II SA/Kr 1007/12
WyrokWSA w Krakowie2012-12-19
Skład orzekający: Aldona Gąsecka-Duda, Krystyna Daniel, Waldemar Michaldo
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja odmawiająca zwrotu wywłaszczonej nieruchomości może zostać utrzymana w mocy, jeśli została wydana z naruszeniem prawa materialnego poprzez zastosowanie nieobowiązującego przepisu rozporządzenia?Ratio decidendi
Sąd administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, stwierdzając naruszenie prawa materialnego. Organ I instancji wydał decyzję odmawiającą zwrotu nieruchomości, opierając się na przepisie rozporządzenia, który w dacie wydania decyzji był już uchylony. Organ odwoławczy utrzymał tę wadliwą decyzję w mocy, nie dostrzegając tego uchybienia. Naruszenie prawa materialnego miało wpływ na wynik sprawy, co uzasadnia uchylenie decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1a PPSA.Stan faktyczny
Wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości został złożony przez Z.R. i T.M. z powodu zagospodarowania jej w sposób niezgodny z celem wywłaszczenia. Organ I instancji (Kierownik Urzędu Rejonowego w K.) odmówił zwrotu nieruchomości, wskazując na jej zagospodarowanie pod przychodnię zdrowia i zieleń izolacyjną. Organ II instancji (Wojewoda K.) utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący podnosili, że nieruchomości zostały wykorzystane niezgodnie z celem, jakim była rozbudowa zakładu, a nie budowa przychodni. Sąd administracyjny uchylił obie decyzje z powodu naruszenia prawa materialnego.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody K. z dnia 18 września 1992 r. oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] czerwca 1992 r.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Aldona Gąsecka-Duda Sędziowie WSA Krystyna Daniel WSA Waldemar Michaldo (spr.) Protokolant Anna Pałasz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi Z.R. na decyzję Wojewody K. z dnia 18 września 1992 r., znak: [....] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.
Decyzją z dnia [...] czerwca 1992 r., znak: [...], Kierownik Urzędu Rejonowego w K. , działając na podstawie art. 48 ust. 1 oraz art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. nr 30 poz. 127 z 1991r.) § 8 i § 9 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lipca 1991 r. w sprawie zasad i trybu rozliczeń w razie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości /Dz.U.nr.72 poz.315) art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego orzekł o odmowie zwrotu nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] oznaczonej nr działki [...] ,[...] [...] o powierzchni 3073 m 2 na mapie nr [...] na rzecz jej byłych właścicieli.
W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ pierwszej instancji wskazał, że T.M. , Z.R. i W.M. , zwrócili się z wnioskiem o zwrot nieruchomości położonej w K. przy ul. [...] , uzasadniając zagospodarowanie działki w sposób niezgodny z celem, na jaki była nabyta. W wyniku przeprowadzonego postępowania organ ustalił, że objęta wnioskiem nieruchomość została nabyta na rzecz Skarbu Państwa na podstawie: aktu notarialnego nr [...]z dnia 21 lutego 1975 r., którym Fabryka [...] " w K. nabyła w imieniu Skarbu Państwa od T.M. i Z.R. działki nr [...] i [...] o powierzchni 1354 m 2 na mapie nr ewid. [...] z przeznaczeniem pod budowę budynku Elektronicznej Techniki Obliczeniowej, aktu notarialnego nr [...] z dnia 12 kwietnia 1976 r., którym Fabryka [...] w K. " nabyła w imieniu Skarbu Państwa od W.M. i T.M. 2/3 działki oznaczonej numerem 2 o powierzchni 1719 m2 na mapie nr E. . [...] z przeznaczeniem pod rozbudowę Fabryki [...] " w K. ; decyzji administracyjnej Prezydium Miejskiej Rady Narodowej w K. znak [...] z dnia 23 czerwca 1976 r., którą wywłaszczono 1/3 działki nr 2 od Z.R. z przeznaczeniem na potrzeby Fabryki [...] w K. " . Jak wskazał dalej organ I instancji, wniosek o zwrot nieruchomości wywłaszczonej był rozpatrywany w trybie § 8 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lipca 1991 r. i w formie uchwały Zarządu Miasta K. nr [...] z dnia 10 czerwca 1992 r. orzeczono, że na w/w terenie została wybudowana przychodnia zdrowia, jako integralna część Fabryki [...]. Część terenu stanowi fragment zieleni izolacyjnej , wobec czego nie można uznać, że teren ten stał się zbędny na cel, na jaki został wywłaszczony. Organ wskazał nadto, że Fabryka [...] " w piśmie z dnia 25 maja 1992 r. podała, że w ramach zadania inwestycyjnego "Rozbudowa FŁT "[....]" zrealizowano szereg budynków i budowli w tym na działkach nr [...] ,[...] ,[...] wybudowano przychodnię zdrowia z przyłączami (gaz, czerpnia wentylacyjna, kanalizacja deszczowo-sanitarna), parkingiem, chodnikiem, zielenią, ogrodzeniami dodatkowym układem uziemieniowym podstacji elektrycznych. Wyjaśniono dalej, że w akcie notarialnym nr [...] pomyłkowo wskazano jako cel wywłaszczenia budowę Elektronicznej Techniki Obliczeniowej, który to obiekt został zrealizowany na sąsiedniej działce. W czasie przeprowadzonej wizji lokalnej stwierdzono całkowite zagospodarowanie przedmiotowych działek zgodnie z pierwotnym planem. Nieruchomość została zatem wykorzystana na cel, na jaki była wykupiona. W związku z tym nie zachodzą przesłanki pozwalające orzec o zwrocie nieruchomości na rzecz jej byłych właścicieli, w myśl postanowień powołanego na wstępie przepisu art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r.
Po rozpoznaniu odwołania od powyższej decyzji wniesionego przez T.M. oraz Z.R. , Wojewoda K., , decyzją z [...] września 1992 r., znak: [...] działając na podstawie art.138 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca -Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. Nr 9 poz.26 z 1980r. z późniejszymi zmianami), utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ II instancji wskazał, że w toku rozpoznania sprawy w postępowaniu odwoławczym, na podstawie dowodów znajdujących się w aktach sprawy stwierdzono, iż przedmiotem roszczeń są nieruchomości oznaczone numerami ewidencyjnymi: działka nr [...] i[ ...] o powierzchni 1354 m2 zbyt na rzecz Skarbu Państwa pod rozbudowę FŁT "[...]" w K. przez T.M. i Z.R. na mocy aktu notarialnego nr [....] z dnia 21 lutego 1975 r., działek nr [....] o powierzchni 1719 m2, nabyta w części 2/3 stanowiących udziały T.M. (1/3) oraz W.M. (1/3) aktem notarialnym nr [...] z dnia 12 kwietnia 1976 r. natomiast w 1/3 działek nr [...] została wywłaszczona decyzja Prezydenta Miasta K. z dnia [...] czerwca 1976 r. (znak: [...] zgodnie z decyzją znak: [...] o zatwierdzeniu planu zagospodarowania [...] W aktach sprawy znajduje się przedmiotowa decyzja a także ogólny plan zagospodarowania terenu Fabryki [...] w K. " w/g II wariantu i wbrew zarzutom podnoszonym przez strony, ustalenia tego planu określają zadanie inwestycyjne, które przewidywały m.in. obiekt Nr [...]", a także budynek Nr [...] ", którego lokalizacja również była kwestionowana przez stronę. W ramach tego zadania inwestycyjnego pod nazwą: [...]", nabyty teren został zabudowany budynkiem przychodni zdrowia wraz z przyłączami takimi jak: gaz, czerpnia wentylacyjna, kanalizacja deszczowa, dodatkowym układem uziemieniowym niezbędnym do prawidłowego i bezpiecznego funkcjonowania podstacji elektrycznych, linią NN i oświetleniem - zasilającymi również fabrykę. Ponadto teren został zagospodarowany przez urządzenie chodników i ciągów pieszych, parkingów, murów oporowych, trawników i zieleni/ drzewa określanych jako mała architektura.
Zgodność zagospodarowania działek [...] ,[...] ,[...] z planem zatwierdzonym decyzją znak: [...] została stwierdzona w czasie wizji lokalnej przeprowadzonej w dniu 15 września 1992 r. z udziałem byłych właścicieli nieruchomości, przedstawicieli Fabryki "[...]" i pracownika Urzędu Wojewódzkiego w K.. , reprezentującego organ II instancji. Notatka służbowa znajdująca się w aktach sprawy zawiera dokładny opis zagospodarowania i wyposażenia poszczególnych działek oznaczonych numerami [...] ,[...] ,[...] w wymienione wyżej urządzenia. Również opinia Architekta Miejskiego – K. , w myśl której omawiany teren, określony w planie zagospodarowania przestrzennego symbolem 02P - tereny przemysłowe, potwierdza, że nieruchomość jest integralną częścią FŁT "[...]" i jest zagospodarowana zgodnie z celem określonym przy jej zbyciu (wywłaszczeniu). Organ odwoławczy zwrócił także uwagę, że Fabryka [...] w K. z dniem 5.12.1990r. nabyła prawo użytkowania wieczystego gruntów, a także własność budynków i urządzeń wybudowanych po 1945r., co zostało stwierdzone decyzją Wojewody K. znak: [...] z dnia 16 września 1991r.
Zestawiając powyższe ustalenia z wymogami przepisu art. 69 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, który mówi, że nieruchomość wywłaszczona lub jej część podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela wówczas jeżeli staje się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu brak jest uzasadnienia dla uznania nieruchomości za zbędną dla FŁT "[...]" i zwrotu nieruchomości byłym właścicielom.
Skargę na powyższą decyzję do Naczelnego Sądu Administracyjnego – Ośrodka Zamiejscowego w Krakowie wniosły Z.R. i T.M. , wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skarżące podkreślały, że wywłaszczone nieruchomości zostały wykorzystane niezgodnie z celem wskazanym w decyzji o wywłaszczeniu. Celem tym bowiem była rozbudowa zakładu FŁT "[...] " nie zaś budowa przychodni zdrowia, która jest niezależną i samodzielnie działającą jednostką.
Postanowieniem z dnia 29 grudnia 1992 r. Naczelny Sąd Administracyjny – Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie odrzucił skargę T.M. , wskazując, że została ona złożona z uchybieniem przewidzianego przez ustawę terminu.
Postanowieniem z dnia 29 czerwca 1993 r. postępowanie sądowe w rozpoznawanej sprawie zostało zawieszone na zgodny wniosek stron, wobec prowadzonego postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uwłaszczeniowej. Wobec zakończenia tego postępowania administracyjnego, postanowieniem z dnia 4 lipca 2012 r. podjęto zawieszone postępowanie sądowe (k. [...] ), a następnie – z uwagi na śmierć jego uczestnika – ponownie zwieszono (k. [....]). Po ustaleniu następców prawnych zmarłej uczestniczki T.M. , postanowieniem z dnia 10 października 2012 r. postępowanie sądowe w rozpoznawanej sprawie zostało podjęte z udziałem jej następców prawnych.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.
Skarga Z.R. z racji faktu, iż wpłynęła w dniu 30.10.1992r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie Ośrodek Zamiejscowy w Krakowie została rozpoznana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zgodnie z trybem i na zasadach przewidzianych w art.97 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
(Dz. U. 2002.153.1271)[1]
Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012r., poz. 270 ze zm. - dalej p.p.s.a.), uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady, skutkujące koniecznością uchylenia aktu administracyjnego, stwierdzeniem jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W wypadku braku podstaw do uwzględnienia skargi, sąd oddala ją, co wynika z art. 151 p.p.s.a.
Przedmiotowa skarga okazała się zasadna o ile doprowadziła do uchylenia zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej.
W pierwszej kolejności należy przypomnieć, iż postępowanie administracyjne w niniejszej sprawie zainicjował wniosek Z.R. j z 12 listopada 1991r. (data wpływu do Urzędu Rejonowego w K. ) o zwrot nieruchomości wywłaszczonej, położonej w K. przy ul.[...] , jako zagospodarowanej w sposób niezgodny z celem, dla jakiego została w ten sposób przez Skarb Państwa przejęta. Z uwagi na datę złożenia przedmiotowego wniosku dla jego rozpoznania właściwym są przepisy obowiązującej wówczas ustawy z dnia z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U.1991.30.127 j.t.) oraz aktu wykonawczego do w wskazanej ustawy w postaci rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lipca 1991 r. w sprawie zasad i trybu rozliczeń w razie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości ( Dz.U.1991.72.315)
Zarówno organ I instancji tj. Kierownik Urzędu Rejonowego w K. jak również organ odwoławczy w niniejszej sprawie w osobie Wojewody rozpatrywali odpowiednio przedmiotowy wniosek oraz odwołanie w oparciu o treść w/w aktów prawnych.
W odniesieniu do decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. z dnia [...] czerwca 1992 r., znak:[...] , , jako podstawę prawną jej wydania wskazano na art. 48 ust. 1 oraz art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. nr 30 poz. 127 z 1991r.)-zwany dalej ustawą , a także § 8 i § 9 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lipca 1991 r. w sprawie zasad i trybu rozliczeń w razie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości /Dz.U.nr.72 poz.315) i art. 104 k.p.a.. W tym miejscu warto przypomnieć, iż zgodnie z treścią art.48 ust.1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (Dz.U. nr 30 poz. l27 z 1991r.) właściwym do orzekania w I-instancji w przedmiocie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej był rejonowy organ rządowej administracji ogólnej. Przepis ten nadto przewidywał obowiązek po stronie organu przeprowadzenia w tego rodzaju sprawach rozprawy administracyjnej przed wydaniem decyzji. Z kolei art.69 ust.1 ustawy przewidywał , iż nieruchomość wywłaszczona lub jej część podlega zwrotowi na rzecz poprzedniego właściciela lub jego następcy prawnego na jego wniosek, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Ust.3 przywołanego powyżej przepisu ustawy przewidywał delegacje ustawową dla Rady Ministrów do ustalenia w drodze rozporządzenia, zasady i trybu rozliczeń w razie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości. Realizując powyższą delegację ustawową Rada Ministrów w dniu 16 lipca 1991 r. uchwaliła rozporządzenie w sprawie zasad i trybu rozliczeń w razie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości /Dz.U.nr.72 poz.315)-zwane dalej rozporządzeniem.
I tak zgodnie z treścią § 8 przedmiotowego rozporządzenia zarząd gminy był zobowiązany do wydania decyzji w przedmiocie uznania nieruchomości lub jej części za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu lub w umowie nabycia nieruchomości na podstawie art. 6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1974 r. Nr 10, poz. 64 i z 1992 r. Nr 11, poz. 79).
Przedmiotowa decyzja obok obowiązku przeprowadzenia rozprawy administracyjnej była obligatoryjnym elementem postępowania przed organem pierwszej instancji tj. wówczas właściwym kierownikiem urzędu rejonowego, który rozpoznawał wniosek strony o zwrot nieruchomości wywłaszczonej. Decyzja ta poprzedzała więc wydanie decyzji merytorycznej rozstrzygającej zasadność wniosku.
Z kolei będący także elementem podstawy prawnej opisanej wyżej decyzji Kierownika Urzędu Rejonowego w K. § 9 ust.2 rozporządzenia w jego brzmieniu z przed 20.06.1992r.(przywołanym w decyzji poprzez wskazanie Dz.U.nr72 poz.315) przewidywał dla rejonowego organu rządowej administracji ogólnej kompetencje do wydania decyzji administracyjnej w przedmiocie zwrotu nieruchomości oraz określenia sposobu oraz terminu zwrotu należności .
Należy jednak zwróć uwagę, iż wspomniany § 8 i § 9 ust.2 rozporządzenia obowiązywał od czasu wejścia w życie rozporządzenia tj.31.08.1991r. do dnia 20.06.1992r., kiedy to Rada Ministrów w reakcji na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16.03.1992 OTK 1992/1/11 stwierdzającego min. niezgodność § 8 i § 9 ust. 2 rozporządzenia z art. 69 ust. 3, art. 48 ust. 1, art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości (jedn. tekst Dz. U. z 1991 r. Nr 30, poz. 127; zm. Dz. U. Nr 103, poz. 446; Nr 107, poz. 464) w związku z art. 104 § 2 Kpa oraz art. 7 ust. 2 i art. 39 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie terytorialnym (Dz. U. Nr 16, poz. 95; zm. Dz. U. Nr 34, poz. 199; Nr 43, poz. 253; Nr 79, poz. 467; Nr 89, poz. 518; z 1991 r. Nr 4, poz. 18; Nr 110, poz. 473) i z art. 41 pkt 8 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; skreśliła przywołane przepisy rozporządzenia [2].
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należy zauważyć , iż Zarząd Miasta K. w drodze uchwały nr [...] z dnia 10 czerwca 1992r. działając na mocy § 8 rozporządzenia oraz § 56 ust.2 statutu Miasta K. wydał decyzję administracyjną odmawiającą uznania nieruchomości objętej wnioskiem skarżącej Z.R. jako zbędnej na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej [...] z dnia 23.06.1976r., oraz aktach notarialnych nr [...] z dnia 12.04.1976r.i nr [...] z dnia 25.02.1975r. (k. [...] ) W uzasadnieniu w/w uchwały Zarząd Miasta K. podniósł m.in., iż nieruchomość będąca przedmiotem postepowania została wywłaszczona na rzecz Skarbu Państwa z przeznaczeniem pod rozbudowę Fabryki Łożysk Tocznych "[...] ", a przeprowadzone w sprawie postępowanie administracyjne oraz opinia urbanistyczna wykazała , że na terenie wywłaszczonej nieruchomości została wybudowana Przychodnia Zakładowa, jako integralna część kompleksu obiektów Zakładu [...], pozostała natomiast część terenu została zagospodarowana na potrzeby zieleni izolacyjnej. Z uwagi na powyższe ustalenia Zarząd Miasta K. nie znalazł podstaw do uznania, iż przedmiotowa nieruchomość stała się zbędna dla celu dla jakiego została wywłaszczona .
Opisana wyżej decyzja została następnie w dniu 19.06.1992r.przekazana według właściwości Kierownikowi Urzędu Rejonowego w K. jako organowi prowadzącemu postępowania w przedmiocie zwrotu nieruchomości wywłaszczonej. (k. [...] )
Wydając w dniu 24.06.1992r decyzję znak: [...] Kierownik Urzędu Rejonowego w K. odmówił wnioskodawcom (w tym skarżącej Z.R. ) zwrotu nieruchomości położonej w K. przy ul.[...] . Jak już to zostało wskazane powyżej podstawą prawną wydania przedmiotowej decyzji obok art. 48 ust. 1 oraz art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości są także nieobowiązujące w dniu jej wydania przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 lipca 1991 r. w sprawie zasad i trybu rozliczeń w razie zwrotu wywłaszczonych nieruchomości w postaci jego § 8 oraz § 9 ust.2.
Przywołanie przez organ § 9 ust.2 rozporządzenia w brzmieniu nieobowiązującym w świetle faktu, iż był on jedynie przepisem kompetencyjnym aktu wykonawczego, doprecyzowującym regulacje art.48 ust.1 ustawy normującego min. właściwość rzeczową organu administracyjnego w postepowaniu administracyjnym o zwrot nieruchomości wywłaszczonej nie stanowiło samo w sobie powodu do uchylenia przedmiotowej decyzji oraz utrzymującej ją w mocy decyzji organu odwoławczego. Wskazany bowiem przepis rozporządzenia doprecyzowywał tą właściwość w zakresie powierzenia rejonowemu organowi rządowej administracji ogólnej kompetencji w zakresie rozstrzygania w ramach postępowania o zwrot nieruchomości wywłaszczonej kwestii sposobu i terminu zwrotu należności, przez, którą rozumiano zgodnie z treścią § 3 i § 4 rozporządzenia wypłacone byłym właścicielom wywłaszczonych nieruchomości odszkodowanie, a także nieruchomość zamienną oraz kwoty nakładów na tej nieruchomości zwiększających jej wartość w chwili jej wydania. W kontekście więc zapadłego rozstrzygnięcia , w którym organ I instancji odmówił zwrotu nieruchomości wywłaszczonej, powołując w podstawie prawnej decyzji przepis kompetencyjny art.48 ust.1, powołanie się przez niego na przepis art.9 ust. 2 rozporządzenia należy uznać za całkowicie zbędne.
Tego samego jednak nie można powiedzieć o powołaniu przez Kierownika Urzędu Wojewódzkiego w K. w podstawie prawnej decyzji z [...] czerwca 1992r. § 8 rozporządzenia. O ile w dniu 10 czerwca 1992r. Zarząd Miasta K. wydając w trybie tego przepisu decyzję w formie uchwały nr [...] w sprawie odmowy uznania nieruchomości za zbędną zastosował jeszcze formalnie obowiązujący przepis prawa, którego niezgodność z Konstytucją oraz wymienionymi w orzeczeniu ustawami została już uprzednio zakwestionowana przez Trybunał Konstytucyjny, to Kierownik Urzędu Rejonowego w K. wydając w dniu 24.06.1992r decyzję znak: [...] odmawiającą zwrotu nieruchomości wywłaszczonej oparł się o przepis prawa, który w dniu 20.06.1992r. został uchylony . Co istotne przepis ten nie tyko został przywołany w treści podstawy prawnej decyzji. Również w uzasadnieniu omawianej decyzji organ jednoznacznie odwołuje się do jego treści ,a tym samym trybu jaki przedmiotowy przepis prawa przewidywał dla rozpoznania wniosku o zwrot nieruchomości wywłaszczonej. Z treści wskazanego uzasadnienia jednoznacznie wynika iż, istotnym czynnikiem determinującym wydanie przez Kierownika Urzędu Wojewódzkiego w K. decyzji odmawiającej zwrotu nieruchomości wywłaszczonej było uprzednie zajęcie stanowiska w formie decyzji Zarząd Miasta K. co do odmowy uznania przedmiotowej nieruchomości jako zbędnej na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej .
Przedmiotowe uchybienie nie zostało dostrzeżone przez organ odwoławczy, który po uzupełnieniu postepowania dowodowego, wydając w dniu z 18 września 1992r. decyzję , znak:[...] , utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy, podtrzymując zarazem jej podstawę prawną jak i argumentację przedstawioną przez organ I instancji. Rozstrzygnięcie to tym bardziej jest niezrozumiałe, jeśli zważyć iż w piśmie z dnia 24.07.1992r.(k [...] ) organ odwoławczy sygnalizował Kierownikowi Urzędu Rejonowego w K. , iż powołany przez niego w podstawie prawnej oraz uzasadnieniu zaskarżonej decyzji § 8 rozporządzenia został skreślony rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 28 maja 1992r. /Dz.U.nr 46 poz.205 z 1992r./ i w dacie wydania decyzji tj.24 czerwca 1992r. już nie obowiązywał.
W kontekście powyższych rozważań oraz stwierdzonych uchybień po stronie organów obu instancji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie kierując się dyspozycja art.145 § 1 pkt 1 a ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględniając skargę uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. W tym miejscu wskazać należy, iż art. 145 § 1 pkt 1a p.p.s.a., nakazuje sądowi administracyjnemu uwzględnienie skargi na decyzję lub postanowienie w razie stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy .W realiach niniejszej sprawy naruszenie prawa materialnego polegało na zastosowaniu przez organ I instancji nieobowiązującego w dacie wydania decyzji przepisu prawa, które to uchybienie w całości zostało usankcjonowane przez organ odwoławczy poprzez wydanie zaskarżonej decyzji, która utrzymywała wadliwą decyzję w mocy . (por Jan Paweł Tarno - Komentarz Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Lexis Nexis W-wa 2008 str.356)
Podstawą uchylenia postanowienia organu pierwszej instancji był art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Skoro powyższe orzeczenie zostało wydane z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów prawa materialnego, jego uchylenie stało się konieczne.
Z uwagi na powyższe uchybienia , przedwczesnym jest na chwilę obecną ocena zarzutu skargi, w zakresie błędnych ustaleń obu organów administracyjnych co do faktu, iż wywłaszczona nieruchomość została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia .
Należy już jednak teraz podkreślić, iż ocena realizacji celu nabycia nieruchomości w odniesieniu do nieruchomości nabytych na podstawie art.6 ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości oraz ustalenie czy nieruchomość taka stała się zbędna z punktu widzenia celu nabycia, nie różni się od tego typu oceny dokonywanej w stosunku do nieruchomości wywłaszczonych. Stosowanie tych samych kryteriów i zasad oceny uzasadnia fakt, że nieruchomości wywłaszczone i nabyte na podstawie art.6 niczym poza formą nabycia się nie różnią i podlegają tym samym rygorom z punktu widzenia zakazu przeznaczenia nieruchomości wywłaszczonych na inne cele, niż określone w decyzji wywłaszczeniowej czy też umowie nabycia. (por. T.Woś Wywłaszczenie nieruchomości i jej zwrot Wyd. Stowarzyszenie. Notariuszy RP -1995). Równocześnie w toku postępowania organy administracyjne w celu pełnego wyjaśnienia celu wywłaszczenia winny dołączyć do materiałów akt sprawy odpis decyzji lokalizacyjnej Prezydium Miejskiej Rady Narodowej K. z dnia 4.10.1972r. Nr[...] , o której mowa w treści aktów notarialnych k.8 i k.10, a której brak w aktach niniejszej sprawy.
-----------------------
[1] Zgodnie z treścią przywołanego przepisu art. 97. § 1 wskazanej ustawy sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie natomiast z treścią § 2.tego artykułu w sprawach, o których mowa w § 1, stosuje się dotychczasowe przepisy o wpisie i innych kosztach sądowych.
[2] W przytoczonym wyroku Trybunał Konstytucyjny równocześnie stwierdził, iż na podstawie art. 9 ust. 1 i art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o Trybunale Konstytucyjnym (tekst jedn. Dz. U. z 1991 r. Nr 109, poz. 470) przepisy § 8 i § 9 ust. 2 rozporządzenia wymienionego w pkt 1 sentencji orzeczenia, z zastrzeżeniem wynikającym z art. 9 ust. 2 ustawy o Trybunale Konstytucyjnym, podlegają zmianie bądź uchyleniu zgodnie z treścią orzeczenia nie później niż w terminie trzech miesięcy od przedłożenia orzeczenia Radzie Ministrów. W przeciwnym razie przepisy te w zakresie objętym orzeczeniem tracą moc z upływem trzymiesięcznego terminu.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło