II SA/Kr 1013/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.K. , A.K. i M.K. , o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J.K. , A.K. i M.K. na decyzję Wojewody z dnia 22 kwietnia 2011 roku Nr: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę p o s t a n a w i a zwolnić skarżących od kosztów sądowych W dniu 14 grudnia 2011 roku do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wpłynęło przesłane drogą elektroniczną pismo J.K. A.K. i M.K. , zatytułowane "odmowa zapłaty wpisu", w którym skarżący wnieśli o zwolnienie od opłaty sądowej w kwocie 500 zł. W uzasadnieniu podniesiono, iż A.K. jest osobą bezrobotną od 16 lat, zaś matka M.K. "ma 83 lata i niedługo umrze". Wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony bez zachowania przewidzianej prawem formy, dlatego, w wykonaniu zarządzenia referendarza sądowego z dnia 10 stycznia 2012 roku skarżącym zostały przesłane urzędowe formularze wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPF" celem ich wypełnienia w oparciu o aktualną sytuację majątkową i odesłania do tut. sądu w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W zakreślonym terminie skarżący uzupełnili brak składając jeden wypełniony formularz podpisany przez wszystkich skarżących. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący prowadzą wspólne gospodarstwo domowe i są członkami rodziny (matka i dwaj synowie). Ich miesięczny dochód wynosi 1.154 zł i stanowi go dochód J.K. z działalności rolniczej w wysokości 320 zł oraz emerytura rolnicza M.K. w wysokości 834 zł. J.K. jest osobą bezrobotną, nie uzyskującą żadnych dochodów. W rubryce 7 formularza "Majątek" skarżący wykazali dom długości 11 metrów, szerokości 9 metrów, 3 poziomowy, pomieszczenia mieszkalne i pomieszczenia gospodarcze, nieruchomość rolną wielkości 8 ha oraz stodołę, stajnię, pastwiska, nieużytki i las 8 ha. Skarżący nie posiadają oszczędności, bowiem pieniądze wydawane są na bieżąco. Jako przedmiot wartościowy wskazany został ciągnik URSUS C-360-3P. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy podano, iż J.K. jest bezrobotnym od 16 lat inżynierem konstruktorem, matka M.K. jest w podeszłym wieku, liczy 83 lata, zaś J.K. osiąga niskie dochody z prowadzonego gospodarstwa rolnego. Dane zawarte we wniosku okazały się niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżących, dlatego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zostali oni wezwani do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie stosownych oświadczeń i dokumentów. W odpowiedzi na wezwanie skarżący oświadczyli, iż cała rodzina utrzymuje się ze wspólnego gospodarstwa rolnego, którego właścicielem wpisanym w księgach wieczystych jest J.K. . Skarżący nie posiadają lokat bankowych, zaś wpłaty za sprzedawane produkty rolne są przelewane na rachunek bankowy, który jest z upływem czasu likwidowany. Rodzina nie korzysta z pomocy społecznej. A.K. był dwa razy zarejestrowany w Urzędzie Pracy, lecz ze względu na fakt, iż nie był w stanie ponosić kosztów przejazdu do Urzędu, został skreślony z listy bezrobotnych. Dochody rodziny przedstawiają się następująco: emerytura M.K. 897,56 zł (wg. odcinka za miesiąc luty 2012), sprzedaż półproduktów i produktów rolnych [...] zł rocznie, dochód z gospodarstwa rolnego [...] zł rocznie, dopłaty unijne 1.500 zł rocznie. Wnioskodawcy ponoszą następujące wydatki roczne: nakłady na nawozy 70 zł, paliwo rolnicze 1.000 zł, ubezpieczenie ciągnika 90 zł, zakup narzędzi i amortyzacja maszyn 1.000 zł, środki ochrony roślin 40 zł, podatek za gospodarstwo rolne 108 zł, składka emerytalno-rentowa KRUS J.K. 1.380 zł. Ponadto za energię elektryczną ponoszona jest opłata w wysokości około 60 zł miesięcznie (załączona kopia odcinka za energię z terminem płatności 7.03.2012 opiewa na kwotę 64,37 zł), a za telefon na kartę 50 zł (na podstawie załączonej kopii potwierdzenia zasilenia konta). Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Instytucja prawa pomocy winna być stosowana zatem jedynie w przypadkach wyjątkowych, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Zgodnie z art. 246 § 1 przedmiotowej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domagają się skarżący, obejmuje m. in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 w/w ustawy). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Zwolnienie od kosztów sądowych - co do zasady - powinno dotyczyć przede wszystkim osoby fizyczne znajdujące się w ubóstwie, które z uwagi na swoją sytuację materialną i życiową nie są w stanie ponieść kosztów sądowych i dlatego postępowanie z ich udziałem winno kredytować państwo. W ocenie orzekającego skarżący uwiarygodnili w sposób wystarczający, że nie posiadają środków na pokrycie kosztów sądowych w zainicjowanym postępowaniu. Skarżący A.K. , J.K. i M.K. są członkami rodziny prowadzącymi wspólne gospodarstwo domowe. Na ich dochody składają się: świadczenie emerytalne skarżącej w wysokości [...] zł oraz dochody prowadzonego przez J.K. gospodarstwa rolnego w wysokości 2 tys. – 4 tys. zł rocznie, dochód ze sprzedaży półproduktów i produktów rolnych w wysokości 4 tys. zł rocznie i dopłaty unijne do gruntów w wysokości 1.500 zł rocznie. Nie są to dochody wysokie zważywszy na fakt, że przypadają na trzy osoby, bowiem skarżący A.K. od 16 lat nie jest nigdzie zatrudniony i nie uzyskuje żadnych dochodów. Uzyskiwane dochody są w całości przeznaczane na pokrycie bieżących potrzeb członków rodziny. Skarżący nie dysponują oszczędnościami, ani przedmiotami wartościowymi, które mógłby spieniężyć celem pokrycia kosztów sądowych. Wykazany ciągnik URSUS jest wykorzystywany do prac w gospodarstwie rolnym, stanowiącym główne źródło utrzymania skarżących. W przedstawionej sytuacji majątkowej poniesienie przez skarżących kosztów sądowych mogłoby wiązać się z uszczerbkiem w koniecznym własnym utrzymaniu, a ewentualna odmowa przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie mogłaby pozbawić skarżących prawa do sądowej kontroli zaskarżonej decyzji. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).