującego zbadania okoliczności faktycznych związanych z daną sprawą, na podstawie wszelkich dostępnych dowodów. Z zasady tej wynika między innymi rozwijany w art. 77 § 1 k.p.a. obowiązek organu administracji publicznej określenia w każdej sprawie jakie dowody są konieczne do wyjaśnienie stanu faktycznego, ich poszukiwania oraz realizacji. Konsekwencją obowiązywania zasad praworządności i prawdy obiektywnej jest także regulacja zawarta w art. 107 § 1 k.p.a., ustanawiającym obok innych wymogów decyzji obowiązek organu zawarcia w niej podstawy prawnej i uzasadnienia faktycznego, które w myśl § 3 tego artykułu powinno w szczególności obejmować wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Odpowiednie ujawnienie procesu decyzyjnego w sferze podstawy faktycznej rozstrzygnięcia stanowi jedną z gwarancji prawidłowej realizacji zasady swobodnej oceny dowodów z art. 80 k.p.a.
Naruszenie powyższych przepisów prowadzi w efekcie uchybienia zasadom praworządności (art. 6 k.p.a.) oraz pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa (art. 8 k.p.a.).
Nadto zgodnie z treścią art. 10 §1 k.p.a., organy administracji publicznej obowiązane są zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań.
Wszystkie powyższe uregulowania proceduralne odnoszą się również do organu administracji publicznej drugiej instancji. Ma on bowiem obowiązek merytorycznego rozpatrzenia sprawy w jej całokształcie, a do prowadzonego przezeń postępowania stosuje się przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji art. 140 k.p.a. ).
Mając na uwadze treść powołanych na wstępie orzeczeń oraz okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych w zakresie zgromadzonego materiału i przebiegu postępowania należy uznać, że skarga zasługuje na uwzględnienie wobec skuteczności niektórych podnoszonych w niej zarzutów, a także z uwagi na wystąpienie innych uchybień przepisom prawa materialnego oraz przepisom postępowania, które rodzą konieczność eliminacji z obrotu prawnego obu wydanych w toku instancji decyzji. Dostrzegane uchybienia są liczne i rożne rodzajowo, co upoważnia do przykładowego jedynie wymienienia zasadniczych wad rozstrzygnięcia, zatwierdzonej dokumentacji oraz luk w rozważaniach, przy zobowiązaniu organów administracji publicznej do ponownego wszechstronnego rozpatrzenia sprawy, zgodnie z obowiązkami płynącymi z wyżej wskazanych przepisów.
I tak należy zauważyć, że zatwierdzony przez organy obu instancji projekt budowlany jest wewnętrznie sprzeczny.
W szczególności, wniosek D. S. z dnia 22 października 2014 r. dotyczył budowy budynku mieszkalnego jednorodzinnego z instalacją wewnętrzną: wodociągową, kanalizacyjną, gazową, CO, elektryczną, teletechniczną; infrastrukturą techniczną, budową linii WLZ, przebudową sieci gazu na działkach inwestora, przebudową sieci TP, przesunięciem słupa oświetlenia drogi, wykonania włączenia do drogi wewnętrznej. Jako adres zamierzenia wskazano w nim działki nr [...] i [...]. W piśmie z dnia 11 lutego 2015 r. pierwotny wniosek rozszerzono o rozbudowę sieci gazu na działkach nr [...] i [...]. Co do tak zmienionej inwestycji wydano obie kontrolowane decyzje. Zważyć należy jednak, że w projekcie budowlanym, jako lokalizację zamierzenia podano działkę nr [...], a nie [...] -- np. w informacjach wstępnych (str.003) i opisie stanu istniejącego w projekcie zagospodarowanie ( str. 014 na odwrocie). Nadto pomimo rozszerzenia wniosku brak jest projektu budowlanego dla inwestycji polegającej na rozbudowie sieci gazu na działkach nr [...] i [...]. Taki projekt nie został wykonany, jako odrębny i nie jest też wymieniony w spisie treści, jako cześć składowa projektu budowlanego dla całej inwestycji (str. 001-002). Z takim projektem nie jest tożsame wskazanie spisie treści na istnienie projektu przekładki gazu i przyłącza gazu. Ten ostatni zapis pozostaje zresztą w sprzeczności z częścią opisową projektu zagospodarowanie (str. 014 na odwrocie), gdzie podano że " Przyłącz gazu realizowany będzie z przebudowanej sieci gazu PE 100 na podstawie umowy przyłączeniowej. Przyłącz będzie realizowany przez PSG na podstawie umowy zawartej z inwestorem w ramach odrębnego postępowania."
Z wymienionymi wyżej uchybieniami w zakresie dokonania kontroli projektu budowlanego wiąże się nadto tematycznie błędne określenie przez Wojewodę w ustaleniach zaskarżonej decyzji, jako terenu inwestycji tylko działek nr [...] i nr [...], obr. [...], oraz wskazanie na złożenie przez inwestora wyłącznie oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na celu budowlane co do tych tylko działek, podczas gdy nowe oświadczenie D. S., obejmujące także działki nr [...] i [...], zostało przedstawione przy piśmie z dnia 11 lutego 2015 r.
W żadnej z kontrolowanych decyzji nie dokonano ustaleń dotyczących kręgu stron, przy czym w aktach brak dokumentów urzędowych pozwalających na ustalenie stanu prawnego w szczególności działki nr [...].
Nie można uznać by w sprawie niniejszej organy obu instancji dokonały właściwej kontroli zgodności projektu budowlanego z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Pominęły one bowiem szereg istotnych regulacji, zaś tych przepisów, które uwzględniły nie rozważyły w sposób dowodzący poprawności formułowanych wniosków.
W obu decyzjach ustalono, że działki nr [...] i nr [...], obr. [...], znajdują się na obszarze obowiązywania uchwały Nr LV/531/04 Rady Miasta Krakowa z dnia 8 września 2004 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego osiedla "[...]" w K. i są one położone w obrębie jednostki strukturalnej planu o symbolu MN 4.3. Takie ustalenie nie budzi zastrzeżeń w świetle zgromadzonych materiałów. Co prawda odnosi się ono tylko do dwóch działek stanowiących teren inwestycji, ale takie uchybienie można uznać za nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy z uwagi na treść § 6 planu miejscowego, w myśl którego w granicach całego terenu objętego planem dopuszcza się lokalizowanie nie wyznaczonych na rysunku planu podziemnych urządzeń i sieci infrastruktury technicznej, o charakterze lokalnym, niezbędnych dla obsługi osiedla.
Niezależnie od regulacji dotyczących terenu o symbolu MN4.3 przedmiotowe zamierzenie podlega przepisom zamieszczonym w Rozdziele I. - Ustalenia ogólne, oraz Rozdziału II. - Ustalenia obowiązujące na całym obszarze objętym planem, z których poniżej powołano regulacje istotne w niniejszej sprawie z uwagi na zarzuty dotyczące realizacji inwestycji, zgłaszane już w toku postępowania administracyjnego przez współwłaścicieli działki nr [...].
I tak w § 1 ust. 3 ustalono cel planu podając, że:
1) podstawowym celem regulacji zawartych w planie jest utrwalenie istniejącego charakteru os. [...] i uporządkowanie jego przestrzeni publicznych,
2) charakter obszaru określają następujące cechy, które wymagają zachowania i utrwalenia:
a) willowy typ zabudowy mieszkalnej,
b) układ urbanistyczny,
c) duży udział zieleni w formie ogrodów i terenów otwartych,
d) atrakcyjność ekspozycji krajobrazowej (czynnej i biernej),
e) historyczna wartość zabudowy i układu urbanistycznego,
f) użytkowanie towarzyszące zabudowie mieszkalnej nie wywołujące uciążliwości i obniżenia standardu sąsiedztwa,
3) wszystkie przedsięwzięcia - związane z użytkowaniem przestrzeni os. [...] - stojące w sprzeczności lub mogące naruszyć cechy wymienione w pkt 2 należy uznać za niezgodne z planem. W szczególności dotyczy to:
a) dysharmonijnej, nie utrzymanej w lokalnej skali zabudowy,
b) inwestycji powodujących pogorszenie warunków środowiska i uciążliwość sąsiedztwa,
c) wszystkich innych elementów negatywnie wpływających na środowisko przyrodniczo-kulturowe i krajobraz.
Inwestycja objęta wnioskiem w niniejszej sprawie wymagała zatem oceny pod kątem realizacji celu planu, jakim jest zachowanie i utrwalenie wartości wymienionych w § 1 ust. 3 pkt 2. Taka ocena nie została dokonana w żadnej z kontrolowanych decyzji, mimo iż w zarzutach współwłaścicieli działki nr [...] akcentowano w istocie, że mający powstać na działce nr [...] budynek jednorodzinny, wznoszony na terenie położonym znacznie wyżej od bezpośrednio sąsiadującej z nim, zabudowanej nieruchomości, nie jest dostosowany do lokalnej skali zabudowy, pozostaje w dysharmonii z otoczeniem, jego realizacja spowoduje uciążliwość dla sąsiedztwa oraz wpływa negatywnie na środowisko przyrodniczo- kulturowe i krajobraz.
W § 4 planu miejscowego ustalono, że utrzymanie bądź przebudowa istniejących oraz realizacja nowych budynków, a także zmiany zagospodarowania i użytkowania terenów - nie mogą naruszać:
1) praw właścicieli, użytkowników i administratorów terenów sąsiadujących,
2) norm technicznych, sanitarnych i przeciwpożarowych,
3) innych wymagań, a w szczególności dotyczących ochrony środowiska, gospodarki wodnej i geologii oraz ochrony zabytków i krajobrazu - określonych w przepisach odrębnych,
4) ograniczeń w dysponowaniu terenem, wynikających z prawomocnych decyzji administracyjnych, stosownie do przepisów odrębnych i art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98 poz. 1071 z późn. zm.).
Powołane wyżej zapisy planu miejscowego nie zostały poddane ocenie na gruncie
stanu faktycznego sprawy w żadnej z kontrolowanych decyzji, chociaż zarzuty współwłaścicieli działki nr [...] nawiązywał do tych zagadnień, w tym ograniczeń podanych w pkt 4.
Stosownie do regulacji § 7 ust.1 w granicach całego terenu objętego planem obowiązuje zakaz:
1) lokalizacji obiektów tymczasowych,
2) lokalizacji inwestycji szczególnie szkodliwych dla środowiska i mogących pogorszyć stan środowiska przyrodniczego wg obowiązujących przepisów,
3) likwidacji i naruszania istniejącego drzewostanu (z wyjątkiem wycinania pojedynczych drzew ze względów bezpieczeństwa i zabiegów pielęgnacyjnych),
4) naruszania istniejących skarp terenowych i murów oporowych.
W żadnej z kontrolowanych decyzji nie rozważono powyższych zapisów planu miejscowego objętych pkt 1-3 na tle konkretnego stanu faktycznego sprawy, w tym dopuszczalności planowanego wycięcia drzew, a także budowy studni kopanej i zbiornika na nieczystości ciekłe, które to budowle w projekcie budowlanym określono jako rozwiązania tymczasowe. Rozważania dotyczące dopuszczalności realizacji studnia i zbiornika na nieczystości ciekłe winny nadto uwzględniać postanowienia § 9 i §10, w których ustalono wiążące zasady zaopatrzenia osiedla w wodę oraz odprowadzania ścieków z terenów objętych planem. W tym zakresie należy zwłaszcza zwrócić uwagę na § 9 pkt 4, który stanowi, że ewentualne dogęszczenie zabudowy może być zasilane przez rozbudowę istniejącej sieci rozbiorczej, a także § 10 pkt 5 , w myśl którego realizacja wszystkich nowych obiektów mieszkalnych i usługowych jest możliwa tylko pod warunkiem podłączenia do miejskiego systemu kanalizacji. Niezależnie od tego należy zwrócić uwagę na fakt, że rozsączaniu wód opadowych po działce inwestora w związku z powodowanym przez zabudowę ubytkiem powierzchni biologicznie czynnej mogą sprzeciwiać się nie tylko względy dotyczące ochrony interesu sąsiadów związane z możliwością zalewania ich działek, ale także warunki gruntowe. Z dostępnej w projekcie budowlanym opinii geotechnicznej wynika jednoznacznie przeciwskazanie do nawadniania gruntów objętych opracowaniem.
Ponadto, zgodnie z treścią § 7 ust. 4 wszystkie zamierzenia inwestycyjne w granicach objętych planem wymagają na etapie opracowania projektu przedstawienia zasad ich wkomponowania w otoczenie. Zakres przestrzenny koncepcji zagospodarowania obejmować winien co najmniej tereny położone w bezpośrednim sąsiedztwie projektowanej inwestycji, a zakres przedmiotowy wymaga opracowania i przedstawienia:
1) powiązań funkcjonalnych projektowanej inwestycji z otaczającymi terenami i zabudową,
2) powiązań widokowych (rozwiązanie pierzei, wnętrz, perspektyw widokowych itp.),
3) sposobu zachowania istniejącej zieleni oraz układu zieleni projektowanej,
4) zasad obsługi komunikacyjnej oraz powiązania z systemem komunikacji,
5) obsługi oraz powiązania z systemem infrastruktury technicznej.
W przedmiotowej sprawie inwestor nie przedstawił wymaganej prawem miejscowym koncepcji zagospodarowania, a o jej przedłożenie nie został też wezwany przez organy administracji publicznej wydające kontrolowane decyzje.
Co do kwestii sygnalizowanych jedynie marginalnie w kontrolowanych decyzjach, wynikających z ustaleń szczegółowych planu miejscowego, należy mieć na uwadze, że w myśl § 2 ust. 1 pkt 4 symbolami MN 4(MN 4.1 MN 4.3) oznaczono tereny zabudowy mieszkaniowej wzdłuż ul. K.. W tym właśnie terenie położona jest działka nr [...] przeznaczona przez inwestora pod budowę domu jednorodzinnego. Ustalenia szczegółowe dla tego terenu zostały objęte § 17 tekstu planu, który stanowi w ust. 2- 4 że:
2. Podstawowym przeznaczeniem gruntów jest lokalizacja budynków mieszkalnych.
3. W granicach terenów zabudowy mieszkalnej, jako użytkowanie towarzyszące przyjmuje się usługi wbudowane w budynki mieszkalne.
4. Ustala się następujące warunki zagospodarowania wszystkich terenów MN 4:
1) niezbędną dla lokalizacji usług ilość miejsc parkingowych należy przewidzieć na działce, na której te usługi mają się znajdować,
2) tam, gdzie na rysunku planu została wyznaczona nieprzekraczalna linia zabudowy, lokalizacja nowych oraz modernizacja i przebudowa istniejących budynków musi być z nią zgodna,
3) dachy nowo realizowanych i przebudowywanych budynków należy kształtować jako dwu lub wielospadowe, o kącie nachylenia połaci 35÷450, z doświetleniem za pomocą lukarn bądź okien połaciowych. W budynkach gospodarczych dopuszcza się stosowanie dachów jednospadowych,
4) wszystkie podejmowane przedsięwzięcia nie mogą naruszać ustaleń zawartych w rozdziałach I i II, a w szczególności § 1 ust. 3 pkt 3 i § 2 ust. 2 pkt 3 i ust. 4 pkt 2 oraz § 7.
W § 17 ust. 5 przewidziano, że ze względu na istniejące uwarunkowania wyodrębnia się następujące kategorie terenów MN 4: MN 4.1, MN 4.2, MN 4.3, dla których ustala się dodatkowo warunki zagospodarowania określone odpowiednio w ust. 6 – 8. Terenów MN 4.3 dotyczy ust. 8, w myśl którego:
1) dopuszcza się lokalizację nowych budynków mieszkalnych jednorodzinnych jedynie w układzie wolnostojącym. W przypadku braku możliwości technicznych dopuszcza się usytuowanie nowych budynków mieszkalnych bezpośrednio przylegających do ścian szczytowych budynków istniejących, zlokalizowanych na działkach sąsiednich,
2) lokalizacja nowych budynków mieszkalnych i modernizacja istniejącej zabudowy nie może powodować zwiększenia wskaźnika intensywności zabudowy 0,4,
3) wysokość względna nowo realizowanej i modernizowanej zabudowy nie może przekraczać 11,0 m. Dopuszcza się 13,0 m wysokości względnej nowej i modernizowanej zabudowy jedynie wzdłuż północnej pierzei ulicy Królowej Jadwigi.
Pojęcia wskaźnika intensywności zabudowy oraz wysokości względnej zdefiniowano w § 3.
W sprawie niniejszej organ pierwszej instancji nie dokonał własnej oceny projektu budowlanego pod kątem zachowania powyższych wymogów. Takiej oceny nie stanowi bowiem cytat fragmentów wyjaśnień pełnomocnika inwestora zawartych w piśmie z dnia 15 grudnia 2014 r., które przytoczono w uzasadnieniu decyzji organu pierwszej instancji. Poprzednie pismo w tej sprawie mające pochodzić od projektanta nie zostało przez niego podpisane.
W zaskarżonej decyzji organ drugiej stwierdził co prawda, że realizacja przedmiotowego budynku wolnostojącego na działce, która w najszerszym miejscu ma 13 m jest zgodna zarówno z § 17 ust. 8 pkt 1 planu miejscowego, jak i §12 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, niemniej jednak takiego stwierdzenie nie poparł w rozważaniami dotyczącymi wzajemnych relacji przepisów powyższego rozporządzenia i przepisów prawa miejscowego. Jak trafnie wskazuje P. D. w glosie do wyroku z dnia 17 maja 2011 r., II SA/Po 71/11 (teza 3 glosa ST 2012/11/83-88) wykładnia literalna rozporządzenia z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie nie pozostawia jakichkolwiek wątpliwości co do tego, że posadowienie budynków z odstępstwem od ogólnych zasad ich lokalizacji jest dopuszczalne wyłącznie w przypadku, gdy możliwość powyższą przewiduje obowiązujący miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego lub decyzja o warunkach zabudowy. Obowiązujący dla terenu inwestycji plan miejscowy dopuszcza zaś zabudowę bezpośrednio przy granicy działki jedynie w przypadku braku możliwości technicznych realizacji budynku wolnostojącego, zezwalając na usytuowanie nowych budynków mieszkalnych bezpośrednio przylegających do ścian szczytowych budynków istniejących, zlokalizowanych na działkach sąsiednich. Poza wyjaśnieniami organu odwoławczego pozostały też zagadnienia zachowania wymaganego wskaźnika intensywności zabudowy oraz wysokości względnej, pomimo iż powyższe było przedmiotem zarzutów stron postępowania administracyjnego, a na organie odwoławczym ciąży obowiązek ponownego rozpatrzenia sprawy.
W żadnej z kontrolowanych decyzji nie poddano właściwej ocenie projektu budowlanego pod kątem spełnienia wymogów wynikających z powyższego rozporządzenia. Jedynie tytułem przykładu można wskazać, że organ odwoławczy tylko pozornie zajął się kwestią badania warunków dotyczących naturalnego oświetlenia pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi w budynku sąsiednim na działce nr [...]. Zagadnienie to zresztą równie pobieżnie potraktował organ pierwszej instancji. W szczególności, stosownie do § 13 rozporządzenia:
1. Odległość budynku z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi od innych obiektów powinna umożliwiać naturalne oświetlenie tych pomieszczeń - co uznaje się za spełnione, jeżeli:
1) między ramionami kąta 60°, wyznaczonego w płaszczyźnie poziomej, z wierzchołkiem usytuowanym w wewnętrznym licu ściany na osi okna pomieszczenia przesłanianego, nie znajduje się przesłaniająca część tego samego budynku lub inny obiekt przesłaniający w odległości mniejszej niż:
a) wysokość przesłaniania - dla obiektów przesłaniających o wysokości do 35 m,
b) 35 m - dla obiektów przesłaniających o wysokości ponad 35 m,
2) zostały zachowane wymagania, o których mowa w § 57 i 60.
2. Wysokość przesłaniania, o której mowa w ust. 1 pkt 1, mierzy się od poziomu dolnej krawędzi najniżej położonych okien budynku przesłanianego do poziomu najwyższej zacieniającej krawędzi obiektu przesłaniającego lub jego przesłaniającej części.
3. Dopuszcza się sytuowanie obiektu przesłaniającego w odległości nie mniejszej niż 10 m od okna pomieszczenia przesłanianego, takiego jak maszt, komin, wieża lub inny obiekt budowlany, bez ograniczenia jego wysokości, lecz o szerokości przesłaniającej nie większej niż 3 m, mierząc ją równolegle do płaszczyzny okna.
4. Odległości, o których mowa w ust. 1 pkt 1, mogą być zmniejszone nie więcej niż o połowę w zabudowie śródmiejskiej.
Z cytowanego przepisu wynika, że warunki określone w § 13 ust. 1 pkt 1 i 2 muszą być spełnione łącznie, co w przedmiotowej sprawie należało poddać wszechstronnej ocenie.
W zaskarżonej decyzji i ją poprzedzającej decyzji organu pierwszej instancji brak analizy przesłaniania odpowiadającej powołanym regulacjom, a projekt budowlany nie zawiera nawet dostatecznych danych co do istotnych odległości, usytuowania okien z pomieszczeniami przeznaczonymi na pobyt ludzi w budynku na działce nr [...]. Również zagadnienie nasłonecznienia nie zostało prawidłowo wyjaśnione. Nie jest wiadomym przez kogo i według jakiej metody została wykonana przedstawiana przez inwestora dwukrotnie, niepodpisana analiza, a w szczególności według jakiego czasu podano godziny zacieniania, oraz jak przedstawia się to istotne zagadnienia na dzień 21 września.
Nie jest rzeczą Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zastępowanie organów administracji publicznej wykonywaniu ich kompetencji orzeczniczych. Wszystkie wskazane wyżej uchybienia przepisom postępowania stwarzają podstawę do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i " c" p.p.s.a., przy odstąpieniu od dalej idącej kontroli prawidłowości zastosowania w niniejszej sprawie prawa materialnego. Taka kontrola, następuje dopiero po ustaleniu rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, w odniesieniu do którego mają znaleźć zastosowanie normy prawa materialnego w niewadliwie przeprowadzonym postępowaniu ( por. wyrok NSA z 10.02.1981r. , SA 910/80, ONSA 1981, nr 1 , poz. 7 oraz Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz pod red. T. Wosia , WP LexisNexis W-wa 2005 str. 145 t. 14 ), zaś w sprawie niniejszej jest ona niemożliwa z uwagi na uprzednio wskazane uchybienia przepisom.
Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt I. sentencji wyroku. Rzeczą organów administracji publicznej przy ponownym rozpatrzeniu sprawy będzie wydanie stosownego rozstrzygnięcia po wyeliminowaniu wytkniętych uchybień.
Podstawę prawną orzeczenia o kosztach postępowania sądowego zawartego w pkt II. sentencji wyroku stanowi art. 200 p.p.s.a. oraz art. 205 § 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło