II SA/Kr 102/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2008r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.P. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Wojewody z dnia [....] w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania p o s t a n a w i a oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu [...]. M.P. złożyła ponowny wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Wojewody .........z dnia [....] wydaną w przedmiocie odmowy ustalenia odszkodowania. Skarżąca domaga się zwolnienia od kosztów sądowych z uwagi na niskie dochody, duże koszty leczenia i utrzymania. Podnosi, iż jedynym źródłem jej utrzymania jest renta w wysokości [...] zł. Wskazuje, iż jest osobą starszą, schorowaną, prawie niewidomą, potrzebującą opieki osób trzecich. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Utrzymuje się z renty wraz z dodatkiem opiekuńczym oraz dodatkiem z Fundacji "[....]" w wysokości [....]zł. Z akt sprawy wynika, iż skarżąca posiada mieszkanie pow. ....m2. Skarżąca nie wykazuje natomiast faktu posiadania wartościowych ruchomości czy też oszczędności. Instytucja przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy osoba wykaże, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, iż nie w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Użyte w art. 246 cyt. ustawy sformułowanie " gdy osoba wykaże " oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż pozostaje w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Kluczową zaś rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej strony – jej możliwości płatniczych i finansowych. Należy przede wszystkim zaznaczyć, iż wniosek skarżącej jest jej kolejnym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Poprzedni wniosek – postanowieniem referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 7 marca 2008r. został rozpoznany w taki sposób, iż skarżącą zwolniono w ½ części od wpisu sądowego należnego od złożonej skargi na decyzję Wojewody ....., natomiast w pozostałym zakresie oddalono. Ponieważ postanowienie to stało się prawomocne, obecny wniosek strony rozpoznawany jest w oparciu o art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, który stanowi, iż postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. A zatem przepisy cyt. ustawy dopuszczają możliwość wielokrotnego składania wniosku o przyznanie prawa pomocy, jednakże odmienna ocena sytuacji materialnej wnioskodawcy przy rozpatrywaniu kolejnego wniosku jest możliwa wyłącznie po zmianie istotnych okoliczności mających wpływ na tę ocenę. W niniejszej sprawie nie nastąpiła jednak zmiana okoliczności istotnych, mających wpływ na ocenę sytuacji majątkowej wnioskodawcy. Skarżąca nie wykazała bowiem żadnych innych nowych okoliczności świadczących o pogorszeniu – w stosunku do stanu z marca 2008r. – jej stanu majątkowego. Nadal wnioskodawczyni otrzymuje rentę w wysokości [....] zł, nie wykazała żadnych dodatkowych obciążeń budżetu domowego, poza tymi, o których wspominała w poprzednim wniosku. Mając na uwadze powyższe, w ocenie orzekającego wnioskodawczyni nie wykazała wystarczająco skutecznie, iż w aktualnej jej sytuacji majątkowo – bytowej nastąpiła taka zmiana okoliczności, która uzasadniałaby zmianę wcześniej wydanego orzeczenia. Zdaniem orzekającego, w obecnej sytuacji majątkowej, biorąc pod uwagę wysokość miesięcznych dochodów wnioskodawczyni wysokości [....] zł, posiadany majątek, brak zadłużenia, brak innych osób na utrzymaniu jest ona w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść koszty wymagane na obecnym etapie postępowania sądowego . Należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia kwalifikowanego pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Skarżąca, z uwagi na wskazane powyżej okoliczności, do takich osób nie należy. Dlatego przyznanie skarżącej prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych należy uznać za bezzasadne i nieadekwatne do aktualnej sytuacji majątkowej. Sąd bowiem przy ocenie, czy stronie należy przyznać prawo pomocy w zakresie przyznania prawa pomocy, bierze pod uwagę jedynie sytuację materialno - bytową strony, a ona, zdaniem orzekającego, nie wskazuje również aktualnie na niemożność poczynienia przez wnioskodawczynię jakichkolwiek oszczędności w celu wygenerowania środków finansowych koniecznych do zapłaty aktualnie wymaganych należności sądowych w wysokości 100,00 zł, jako opłaty za sporządzenie uzasadnienia do wyroku . Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).