II SA/Kr 1026/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Niżnik - Dobosz po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 października 2015 r. wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 12 czerwca 2015 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji postanawia: oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 10 sierpnia 2015 r. skarżąca W. H. złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca podała, że jedynym źródłem jej utrzymania jest emerytura, nie posiada przedmiotów majątkowych, które mogłaby spieniężyć ani oszczędności. Z otrzymywanej emerytury comiesięcznie następuje potrącenie w ramach egzekucji kary administracyjnej w kwocie 712,46 zł. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie. Źródłem jej utrzymania jest emerytura w kwocie 2 849,84 zł. Skarżąca posiada udział w 3/8 części w domu o pow. 120 m2, położonego na działce przy ul. P. w K., w której ma udział w wysokości 3/8. Postanowieniem z dnia 4 września 2015 r. Referendarz Sądowy oddalił wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Sprzeciw od powyższego postanowienia złożyła skarżąca, która podniosła, iż jest w podeszłym wieku, utrzymuje się sama. Po potraceniach egzekucyjnych i odliczeniu kosztów mediów skarżącej pozostaje kwota 1200 zł miesięcznie na utrzymanie. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Artykuł 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012.270), stanowi, że prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Zgodnie z przepisem paragrafu 3 prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zgodnie z artykułem 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. W orzecznictwie sądowym powszechnie prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób pozostających w faktycznym ubóstwie. Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej i dlatego muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Z powyższego wynika, że strona dochodząca swoich praw na drodze sądowej ma prawo do ubiegania się o przyznanie jej prawa pomocy, jednakże dla skuteczności złożonego w tej materii wniosku zobowiązana jest spełnić przesłanki określone przepisami prawa, które regulują instytucję prawa pomocy. Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Skarżąca nie wskazuje jakiś dodatkowych okoliczności życiowych i faktów jej dotyczących, które generowałyby stale wydatki, oprócz tych, które Sąd wziął już pod uwagę. Zdaniem Sądu skarżąca nie wykazała, iż spełnia przesłanki do przyznania jej prawa pomocy. Skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, a jej miesięczny dochód wynosi 2849,84 zł. Sąd nie stracił z pola widzenia, iż dochód jest dochodem stałym i pewnym, a skarżąca jest współwłaścicielką nieruchomości. Potrącenie egzekucyjne wynosi 712,46 zł. Z oświadczenia skarżącej wynika, iż w tej sytuacji na utrzymanie siebie i domu pozostaje jej 1200 zł miesięcznie. Odmawiając zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych, Sąd wziął pod uwagę, iż wpis od skargi jaki powinna uiścić skarżąca to kwota 200 zł. Zgodnie z § 2 pkt 5 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2003.221.2193) wpis stały w sprawach skarg dotyczących postanowienia lub decyzji wydanych w trybie wznowienia postępowania administracyjnego, stwierdzenia nieważności, uchylenia lub zmiany albo wygaśnięcia aktu, bez względu na przedmiot sprawy, pobiera się w wysokości 200 zł. Jest to zdaniem Sądu dla skarżącej suma na tyle nieduża, iż odmowa zwolnienia skarżącej od kosztów sądowych nie spowoduje pozbawienie jej konstytucyjnego prawa do sądu. Zdaniem Sądu skarżąca powinna i może, biorąc pod uwagę posiadane przez nią środki finansowe - tj. stały dochód - ponieść koszty sądowe w stosunkowo niewielkiej wysokości. Biorąc po uwagę całokształt okoliczności sprawy należy stwierdzić, że skarżąca nie spełniła przesłanki do zwolnienia od kosztów sądowych, dlatego Sąd działając na podstawie art. 246 § 1 pkt. 2 w zw. z art. 245 § 1 i § 3 ww. ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.