II SA/Kr 1007/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku T.O. o ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 6 kwietnia 2009 r. Nr: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania p o s t a n a w i a oddalić wniosek skarżącego o ustanowienie radcy prawnego lub adwokata Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek T.O. o przyznanie prawa pomocy obejmującego ustanowienie radcy prawnego lub adwokata w sprawie skargi na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] kwietnia 2009 r. Nr: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną W.O. . Ich miesięczny dochód wynosi [...] zł i stanowi go emerytura skarżącego w wysokości [...] zł i emerytura jego żony w wysokości [...] zł. W skład majątku skarżącego wchodzi mieszkanie o powierzchni 30 m-. Nie dysponuje on zasobami pieniężnymi, jak również przedmiotami wartościowymi. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, iż żona choruje na cukrzycę, nadciśnienie i miażdżycę, w 2007 roku przebyła udar mózgu. Na leki wydaje kwotę około 500 zł miesięcznie. Skarżący cierpi na nadciśnienie. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżący, obejmuje między innymi ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 w/w ustawy). Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Należy podkreślić, że przyznanie prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną i życiową (do takich osób można zaliczyć m. in. bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia) nie mogą ponieść kosztów związanych z postępowaniem sądowym bez wywołania uszczerbku w kosztach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Udzielenie prawa pomocy stanowi dofinansowanie jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście i obiektywnie niemożliwe (postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 61/04, niepubl.) W ocenie orzekającego przedstawiona przez skarżącego sytuacja majątkowa nie daje podstaw do przyznania prawa pomocy poprzez ustanowienie kwalifikowanego zastępstwa prawnego. Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach związanych z postępowaniem sądowym, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności gdy posiada stały, pewny dochód. Jak wynika z wniosku o przyznanie prawa pomocy zarówno skarżący, jak i jego żona uzyskują stałe miesięczne dochody. Skarżący pobiera świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł, zaś jego żona w wysokości [...] zł. Łączne dochody małżonków wynoszą zatem [...] zł. Skarżący oświadczył, co prawda, że ze względu na stan zdrowia swój i małżonki miesięczne wydatki na zakup lekarstw wynoszą około 500 zł. Biorąc jednak pod uwagę wysokość uzyskiwanych dochodów, po uwzględnieniu zwiększonych wydatków na leki, do dyspozycji małżonków pozostaje kwota ponad 2.000 zł, którą mogą swobodnie dysponować. Wnioskodawca ma zatem możliwości poczynienia oszczędności z bieżących dochodów na pokrycie kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru, jeśli jego udział uznaje za konieczny. Na marginesie należy dodać, że na obecnym etapie postępowania sądowego udział fachowego pełnomocnika nie jest niezbędny, gdyż sąd rozpoznaje sprawę w jej granicach niezależnie od zawartych w skardze wniosków i zarzutów oraz powołanej podstawy prawnej (art. 134 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Ponadto, stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego Sąd ma obowiązek udzielania potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych i pouczeń o skutkach prawnych tych czynności oraz skutkach zaniedbań (art. 6 w/w ustawy). Uzupełnieniem tej regulacji jest przewidziany w art. 140 § 1 ustawy obowiązek Sądu pouczania stron działających bez adwokata lub radcy prawnego o terminie i trybie zaskarżenia orzeczenia sądu pierwszej instancji. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).