II SA/Kr 1021/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J.W. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 9 marca 2009 r. Nr: [...] w przedmiocie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu p o s t a n a w i a oddalić wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 500 zł od skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2009 r. Nr: [...] w przedmiocie warunków zabudowy i zagospodarowania terenu, J.W. zwrócił się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych. Z danych zawartych w formularzu wniosku "PPF" wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z żoną C.W. . Ich miesięczny dochód wynosi [...] zł i stanowi go emerytura skarżącego w wysokości [...]zł oraz emerytura jego żony w wysokości [...] zł. W skład majątku skarżącego wchodzi dom o powierzchni 110 m² oraz nieruchomość rolna wielkości 1,94 ha. Nie wykazuje on natomiast posiadania zasobów pieniężnych, jak również cennych przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro. W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, iż wraz z żoną są w podeszłym wieku z niewielkimi emeryturami. Żona skarżącego jest poważnie chora na gościec stawowy przewlekle postępujący od kilku lat. Leki, które musi przyjmować są bardzo drogie. Skarżący jest inwalidą II grupy w związku ze schorzeniami kręgosłupa. Miesięczne wydatki małżonków na utrzymanie domu, leczenie i wyżywienie wynoszą około 2.400 zł. Oświadczenie zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okazało się niewystarczające do oceny stanu majątkowego i możliwości płatniczych skarżącego, dlatego na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, został on wezwany do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie skarżący oświadczył, że miesięczne wydatki związane z utrzymaniem domu i rodziny przedstawiają się następująco: wywóz śmieci 15 zł, energia elektryczna 103 zł, telefon 70 zł, woda 70,95 zł, opłata RTV 17 zł, ubezpieczenie na życie 37,50 (skarżący) i 60 zł (żona). Małżonka skarżącego posiada konto bankowe, którego skarżący jest współwłaścicielem. Skarżący oświadczył, że nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Posiada samochód marki [...] rok produkcji 1999. Ze względu na stan zdrowia żony samochód wykorzystywany jest w celu dojazdu do lekarza. Całe świadczenie emerytalne skarżącego oraz żony przeznaczane jest na leki, leczenie, utrzymanie gospodarstwa domowego oraz wyżywienie. Do pisma skarżący załączył zestawienie operacji bankowych za ostatnie trzy miesiące wraz z potwierdzeniem salda rachunku, kopię rachunku za węgiel oraz kopię dowodu rejestracyjnego pojazdu. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżący, obejmuje m. in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 ustawy). Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zatem to skarżący ubiegając się o udzielenie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w niniejszej sprawie, winien był przekonać sąd, że jego sytuacja materialna nie pozwala na poniesienie pełnych kosztów postępowania we własnym zakresie bez uszczerbku w utrzymaniu siebie i rodziny. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem. Do osób takich zaliczyć można m. in. bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspakajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Zdaniem orzekającego skarżący do takich osób nie należy. Skarżący uzyskuje bowiem stałe miesięczne dochody z tytułu emerytury w wysokości [...] zł. Stałymi dochodami w wysokości [...] zł dysponuje także żona skarżącego pozostająca we wspólnym gospodarstwie domowym. Łączny dochód małżonków wynosi zatem [...] zł. Skarżący podnosi, co prawda, że ze względu na stan zdrowia swój i małżonki znaczne środki finansowe przeznacza na leki, jednakże w żaden sposób nie udokumentował ponoszonych wydatków, nie podał nawet szacunkowej wysokości tych wydatków. Ponadto, jak wynika z analizy przepływu środków finansowych na rachunku bankowym żony skarżącego, oprócz świadczenia emerytalnego odnotowane są dodatkowe wpływy. Mianowicie w dniu [...] maja 2009 roku na konto żony skarżącego wpłynęła kwota 958 zł tytułem świadczenia pieniężnego od Zespołu Szkół [...] w R. , zaś w dniu [...] czerwca 2009 roku konto zasiliła kwota 3.185,79 zł tytułem zapłaty przez firmę FPHU Skup Zwierząt [...] za bydło. Powyższe oznacza, że oprócz ujawnionych dochodów z emerytur skarżący uzyskuje dodatkowe dochody, o których nie wspomina we wniosku. Tym samym nie można stwierdzić, iż skarżący nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Referendarz sądowy pragnie zaakcentować, że zasadność wniosku skarżącego rozpatrywana była w dwóch aspektach, mianowicie z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie muszą on ponieść w niniejszym postępowaniu, a z drugiej strony biorąc pod uwagę możliwości finansowe wnioskodawcy. Koszty sądowe na obecnym etapie postępowania sprowadzają się do wpisu sądowego w kwocie 500 zł od złożonej skargi - stosownie do § 2 ust. 3 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 roku w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193). Zdaniem orzekającego sytuacja materialna wnioskodawcy pozwala na poniesienie w niniejszej sprawie wpisu sądowego oraz innych ewentualnych kosztów sądowych bez uszczerbku w utrzymaniu siebie i rodziny. Nie można pominąć także faktu, iż wyłożenie przez skarżącego kosztów sądowych jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jego skargi, zgodnie z art. 200 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi będzie mu przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).