II SA/Kr 1007/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku B. M. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi B. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 27 maja 2010 r., znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania postanawia zwolnić B. M. od ponoszenia kosztów sądowych. Pismem z dnia 9 września 2010 r. skarżąca B. M. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 27 maja 2010 r. wydanej w przedmiocie umorzenia postępowania. Skarżąca domagała się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. W uzasadnieniu swego wniosku podała, iż nie posiada żadnych stałych źródeł dochodów, utrzymuje się z prac dorywczych, pozostaje na utrzymaniu synów. Skarżąca podała, iż prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Z mężem – jak wskazuje – od około 4 lat nie prowadzi wspólnego gospodarstwa, ponieważ z nim nie mieszka. Z oświadczenia skarżącej znajdującego się w aktach sprawy wynika także, iż posiada ona dom jednorodzinny o pow. 200 m2 oraz działki gruntowe objęte przymusową hipoteką przez komornika Sądu Rejonowego w Suchej Beskidzkiej. Nie wykazuje cennych ruchomości ani oszczędności. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie postanowieniem z dnia 18 listopada 2010 r. oddalił wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowienie powyższe doręczono skarżącej w dniu 3 grudnia 2010 r. W dniu 10 grudnia 2010 r. (data nadania) B. M. wniosła sprzeciw od opisanego wyżej postanowienia. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżąca podniosła, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w sprawie, co wynika z przedstawionych przez nią dokumentów. Bez znaczenia jej zdaniem pozostaje jaka jest wysokość i forma pomocy jej synów, którzy zapewniają jej środki na przeżycie. Nadto skarżąca wskazała, iż od kilku lat pozostaje w faktycznej separacji z mężem, zatem niezasadne jest branie pod uwagę jego dochodów. Na wezwanie Sądu skarżąca przedłożyła pismo, w którym podała, iż jedynymi dochodami jakie posiada są te wykazane przez nią w formularzu i oświadczyła, iż nie korzysta z pomocy społecznej. Z prac dorywczych typu sprzątanie czy prasowanie otrzymuje dochód ok. 50-60 zł miesięcznie. Pomoc synów określiła jako rzeczową – zakup żywności, opału – oraz finansową w postaci drobnych kwot na ok. 300 zł. miesięcznie oraz uczestniczenie przez nich w większej części płatności za energię elektryczną w wysokości ok. 180 zł miesięcznie. Nadto wskazała, iż nie zna miejsca pobytu męża i nie uzyskuje od niego żadnych świadczeń finansowych. Dodatkowo wskazała, iż jej nieruchomość jest obciążona hipoteką przymusową przez komornika na zabezpieczenie długów z prowadzonej działalności gospodarczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), w przypadku wniesienia sprzeciwu - jeżeli tylko nie podlega on odrzuceniu - zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym w drodze postanowienia. Oznacza to, że na skutek wniesienia sprzeciwu, Wojewódzki Sąd Administracyjny ma obowiązek ponownie rozpatrzyć wniosek skarżącej w sprawie przyznania jej prawa pomocy w zakresie żądanym przez wnioskodawcę. Mając na uwadze oświadczenie skarżącej o wysokości jej dochodów oraz o jej sytuacji materialnej należy stwierdzić, iż wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych jest uzasadniony. Stosownie do art. 246 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, a w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W świetle tego artykułu przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym wtedy jest uzasadnione, jeżeli osoba ubiegająca się o taką pomoc wykaże, że w ogóle nie jest w stanie ponieść nie tylko części kosztów postępowania, ale żadnych (jakichkolwiek) kosztów postępowania. W orzecznictwie podkreśla się, iż zwolnienie od obowiązku uiszczenia opłat sądowych stanowi instytucję wyjątkową i dlatego może być stosowane jedynie wtedy, gdy strona istotnie nie posiada żadnych możliwości finansowych zapłaty tej należności, przy czym jej sytuacja finansowa jest tego rodzaju, że zapłata kosztów związanych z postępowaniem sądowym spowodowałaby utratę płynności finansowej i mogła przyczynić się do uszczerbku utrzymania koniecznego dla wnioskodawcy i jego rodziny. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej uzależnione jest w pierwszej kolejności od sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych wnioskodawcy i osób pozostających z nim we wspólnym gospodarstwie domowym. Należy również podnieść, iż przesłanką otrzymania pomocy prawnej na gruncie ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w formie zwolnienia od ponoszenia kosztów sądowych jest tylko i wyłącznie sytuacja majątkowa wnioskodawcy. Skarżąca utrzymuje się z pomocy synów. Pozostaje w faktycznej separacji z mężem, od którego nie otrzymuje żadnej pomocy i z którym nie prowadzi wspólnego gospodarstwa domowego. Do dyspozycji ma miesięcznie ok. 300 zł. Synowie skarżącej ponoszą również koszty opłat w dużej części jak i świadczą dla skarżącej pomoc rzeczową. W takiej sytuacji należy uznać, iż skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie. Wskazać bowiem należy, iż tylko wpis od skargi w przedmiotowej sprawie wynosi 500 zł, co przekracza możliwości finansowe skarżącej, która nie jest w stanie nawet poczynić oszczędności na ten cel z bieżących środków. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, działając na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 260 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględniając wniosek skarżącej o zwolnienie od kosztów sądowych, orzekł jak na wstępie.