II SA/Kr 1011/06

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Samorządowego Kolegium Odwoławczego o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi kasacyjnej na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 lutego 2008r. sygn akt II SA Kr 1011/06 uchylający decyzję Samorządowego Kolegium odwoławczego z dnia [...]. w przedmiocie umorzenia postępowania p o s t a n a w i a oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Sygn. akt II SA/Kr 1011/06 P O S T A N O W I E N I E Dnia 15 maja 2008r. Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 15 maja 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Wspólnoty Mieszkaniowej Nieruchomości przy ul. [...] w K. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi kasacyjnej na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 lutego 2008r. sygn akt II SA Kr 1011/06 uchylający decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...]. w przedmiocie umorzenia postępowania p o s t a n a w i a oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu [...] maja 2008r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze złożyło wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi kasacyjnej dotyczącej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 lutego 2008r. uchylającego decyzję tegoż Kolegium z dnia [...] wydaną w przedmiocie umorzenia postępowania. Wnioskodawca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych. Podnosi, iż Samorządowe Kolegia Odwoławcze zorganizowane są na zasadach ujętych w ustawie z dnia 12.10.1984r. o samorządowych kolegiach odwoławczych. Kolegia działają w obszarach swojej właściwości miejscowej, wyznaczonej w drodze rozporządzenia. Są one państwowymi jednostki budżetowymi działającymi na podstawie ustawy z dnia 30.06.2005r. o finansach publicznych. Kolegium podnosi, iż podstawą gospodarki finansowej jednostki budżetowej jest plan dochodów i wydatków, a w planie wydatków na 2008 rok nie uwzględniono kwoty kosztów wpisów od skargi kasacyjnej. Wydatkowanie środków bez planu lub wydatek powodujący przekroczenie kwoty wydatków, ustalonej w rocznym planie finansowym jednostki, stanowi zaś naruszenie dyscypliny finansów publicznych w świetle ustawy z dnia 17.12.2004r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych. W związku z powyższym, Kolegium podnosi, iż uiszczenie kwoty wpisu należnego od skargi kasacyjnej nie jest możliwe. Zdaniem orzekającego, wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż wnioskodawcą w sprawie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze będące organem wyższego stopnia w rozumieniu przepisów Kodeksu Postępowania Administracyjnego i ustawy Ordynacja podatkowa, w indywidualnych sprawach z zakresu administracji publicznej należących do właściwości jednostek samorządu terytorialnego, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy złożony przez wnioskodawcę określa i wskazuje, iż wysokość funduszu jednostki strony wynosi 5 611 846,24 zł, wartość środków trwałych stanowi kwotę 1 667 533,25 zł, natomiast starta za ostatni rok obrotowy szacuje się na kwotę 4 145 363,80 zł. Z akt sprawy wynika ponadto, iż wnioskodawca posiada rachunek bankowy w NBP o/o K., na którym zgromadzone są środki pieniężne w wysokości 26 667,69 zł. Prawo pomocy – stosownie do art. 245 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej może nastąpić w zakresie całkowitym, jeśli wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź też gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania ( art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ). Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Trzeba zaznaczyć, iż zwolnienie od kosztów sądowych stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności za działania wymiaru sprawiedliwości, o której mowa w art. 199 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym, w myśl której to, strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej. Każdy zatem podmiot zamierzający wystąpić na drogę sądową musi liczyć się z konsekwencją poniesienia stosownych kosztów z tym związanych. Winien zatem odpowiednio wcześniej, w miarę istniejących możliwości gromadzić środki potrzebne na ich pokrycie. Zgodnie natomiast z utrwalonym poglądem w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyznanie stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez nią środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W ocenie orzekającego, wnioskodawca nie wykazał w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie posiada dostatecznych ani tym bardziej jakichkolwiek środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, zgodnie z art. 3 ustawy z dnia 12.10.1984r. o samorządowych kolegiach odwoławczych, jest państwową jednostką budżetową. Podstawą gospodarski finansowej jednostki budżetowej, zgodnie z art. 20 ust. 4 ustawy z dnia 30.06.2005r. o finansach publicznych jest plan dochodów i wydatków. We wniosku o przyznanie prawa pomocy Kolegium wskazuje, iż w planie wydatków na rok 2008 nie uwzględniono kwoty kosztów wpisu od skargi kasacyjnej. Wydatkowanie zaś środków bez planu, bądź przekroczenie kwoty wydatków ustalonej w rocznym planie finansowym stanowi naruszenie dyscypliny finansów publicznych. W tym miejscu należy zaznaczyć, iż wnioskodawca planując wysokość środków do wykorzystania na pokrycie kosztów sądowych winien zabezpieczyć je w takiej wysokości, aby były one wystarczające do realizacji swych praw przed sądem w trakcie całego roku. Jak wynika z akt sprawy, już w maju 2008 roku Kolegium nie dysponuje natomiast żadnymi środkami finansowymi, przeznaczonymi na ewentualne wpisy od składanych skarg kasacyjnych. Należy wskazać, iż art. 148 ustawy o finansach publicznych przewiduje możliwość dokonywania przez dysponentów części budżetowych przeniesień wydatków między rozdziałami i paragrafami klasyfikacji wydatków. Stosowne rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 29.06.2006r. w sprawie gospodarki finansowej jednostek budżetowych, zakładów budżetowych i gospodarstw pomocniczych oraz trybu postępowania przy przekształcaniu w inną formę organizacyjno – prawną ( Dz. U. Nr 116 poz. 783 ze zm. Z 2006 roku ) w rozdziale 2 normuje szczegółowe zasady dotyczące sposobu i trybu dokonywania zmian w planach finansowych. Kolegium zaś w żaden sposób nie uprawdopodobniło niemożności dokonania zmian w planie finansowych, które są dopuszczalne w świetle ustawy o finansach publicznych, a która to zmiana umożliwiłaby przesunięcia finansowe zapewniające stosowne środki na pokrycie kosztów sądowych. Należy także wskazać, iż ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje, wzorem postępowania cywilnego, zwolnienia jednostek Skarbu Państwa oraz instytucji państwowych od opłat sądowych, dlatego organy te winny uwzględniać w swej działalności koszty niezbędne do prowadzenia postępowania sądowoadministracyjnego. Nie można oczekiwać, iż prawo pomocy wypełni brak ustawowego zwolnienia od kosztów wobec przyjmowanej praktyki nie uwzględnienia kosztów postępowania sądowego bądź uwzględnienia ich w zbyt małej wysokości w planach finansowych ( post. NSA z 30.01.2007r. sygn. akt I FZ 596/06 oraz post. NSA z dnia 27.02.2007r. sygn. akt I FZ 568/06 ). Należy również wskazać, iż wnioskodawca prowadzący działalność orzeczniczą, szczególnie ściśle związaną z tokiem instancji w ramach postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego, w powiązaniu z ewentualnymi kosztami sądowymi winien się liczyć z ewentualnym dochodzeniem swoich praw związanych z tą działalnością przed sądami, a co się z tym wiąże – winien zabezpieczać środki finansowe na ten cel. Posiadanie bowiem przez wnioskodawcę tych środków staje się istotnym składnikiem działalności szczególnie samorządowych kolegiów odwoławczych prowadzących działalność publiczną, w szczególności orzeczniczą. Oznacza to, iż w procedurze planowania wydatków związanych ze swoją działalnością podmioty prowadzące te działalność, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinny uwzględniać także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu. Planowanie zaś wydatków bez uwzględnienia tej zasady jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych, a strona która preferencyjnie traktuje inne zobowiązania, wyzbywając się tym samym środków na poniesienie kosztów sądowych, nie może skutecznie podnieść zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami. Z uwagi na przedstawione powyżej okoliczności, należy stwierdzić, iż w aktualnej sytuacji, zwolnienie wnioskodawcy od kosztów sądowych byłoby niezasadne i nie odpowiadałoby interesowi fiskalnemu Państwa, które swoja pomoc winno gwarantować tylko najbardziej potrzebującym.. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 2 w zw. a art. 258 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ). Sygn. akt II SA/Kr 1011/06 U Z A S A D N I E N I E W dniu [...] maja 2008r. Wspólnota Mieszkaniowa [...] przy ul. [...] w K. złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi kasacyjnej dotyczącej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 26 lutego 2008r. uchylającego decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] wydaną w przedmiocie umorzenia postępowania. Wnioskodawca domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych z uwagi na fakt, iż Wspólnota nie zgadza się z wyrokiem Sądu Administracyjnego, a przy tym nie posiada żadnych własnych dochodów, nie może ponieść kosztów sądowych. Wskazuje ponadto, iż nie posiada żadnego majątku i nie prowadzi działalności gospodarczej. Zdaniem orzekającego, wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż wnioskodawcą w sprawie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych jest uczestnik postępowania w sprawie ze skargi PBP "[...]" SA na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego - Wspólnota Mieszkaniowa [...] przy ul. [...] w K. reprezentowana przez licencjonowanego zarządcę nieruchomości na podstawie uchwały Wspólnoty z dnia [...] oraz ustanowionego jej pełnomocnikiem Radcę prawnego B. P. Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie określa i nie wskazuje na wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych ani też wartości środków trwałych wnioskodawcy, natomiast wykazuje stratę określoną w sprawozdaniu finansowym Wspólnoty na kwotę 14 953,82 zł. Z akt sprawy wynika ponadto, iż wnioskodawca posiada rachunek bankowy w Banku [...], na koncie zgromadzone są fundusze rzędu 681,66 zł. Prawo pomocy – stosownie do art. 245 ustawy z dnia 30.08.2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy osobie prawnej, a także jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej może nastąpić w zakresie całkowitym, jeśli wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, bądź też gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania ( art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ). Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. W ocenie orzekającego, wnioskodawca - Wspólnota Mieszkaniowa [...] przy ul. [...] w K. nie wykazała w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie posiada dostatecznych ani tym bardziej jakichkolwiek środków finansowych na pokrycie kosztów sądowych. Wnioskodawca posiada – jak wykazał, środki finansowe na rachunku bankowym w wysokości 681,66 zł. Wysokość tychże środków finansowych przewyższa wysokość należnych na obecnym etapie postępowania kosztów sądowych, nie można zatem uznać, iż wnioskodawca nie posiada środków finansowych zapewniających mu możliwość uiszczenia stosownych opłat sądowych. Sąd pragnie wskazać, iż wnioskodawca prowadzący działalność, zarządzający mieniem, prowadzący działalność publiczną winien się liczyć z ewentualnym dochodzeniem swoich praw związanych z tą działalnością przed sądami, a co się z tym wiąże – winien zabezpieczać środki finansowe na ten cel. Wykazana przez wnioskodawcę strata w sprawozdaniu finansowym Wspólnoty nie oznacza, i nie jest wystarczającą podstawą do uznania, iż nastąpił ciągły brak środków finansowych uniemożliwiający poniesienie kosztów sądowych w sprawie. Wnioskodawca winien bowiem poczynić starania celem zabezpieczenia środków finansowych na pokrycie kosztów nie tylko bieżącej działalności, ale również i prowadzonego postępowania sądowego. Skoro bowiem dostępność do sądu wymaga posiadania środków finansowych ( art. 199 cyt. ustawy nakłada na strony obowiązek ponoszenia kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w sprawie - co jest regułą ), posiadanie przez wnioskodawcę tych środków staje się istotnym składnikiem działalności nie tylko podmiotów prowadzących działalność gospodarczą, ale także jednostek samorządu terytorialnego i innych jednostek prowadzących działalność publiczną. Oznacza to, iż w procedurze planowania wydatków związanych ze swoją działalnością podmioty prowadzące te działalność, przewidując realizację swoich praw przed sądem, powinny uwzględniać także konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu. Planowanie zaś wydatków bez uwzględnienia tej zasady jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych, a strona która preferencyjnie traktuje inne zobowiązania, wyzbywając się tym samym środków na poniesienie kosztów sądowych, nie może skutecznie podnieść zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami. Trzeba ponadto zaznaczyć, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Z uwagi natomiast na przedstawione powyżej okoliczności, w szczególności na fakt, iż wnioskodawca posiada na rachunku bankowym środki finansowe swą wysokością przewyższające wysokość należnych na obecnym etapie postępowania kosztów sądowych, należy stwierdzić, iż w aktualnej sytuacji, zwolnienie wnioskodawcy od kosztów sądowych byłoby niezasadne. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).