II SA/Kr 1011/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 29 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku G.S. o zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi G.S. na postanowienie Wojewody z dnia 15 kwietnia 2011 r. Nr: [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu p o s t a n a w i a I) ustanowić dla G.S. adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka w K. ; II) w pozostałym zakresie wniosek o przyznanie prawa pomocy oddalić Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek G.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub części oraz ustanowienie adwokata w sprawie skargi na postanowienie Wojewody z dnia [...] kwietnia 2011 r. Nr: [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu. We wniosku skarżąca oświadczyła, że prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Jej miesięczny dochód z emerytury wynosi [...] zł. Stan zdrowia skarżącej nie pozwala na to, aby szukać adwokata we własnym zakresie. Wykonując wezwanie Referendarza sądowego do uzupełnienia danych zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy G.S. oświadczyła, że liczy 80 lat i zamieszkuje samotnie w domu położonym w L. [...] . Nie prowadzi gospodarstwa rolnego, ponieważ brakuje jej zdrowia i siły. Wnioskodawczyni ponosi następujące wydatki miesięczne: lekarstwa około 500 zł, energia elektryczna około 200 zł, gaz około 200 zł, telefon około 60 zł, maści, żele, balsamy 150 zł, odzież, bielizna, obuwie około 250 zł, żywność około 350 – 450 zł oraz opał w postaci 5 ton węgla około 2.000 zł rocznie. Skarżąca jest osobą starszą, schorowaną i w zasadzie całość emerytury wydaje na własne utrzymanie i leczenie. Do pisma skarżąca załączyła zestawienie operacji na rachunku bankowym za okres od dnia 1 sierpnia 2011 r. do dnia 19 września 2011 r. Mając na uwadze powyższe zważono, co następuje: Instytucja przyznania prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Przez uszczerbek utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny należy przy tym rozumieć zachwianie sytuacji materialnej i bytowej strony skarżącej w taki sposób, iż nie jest ona w stanie zapewnić obie minimum warunków socjalnych. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.). Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W rozpoznawanej sprawie skarżąca G.S. domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w całości lub w części oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Biorąc pod uwagę sytuację materialną skarżącej przedstawioną we wniosku "PPF" oraz w piśmie z dnia 19 września 2011 roku należy stwierdzić, że wniosek zasługuje na uwzględnienie jedynie w części dotyczącej ustanowienia adwokata. Ze względu na wiek skarżącej i stan jej zdrowia wymagający ponoszenia znacznych wydatków na zakup leków i konieczne leczenie uzyskiwane przez skarżącą dochody z emerytury nie pozwalają na pokrycie kosztów wynagrodzenia pełnomocnika we własnym zakresie. Dlatego w tym zakresie referendarz sądowy uwzględnił wniosek G.S. i ustanowił dla niej adwokata z urzędu w ramach prawa pomocy. Wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych nie został uwzględniony z następujących powodów. Skoro przesłanką uzasadniającą przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, którego domaga się skarżąca, jest brak jakiegokolwiek dochodu, należy stwierdzić, że w niniejszej sprawie sytuacja taka nie zachodzi. Skarżąca G.S. uzyskuje bowiem dochody z emerytury. Wysokość tego świadczenia za miesiąc sierpień 2011 roku wyniosła [...] zł (według zestawienia operacji na rachunku bankowym skarżącej), nie zaś, jak wskazano w formularzu "PPF" [...] zł. Są to dochody stałe i przypadają tylko na skarżącą. Wnioskodawczyni ma zatem możliwość, aby poczynić stosowne oszczędności celem pokrycia kosztów sądowych w zainicjowanym postępowaniu sądowym. Jak wynika z akt sprawy oszczędności takie była w stanie poczynić, gdyż w dniu 5 lipca 2011 roku skarżąca dokonała wpłaty kwoty 100 zł tytułem wpisu sądowego. Na obecnym etapie postępowania jest to jedyny składnik kosztów sądowych. Uwzględniając powyższe ustalono, że sytuacja materialna wnioskodawczyni jest trudna, co przemawia za przyznaniem jej prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu, jednak nie jest ona na tyle ciężka, by uzasadniać uwzględnienie wniosku w pełnym zakresie. Mając powyższe na względzie orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 1- 3, art. 246 § 1 pkt 1 i 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami). .