II SA/Kr 1033/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Niecikowski Sędziowie NSA Izabela Dobosz (spr.) WSA Grażyna Firek Protokolant: Anna Fugiel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lipca 2008 r. sprawy ze skargi S.B. i R.B. na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wejścia na teren sąsiedniej nieruchomości I. uchyla zaskarżoną decyzję jak i utrzymaną nią w mocy decyzję organu I instancji, II. orzeka, że zaskarżona decyzja nie może być wykonywana, III. zasądza od Wojewody na rzecz skarżących S. B. i R. B. łączną kwotę 757 zł (siedemset pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. J. C. wnioskiem z dnia [...] r. zwróciła się do Starostwa Powiatowego w C. o wydanie decyzji w sprawie wejścia w teren na działkę sąsiednią położoną w P. przy ul. ... stanowiąca własność S. B. w celu wykonania remontu dachu i ściany granicznej budynku gospodarczego zlokalizowanego na parceli przy ul.... stanowiącej własność wnioskodawczyni. Starosta C. decyzją z dnia [...] r. znak [...] wydaną na podstawie art. 80 ust. 1 pkt 1, art. 81 ust. 1 pkt 2 i 47 prawa budowlanego z dnia 7 lipca 1994 r.(Dz. U. z 2006 r. nr 156 poz. 1118 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a. orzekł o niezbędności wejścia na działkę [...], [...] pod następującymi warunkami: - Dostęp do działek od strony północnej i południowej (jak w załącznikach graficznych oznakowanych kolorem [...]: obszar jaki jest potrzebny do wykonania remontu ściany granicznej budynku gospodarczego) - Dostęp do budynku od strony wschodniej poprzez rusztowania ustawione na działce nr [...] i [...] oraz działkach nr [...] i [...] - Powierzchnia zajęcia pasa działki [...],[...] – [...] m2 - Czas remontu 3 dni robocze, w godz. 7:00 do 15:00 - Termin: w terminie 3 dni robocze od dnia, w którym decyzja uzyskała przymiot ostateczności. W decyzji określono również zakres remontu (likwidacja okapu, remont ściany szczytowej, wymiana elementów drewnianych, uzupełnienie pokrycia dachu wykonanie odpowiednich obróbek dachowych). W uzasadnieniu decyzji organ l instancji wskazał, że wnioskodawczyni spełniła warunki wymienione w art. 47 ust. 1 prawa budowlanego. J. C. przedstawiła opinię techniczną dotyczącą oceny stanu technicznego budynku gospodarczego i możliwości wykonania robót remontowych przy ul. ... w P., określającą sposób ich wykonania, niezbędny czas i termin do ich wykonania. Państwo B. nie podjęli korespondencji wnioskodawczyni, należy więc domniemywać, że nie wyrażają zgody jako właściciele parceli [...], [...] na wykonanie jakichkolwiek robót remontowych przedmiotowego budynku oraz na wejście na swoją posesję. Rozpatrując wniosek wzięto również pod uwagę wszystkie okoliczności wskazane w decyzji Wojewody z dnia [...] r. znak [...]. Strona dostarczyła aktualne wypisy i wyrysy z ewidencji gruntów uzyskane z zasobów geodezyjnych. Z pisma J. C. z dnia [...].2007 r. wynika, że zachodzi potrzeba zajęcia terenu o powierzchni [...] m2, a czas potrzebny do wykonania przedmiotowego remontu to trzy dni robocze. Materiał będzie podawany ze strony działki wnioskodawczyni, a pracownicy będą się poruszać po rusztowaniach, nie po dachu budynku przylegającego. Nieuprawnionym jest stwierdzenie państwa B. o nie wyrażeniu zgody na chodzenie po ich nowym domu i jego niszczenie. Do zgłoszenia zamiaru wykonania prac remontowych z dnia [...].2006 r. J. C. dołączyła oświadczenie o prawie dysponowania nieruchomością na cele budowlane, które potwierdza również wypis z ewidencji gruntów. Stan techniczny budynku gospodarczego ocenia się jako dobry w oparciu o opinię techniczną z dnia [...].2005 r. Biura Projektowego "A". Inwestor, po zakończeniu robót, o których mowa wyżej jest zobowiązany naprawić ewentualne szkody powstałe w wyniku korzystania z sąsiedniej nieruchomości. O decyzji tej odwołanie wnieśli S. i R. B. domagając się uchylenia lub stwierdzenia nieważności tego rozstrzygnięcia. W odwołaniu podnieśli, że nie zgadzają się z opinią o dobrym stanie technicznym budynku gospodarczego z 1880r., gdyż faktycznie jego stan jest katastrofalny, a on sam budynek ten grozi zawaleniem, przez co zagraża zdrowiu i życiu. Wskazali też, że nie zgadzają się na chodzenie po ich domu i działce w obawie o stan ich nowego domu, że decyzja l instancji narusza ich prawo własności, oraz że wydano ją bez zapoznania się z wszystkimi materiałami i dowodami z pominięciem ich interesu prawnego jako stron postępowania. Wojewoda na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 104 k.p.a. oraz art. 80 ust. 1 pkt 2, art. 81 ust. 1 pkt 2 i art. 82 ust. 1 i 3 prawa budowlanego utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda przypomniał, że w sprawie tej orzekał już decyzją kasacyjną z dnia [...].2006 r. znak: [...], wskazując okoliczności jakie należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy. Z akt wynika, że błędy i uchybienia organu l instancji zostały naprawione, a zebrany w sprawie materiał wskazuje na spełnienie przesłanek, o których mowa w art. 47 prawa budowlanego. Przedmiotowy budynek wymaga remontu, a z uwagi na jego usytuowanie konieczne jest wejście na teren sąsiedniej nieruchomości dla wykonania niezbędnych robót budowlanych. Słusznie zatem organ l instancji uznał zasadność wniosku inwestora z dnia [...]2005r., uzupełnionego w toku postępowania, i określił w badanej decyzji granice niezbędnej potrzeby oraz warunki korzystania z sąsiedniej nieruchomości. Zarzuty zawarte w odwołaniu nie są słuszne i nie mają znaczenia dla bytu prawnego zaskarżonej decyzji. Organ l instancji pismem z dnia [...] r. znak: [...] zawiadomił wszystkie strony postępowania o planowanej wizji lokalnej i wizja ta odbyła się w dniu [...]2006 r. W dniu [...].2007 r. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. przeprowadził oględziny budynku gospodarczego, podczas których wykonano zdjęcia budynku i ustalono, że nie doszło do samowolnego rozpoczęcia robót budowlanych. W aktach zawarta jest Opinia techniczna dotycząca oceny stanu technicznego budynku gospodarczego i możliwości wykonania robót remontowych, sporządzona w dniu [...].2005 r. przez rzeczoznawcę budowlanego mgr inż. K. M., z której wynika, że budynek jest w dobrym stanie technicznym, nie kwalifikuje się do rozbiórki, lecz wymaga wykonania robót remontowych od strony sąsiedniej nieruchomości. Kwestionowanie tej opinii bez przedłożenia innego, aktualnego, uprawnionego dowodu jest bezprzedmiotowe. Szczegółowe uregulowania zawarte w zaskarżonej decyzji odnośnie do określenia granic niezbędnej potrzeby oraz warunków korzystania z sąsiedniej nieruchomości są precyzyjne i jednoznaczne, dlatego skutecznie chronią interes właściciela sąsiedniej nieruchomości Powyższą decyzję zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego S. B. i R.B. zarzucając jej naruszenie art. 138 k.p.a. oraz art. 7, 8 i 77 k.p.a. w zw. z art. 140 k.p.a. a także naruszenie art. 47 ust. 2 prawa budowlanego, mające wpływ na wynik sprawy. W oparciu o te zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu l instancji. W uzasadnieniu skargi wskazali, że decyzja wydawana na podstawie art. 47 ust. 2 prawa budowlanego stanowi szczególne ograniczenie prawa własności, bowiem konstytuuje po stronie osoby trzeciej prawo podmiotowe wejścia na nieruchomość cudzą, a po stronie właściciela stwarza obowiązek znoszenia takiego zachowania. Z tego względu podmiot upoważniony do wejścia na nieruchomość skarżących powinien być wyraźnie określony wskazując komu nadaje się wymienione w niej uprawnienia. Skarżącym nie doręczono załącznika graficznego do decyzji I instancji, który ma przedstawiać zakres dostępu oraz konkretne miejsca na ustawienie rusztowań. W tej sytuacji realizacja wynikających z decyzji uprawnień może przybrać dowolne rozmiary, co narusza słuszny interes skarżących. W decyzji określono termin realizacji uprawnienia do wejścia na nieruchomość skarżących na "3 dni robocze od daty ostateczności decyzji". Termin ten już minął, co pociągnęło za sobą wygaśnięcie uprawnienia podtrzymanego w zaskarżonej decyzji. Już w czasie rozpoznawania odwołania organ II instancji powinien ocenić decyzję l instancji jako niewykonalną. W decyzji wskazano wprawdzie, że inwestor ma obowiązek uporządkować teren, jednakże nie określono terminu, w jakim powinno to nastąpić, przez co również naruszono słuszny interes skarżących. Wojewoda pominął opinię rzeczoznawcy T. L. z 1982 r. potwierdzoną w 1993 r. przez biegłego R. S.. Radykalna sprzeczność tych opinii z opinią, na której oparto się wydając zaskarżone rozstrzygnięcie wymagała szczegółowego wyjaśnienia poprzez przeprowadzenie rozprawy administracyjnej, ewentualnie oględzin z udziałem biegłych i stron. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i w całości podtrzymał swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Sądowa kontrola wykazała naruszenie postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Organy administracji wbrew treści art. 7 kpa nie podjęły wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie m.in. słuszny interes obywateli i wbrew treści art. 77 kpa nie zebrały i nie rozpatrzyły całego materiału dowodowego. Jak wynika z wniosku J. C. z dnia [...] 2002 r. a także ze zgłoszeń z [...] 2002 r., z [...] 2006 r., zamiarem jej było zabezpieczenie ściany od strony południowo-wschodniej (winkiel budynku) i okapu dachu, który jest "zgniły i w każdej chwili może spaść" [...]. Podobny zamiar wynika z pisma J. C. skierowanego do sądu w dniu [...] 2008 r. Z decyzji organu l instancji jednakże wynika co innego. Starosta C. decyzją z dnia [...] r. orzekł o niezbędności wejścia na działkę [...], [...] "w celu wykonania remontu dachu i ściany granicznej budynku gospodarczego" zlokalizowanego na parceli przy ul. ..... W uzasadnieniu decyzji stwierdzono, iż zakres remontu obejmuje "likwidację okapu, remont ściany szczytowej, wymianę elementów drewnianych, uzupełnienie pokrycia dachu oraz wykonanie odpowiednich obróbek dachowych". Niewątpliwie organ wyszedł poza zakres wniosku, być może stojąc na stanowisku, iż nie da się przeprowadzić remontu w tak ograniczonym zakresie jaki był zamiarem J. C.. Tym niemniej należało zbadać możliwości techniczne tak określonego remontu. Z akt sprawy wynika bowiem, iż ściana szczytowa budynku gospodarczego J. C. jest oddalona zaledwie o kilkanaście centymetrów od stojącego na działce skarżących budynku (dowód ze zdjęć będących załącznikiem do protokołu oględzin z [...] 2007 r., ; okoliczność tę potwierdziły strony w trakcie rozprawy w dniu [...]2008 r., a pełnomocnik uczestniczki nie potrafił wyjaśnić jak ma zatem być wykonany remont ściany szczytowej przedstawionej na zdjęciu. Materiał zebrany w niniejszej sprawie jest ponadto niekompletny i rodzi szereg wątpliwości. Muszą być one zatem również wyjaśnione w toku dalszego postępowania. Organy orzekły, iż stan techniczny budynku, który ma być remontowany jest dobry, co ustalono w oparciu o opinię techniczną z [...] 2005 r. Biura Projektowego "A". Opinię tę znajdującą się w aktach sprawy przedłożyła, jak wynika z uzasadnienia decyzji z dnia [...] r. J. C.. Jest to zatem opinia, która nie ma waloru dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 76 § 1 kpa. Toteż niewłaściwe jest stanowisko Wojewody , iż "kwestionowanie tej opinii bez przedłożenia innego, aktualnego, uprawnionego dowodu jest bezprzedmiotowe". Zarówno bowiem organ l jak i II instancji powinny odnieść się do całego materiału dowodowego. W aktach sprawy jest bowiem odpowiedź na skargę z dnia [...] 1993 r. skierowaną do NSA OZ w K. przez Wojewodę K., z której wynika, że przedmiotowy budynek stanowi pozostałość (część) dawnego budynku gospodarczego drewniano- murowanego stanowiącego współwłasność J. C. i R. B.. Budynek ten był w 1993 r. już w bardzo złym stanie technicznym "kwalifikującym go do rozbiórki". Burmistrz miasta T. zezwolił (...) państwu B. na rozbiórkę części drewnianej budynku "po przedłożeniu projektu technicznego rozbiórki i deklaracji kierownika rozbiórki inż. R. S.". W decyzji o rozbiórce tej części budynku zobowiązano inwestorów do zabezpieczenia ściany szczytowej poprzez pozostawienie ściany działowej i zamurowanie otworów drzwiowych (mimo, iż znajduje się ona w obrębie działki nr [...] stanowiącej własność państwa B., co było konieczne ze względu na zapewnienie stabilności pozostawionej części obiektu" Skoro zatem już w 1993 r. budynek ten był w bardzo złym stanie technicznym trudno przypuszczać, że obecnie jego stan się samoistnie poprawił. Zwrócić należy ponadto uwagę, że decyzja organu l instancji nie jest precyzyjna. Orzeczono w niej o niezbędności wejścia na działkę nr[...] i [...]. Dostęp do budynku natomiast od strony wschodniej miał się odbywać poprzez rusztowania ustawione na działce nr [...] i [...]. Niestety istnieją trudności ze zidentyfikowaniem wspomnianych działek. Wyrys z mapy ewidencyjnej jest zupełnie nieczytelny. Znajdujące się w aktach sprawy kserokopie map zostały okazane przez sąd pełnomocnikom, którzy również nie byli w stanie zidentyfikować wskazanych w decyzji działek. Również kopia mapy zasadniczej w skali 1:1000 z dnia [...] 1994 r. wykonana przez inż. E.K. i dołączona do akt sprawy nie pozwala ustalić, gdzie znajduje się działka [...], na którą należałoby wejść w celu dokonania remontu. Nie można też zlokalizować działki nr [...]. Słusznie podniesiono ponadto w skardze, że w osnowie decyzji organu l instancji nie została wskazana osoba uprawniona do realizacji prawa wejścia na cudzy teren; czego nie zakwestionował też organ II instancji. Decyzja l instancji nie określała również precyzyjnie terminu, w jakim wejście na teren będzie miało miejsce, a także terminu wykonania prac. Z powyższych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270). O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 tejże ustawy.