II SA/Kr 1033/14

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku E.B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi E.B. na decyzję [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 21 maja 2014 r. nr [....] znak: [....] w przedmiocie nakazu rozbiórki p o s t a n a w i a wniosek oddalić W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł od skargi na decyzję [....] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 21 maja 2014 roku w przedmiocie nakazu rozbiórki skarżący E.B. złożył wniosek o przyznanie mu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. We wniosku skarżący oświadczył, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną E.B. oraz synem W. ur. 1993 r. Ich miesięczny dochód wynosi 5.694 zł i stanowi go świadczenie rentowe skarżącego w wysokości 2.884 zł oraz wynagrodzenie za pracę jego żony w wysokości 2.810 zł. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi mieszkanie o powierzchni 48,3 m², garaż oraz nieruchomość rolna wielkości 0,114 ha. Nie dysponuje on oszczędnościami, ani cennymi przedmiotami o wartości powyżej 3.000 euro. W rubryce 8 formularza "Stan majątkowy osób pozostających we wspólnym gospodarstwie domowym" skarżący wykazał samochód osobowy VW z 1993 roku. W uzasadnieniu wniosku o prawo pomocy E.B. podniósł, iż stan jego zdrowia i sytuacja materialna cyt. "jest delikatnie mówiąc mało komfortowa". Syn skarżącego jest bezrobotnym, studiuje zaocznie w WSZOP w K . Skarżący opłaca z tego tytułu czesne w wysokości 400 zł miesięcznie. Koszty utrzymania, media oraz inne opłaty wynoszą w skali miesiąca około 2.100 zł. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, mającą na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Przyznanie prawa pomocy, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.) przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (prawo pomocy w zakresie całkowitym), lub gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (prawo pomocy w zakresie częściowym). Użyte w art. 246 p.p.s.a. sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.). Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 10 stycznia 2005 r. (sygn. akt FZ 478/04, niepubl.) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. W ocenie orzekającego przedstawiona przez E.B. sytuacja majątkowa nie daje podstaw do przyznania mu prawa pomocy obejmującego zwolnienie od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w niniejszej sprawie oraz ustanowienia na jego rzecz pełnomocnika z urzędu. Jak wynika z akt sprawy sytuacja materialna skarżącego nie nosi znamion ubóstwa, czy biedy. Skarżący ma zabezpieczone potrzeby mieszkaniowe, jest właścicielem majątku nieruchomego w postaci mieszkania o powierzchni 48,3 m², garażu oraz działki wielkości 0,114 ha. Wnioskodawca dysponuje stałymi dochodami z tytułu świadczenia rentowego w wysokości 2.884 zł. Stałe dochody w wysokości 2.810 zł z wynagrodzenia za pracę osiąga także małżonka skarżącego. Łączne dochody rodziny wynoszą zatem 5.694 zł. Poza ponoszeniem kosztów edukacji syna (czesne 400 zł), skarżący nie wykazał nadzwyczajnych obciążeń domowego budżetu, w postaci chociażby zobowiązań, czy też kosztów ewentualnego leczenia. Zestawienie deklarowanych kosztów miesięcznego utrzymania rodziny w wysokości 2.100 zł z wysokością miesięcznych dochodów prowadzi do wniosku, że skarżącemu pozostają w miesiącu wolne środki finansowe, którymi może swobodnie dysponować. Ponadto, jak wynika z danych zawartych na stronie internetowej www.wszop.edu.pl opłata za studia syna obejmuje 10 rat po 400 zł, co oznacza, że w okresie wakacyjnym czesne nie jest pobierane. Nie ma zatem przeszkód, aby środki w niewiele wyższej wysokości, niż opłacane czesne, zostały przeznaczone przez stronę na pokrycie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Należy podkreślić, iż w przypadku ubiegania się o przyznanie prawa pomocy strona, która wystąpiła z tego rodzaju wnioskiem w pierwszej kolejności sama winna poszukiwać źródła uzyskania środków na pokrycie wspomnianych wydatków, a dopiero wówczas, gdy okaże się to niemożliwe, może oczekiwać pomocy ze strony Państwa. W rozpoznawanej sprawie bieżące dochody skarżącego pozwalają na pokrycie kosztów sądowych w całości, a w razie ewentualnej potrzeby również wydatków na pełnomocnika. Nie można pominąć także faktu, iż wyłożenie przez stronę kosztów jest tylko czasowe, bowiem w przypadku uwzględnienia jego skargi, zgodnie z art. 200 p.p.s.a. będzie mu przysługiwało prawo domagania się zwrotu kosztów postępowania. Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 1 i § 2, art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a.