II SA/Kr 1034/17
WyrokWSA w Krakowie2017-11-08
Skład orzekający: Małgorzata Łoboz, Beata Łomnicka, Mirosław Bator
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja nakazująca rozbiórkę kortu tenisowego wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia może być skierowana do aktualnego właściciela nieruchomości, a nie do inwestora będącego użytkownikiem nieruchomości, który utracił tytuł prawny do nieruchomości?Ratio decidendi
Organ nadzoru budowlanego jest zobowiązany do wydania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego, jeśli właściciel nie przedłoży wymaganych dokumentów legalizacyjnych. Nakaz rozbiórki powinien być skierowany do podmiotu posiadającego tytuł prawny umożliwiający wykonanie decyzji, czyli aktualnego właściciela nieruchomości, a nie do inwestora, który utracił prawo własności i posiada jedynie prawo użytkowania. Brak udziału użytkownika nieruchomości w postępowaniu nie narusza prawa, jeśli ten nie zgłosił swojego udziału w postępowaniu sądowym.Stan faktyczny
W 2011 roku na działce w miejscowości R. gm. Z. wybudowano kort tenisowy bez wymaganego zgłoszenia. Właścicielem działki był M. B., który następnie przeniósł własność na K. T., zachowując prawo użytkowania nieruchomości. Organ nadzoru budowlanego wszczął postępowanie legalizacyjne, jednak K. T. nie przedłożyła wymaganych dokumentów. W efekcie wydano decyzję nakazującą rozbiórkę kortu tenisowego, skierowaną do K. T. jako aktualnego właściciela.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę K. T. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 23 maja 2017 r. utrzymującą w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego nakazującą rozbiórkę kortu tenisowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Małgorzata Łoboz (spr.) Sędziowie : Sędzia WSA Beata Łomnicka Sędzia WSA Mirosław Bator Protokolant: Maksymilian Krzanowski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2017 r. sprawy ze skargi K. T. na decyzję nr [...] [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia 23 maja 2017 r., znak: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki skargę oddala.
W dniu 8 lipca 2011 r., pracownicy Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] użytkowników w K. (dalej: PINB) przeprowadzili z urzędu kontrolę na terenie działki [...] w miejscowości R. gm. Z., w wyniku której ustalono, że na terenie działki zlokalizowano kort tenisowy oraz prowadzenie robót budowlanych polegających na budowie obiektu budowlanego. W związku z powyższym wezwano M. B. – właściciela działki nr [...] w R. do wyjaśnienia i przedłożenia wymaganych dokumentów.
W trakcie kolejnej kontroli przeprowadzonej w dn. 20 kwietnia 2012 r. ustalono, że na terenie działki nr [...] w R. ukończono budowę kortu tenisowego. Pismem z dnia 20 listopada 2012 r. ponownie zwrócono się do M. B. celem stawienia się w PINB i wyjaśnienia oraz przedłożenia wymaganych dokumentów.
Pismem z dnia 2 stycznia 2013 r., znak: [...] Starosta [...] poinformował, że w dniu 15 kwietnia 2011 r. M. B. złożył zgłoszenie zamiaru budowy "obiektu gospodarczego na dz. [...] w m. R. , gm. Z.", a następnie w dniu 27 lipca 2011 r. złożył kolejne zgłoszenie dla "parterowego budynku gospodarczego na dz. [...] w m. R. , gm. Z. ".
Organ nadzoru budowalnego na podstawie wypis i wyrysu z ustaleń Miejscowego Planu Zagospodarowania Przestrzennego z dnia 10 grudnia 2012 r. znak: [...] ustalił, że działka nr [...] w R. ujęta jest w Terenach Zieleni Nieurządzonej (9Z) z zapisem ustaleń planu zawartym w § 36 oraz , że na przedmiotowej działce wyznaczone zostały ostoje zwierząt dziko żyjących z zapisem ustaleń planu zawartym w § 10.
Natomiast na podstawie Wypisu Skróconego z Rejestru Gruntów Starostwa Powiatowego w K. oraz Księgi Wieczystej nr [...] ustalono, że na dzień 13 marca 2014 r. właścicielem działki nr [...] w m. R. gm. Z. (na podstawie aktu notarialnego Rep. A nr [...] z dn. 25 września 2013 r.) stała się K. T., natomiast M. B. zachował nieodpłatne dożywotnie prawo użytkowania całej nieruchomości.
W związku z powyższym PINB zawiadomieniem z dnia 13 marca 2014 r. poinformował K. T., że zostało wszczęte z urzędu postępowanie administracyjne w sprawie legalności budowy kortu tenisowego na działce nr [...] w m. R. , gm. Z..
Postanowieniem z dnia 30 września 2015 r., nr [...], znak: [...] PINB nałożył na K. T., jako właściciela dz. nr [...] w m. R. , gm Z. , obowiązek przedłożenia w terminie 30 dni (od daty otrzymania niniejszego postanowienia) stosownych dokumentów.
Następnie w dniu 18 października 2016 r., po raz kolejny pracownicy PINB przeprowadzili kontrolę na działce [...] w miejscowości R. gm. Z., w trakcie której ustalili, że stan budynku, kortu tenisowego, ogrodzenia od czasu ostatniej kontroli nie uległ zmianie.
Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla powiatu [...] użytkowników w K. decyzją nr [...] z dnia 27 stycznia 2017 r. znak: [...] wydanym na podstawie art. 49b ust. 1 oraz art. 80 ust. 2 pkt 1, art. 83 ust. 1 oraz art. 81 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t. j. Dz. U. z 2016r., poz. 290, ze zm., dalej: P.b.), a także art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. (Dz. U. z 2015 r. poz. 443) o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw oraz art. 26 ustawy z dn. 16 grudnia 2016 r. (Dz. U. z 2016r. poz. 2255) o zmianie niektórych ustawy w celu poprawy otoczenia prawnego przedsiębiorców, w związku z art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 267, ze. zm.) nakazał właścicielowi dz. nr [...] w Rząsce K. T. rozbiórkę kortu tenisowego o wym. ok. 18m x 33m wraz z ogrodzeniem/piłko chwytem o wysokości ok. 4m, zlokalizowanego na działce nr [...] w m. R. , gm. Z..
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, że zobowiązana w ustawowym terminie nie przedłożyła żądanych dokumentów.
Organ I instancji po przytoczeniu przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie oraz powołaniu się na orzecznictwo sądowoadministracyjne podkreślił, że wobec niespełnienia koniecznego warunku do legalizacji obiektu uzasadnione było wydanie decyzji na rozbiórkę. Nieprzedstawienie wymaganych dokumentów nie pozwala organowi nadzoru budowlanego na ustalenie, czy w konkretnym wypadku samowola budowlana kwalifikuje się do zalegalizowania, a wszelkie negatywne konsekwencje tego rodzaju zaniechania obciążać muszą właściciela, gdyż jakiekolwiek działanie przez organ z urzędu jest w tej mierze wykluczone.
W związku z powyższym, organ nakazał rozbiórkę obiektu będącego przedmiotem decyzji.
Odwołanie od ww. decyzji PINB w ustawowym terminie wniosła K. T., reprezentowana przez pełnomocnika, domagając się jej uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
[...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: MWINB) decyzją nr [...] z dnia 23 maja 2017 r. znak: [...] na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. -Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., dalej: k.p.a.), art. 49b ust. 1 oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 P.b., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji podkreślił, że przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest zbadanie legalności budowy kortu tenisowego o wym. ok. 18m x 33m wraz z ogrodzeniem/piłko chwytem o wysokości ok. 4m, zlokalizowanego na działce nr [...] w m. R. , gm. Z., którego inwestorem i byłym właścicielem był M. B., a obecnym właścicielem ww. nieruchomości i budynku jest K. T..
MWINB w K. stwierdził, że PINB oparł swoje rozstrzygnięcie w przedmiocie rozbiórki spornego obiektu na podstawie przepisu art. 49b ust. 1 p.b. Zgodnie z powołanym przepisem: Organ nadzoru budowlanego nakazuje, z zastrzeżeniem ust. 2, w drodze decyzji, rozbiórkę obiektu budowlanego, lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego zgłoszenia bądź pomimo wniesienia sprzeciwu przez organ administracji architektoniczno-budowlanej. W pierwszej kolejności MWINB w K. wskazuje, iż z uwagi na obowiązujące od dnia 1 stycznia 2017 r. zmiany w zakresie procedur dotyczących prowadzenia postępowania legalizacyjnego w trybie art. 49b Prawa budowlanego, na mocy art. 26 ust. 2 ustawy z dnia 30 grudnia 2016 r. o zmianie niektórych ustaw w celu poprawy otoczenia prawnego przedsiębiorców (Dz. U.z 2016 r., póz 2255) - w tym zmieniającej w/w ustawę Prawo budowlane -cyt.: " W sprawach, o których mowa w art. 36a, art. 48 i art. 49b ustawy zmienianej w art. 5, wszczętych i nie zakończonych do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się art. 36a, art. 48 i art. 49b ustawy zmienianej w art. 5, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą". Postępowanie w niniejszej sprawie zostało podjęte przed terminem określonym w art. 35 w/w ustawy, cyt.: " Ustawa wchodzi w życie z dniem 1 stycznia 2017 r. (...) ". W związku z powyższym należy w chwili obecnej zastosować w niniejszej sprawie przepisy art. 49b u.p.b. w brzmieniu po wspomnianej nowelizacji. Zgodnie z brzmieniem art. 28 ust. 1 P.b. (w dacie wszczęcia niniejszego postępowania) roboty budowlane można rozpocząć jedynie na podstawie ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, z zastrzeżeniem art. 29 – 31 ww. ustawy. W art. 29 u.p.b. zawarty został katalog obiektów i robót budowlanych, zwolnionych z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, a więc takich, do których nie będzie miała zastosowania powyżej powołana zasada. Art. 30 w/w ustawy wskazuje zaś na sytuacje, w których wymagane jest dokonanie zgłoszenia budowy lub robót budowlanych. Oba katalogi mają charakter zamknięty tj. obejmują wyliczenia w sposób enumeratywny. W świetle wyżej przywołanego przepisu stwierdzić należy, że tak w dacie budowy jak i w obecnym stanie prawnym budowa kortu tenisowego o wym. ok. 18m x 33m wraz z ogrodzeniem/piłko chwytem o wysokości ok. 4m, zlokalizowanego na działce nr [...] w m. R. , gm. Z..(...), wymaga zgłoszenia, bowiem przedmiotowy obiekt można zaliczyć do wyjątku zawartego w art. 29. ust. 1. pkt 9 zgodnie z którym: Pozwolenia na budową nie wymaga budowa: (...) boisk szkolnych oraz boisk, kortów tenisowych, bieżni służących do rekreacji.
Następnie organ wyjaśnił, że jeżeli strona nie spełni w wyznaczonym terminie nałożonego obowiązku określonego w art. 49 b ust. 2 p.b., zastosowanie znajduje art. 49b ust. 3 p.b., zgodnie którym w przypadku niespełnienia obowiązku, o którym mowa w ust. 2, stosuje się przepis ust. 1. Przepisy powyższe określają przesłanki legalizacji samowoli budowlanej, tj. wskazują sytuacje, kiedy możliwe jest odstąpienie przez organ nadzoru budowlanego od wydania decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, będącego w budowie albo wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Na kanwie niniejszej sprawy, organ I instancji postanowieniem nr [...] z dnia 30 września 2015 r., znak: [...] umożliwił obecnemu właścicielowi K. T. legalizację przedmiotowego kortu tenisowego, niemniej jednak wobec bezskutecznego upływu terminu do uzupełnienia żądanych dokumentów, organ I instancji był zobowiązany na podstawie art. 49b ust. 1 p.b. do orzeczenia obowiązku rozbiórki kortu tenisowego o wym. ok. 18m x 33m wraz z ogrodzeniem/piłko chwytem o wysokości ok. 4m, zlokalizowanego na działce nr [...] w m. R. , gm. Z..
Ponadto przedmiotowy kort tenisowy o wym. ok. 18m x 33m wraz z ogrodzeniem/piłko chwytem o wysokości ok. 4m, zlokalizowanego na działce nr [...] w m. R. , gm. Z. nie spełnia wymogu zgodności z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Organ I instancji w trakcie prowadzonego postępowania pozyskał informację, że dla obszaru, na którym zlokalizowana jest działka nr ewid. [...] położona w miejscowości R., gmina Z. obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego Gminy Z. dla sołectw [...] który został zatwierdzony Uchwałą Nr [...] Rady Gminy Z. dnia 15 czerwca 2012 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sołectw [...] w Gminie Z. (Dz. Urz. Woj. [...] poz. 3506 z dnia 18 lipca 2012 r.) oraz Uchwałą Nr [...] Rady Gminy Z. z dnia 27 lipca 2012 r. w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego sołectw [...] w Gminie Z. przyjętego.
W związku z powyższym organ II instancji stwierdził, że skoro miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego obowiązujący dla obszaru, na którym zlokalizowana jest działka nr ewid. [...] w miejscowości R. gmina Z., nie przewiduje możliwości zabudowy, to nie jest możliwe zalegalizowanie jej w trybie art. 49b P.b., bowiem w przypadku braku zgodności samowoli budowlanej, z miejscowym planem legalizacja obiektu nie jest możliwa.
Ponadto w uzasadnieniu rozstrzygnięcia podkreślono, że nakaz rozbiórki może być skierowany do inwestora, właściciela i zarządcy nieruchomości. Kryterium wyboru adresata decyzji spośród tych trzech podmiotów jest posiadanie tytułu prawnego umożliwiającego wykonanie decyzji. Jeżeli inwestor utracił tytuł prawny do nieruchomości, zobowiązanie należy skierować do aktualnego właściciela obiektu. W ocenie MWINB nie można orzec nakazu rozbiórki, adresując go do inwestora, jeśli w dacie orzekania nie posiada on takich uprawnień do władania obiektem budowlanym, które pozwoliłyby mu na wykonanie nakazu, co ma miejsce w przedmiotowej sprawie.
Słusznie zatem PINB stwierdził, że utrata własności nieruchomości zabudowanej analizowanym w sprawie obiektem budowlanym sprawia więc, że inwestor M. B. utracił możność zrealizowania nakazu rozbiórki w oparciu o dotychczasowy tytuł prawny, którego się wyzbył na rzecz K. T. jako właściciela przedmiotowego budynku i działki nr [...] w [...]. Nadto nałożenie obowiązku na aktualnego właściciela zapewni realną (i efektywną) możliwość wykonania orzeczonego nakazu, bowiem ustanowienie na rzecz M. B. nieodpłatnego prawa użytkowania całej przedmiotowej nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...] może być w każdej chwili zmienione.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu dotyczących, że M. B. - jako użytkownik nieruchomości, winien być stroną niniejszego postępowania, dotyczy ono bowiem jego uzasadnionych interesów prawnych, organ odwoławczy wskazał, że M. B. nie jest już właścicielem działki [...] w R. jest jedynie użytkownikiem i posiada tylko ograniczone prawo rzeczowe w stosunku do przedmiotowej nieruchomości. Wobec powyższego w ocenie organu odwoławczego M. B. nie posiada przymiotu strony.
Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę na powyższą decyzję wniosła K. T. – dalej skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie przepisów prawa, mające istotny wpływ na wynik sprawy, t.j.:
- art. 28 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. poprzez prowadzenie postępowania bez udziału M. B., mimo iż organowi wiadomym było, że osobie tej przysługuje prawo użytkowania całej nieruchomości, na której posadowiony jest obiekt objęty decyzją o rozbiórce, a także prawo odkupu tejże nieruchomości, w zatem przedmiot prowadzonego postępowania dotyczy w równym stopniu interesów prawnych obecnego jej właściciela (pani K. T.), jak i osoby, która ma prawo aktualnego i nieograniczonego korzystania z przedmiotowej nieruchomości, pobierania z, niej pożytków, a także ekspektatywę odkupienia jej w przyszłości (tj. M. B.)
- art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a., art. 78 § 1 i 2 k.p.a., art. 84 § 1 k.p.a. oraz art. 80 k.p.a. poprzez:
a) brak wyczerpującego, rzetelnego i wszechstronnego rozpatrzenia materiału sprawy, co doprowadziło organ do poczynienia w zaskarżonej decyzji dowolnych i nieuprawnionych ustaleń,
b) zinterpretowanie wątpliwości co do stanu faktycznego sprawy na niekorzyść strony skarżącej, co stanowiło oczywiste naruszenie zasady pierwszeństwa słusznego interesu strony, a w rezultacie doprowadziło do wydania wadliwego rozstrzygnięcia
- art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak precyzyjnego wyjaśnienia podstawy faktycznej i prawnej tej decyzji, co uniemożliwia właściwe zapoznanie się z motywami działania organu pierwszej instancji, zrozumienie tych motywów, a w rezultacie ustosunkowanie się do nich w rzeczowy i wyczerpujący sposób.
Mając powyższe zarzuty na uwadze, skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa adwokackiego.
W uzasadnieniu skargi, skarżąca rozwinęła zarzuty podniesione w skardze, powołując się na orzecznictwo sądowe.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Na wstępie wyjaśnić należy, że istota sądowej kontroli administracji publicznej sprowadza się do ustalenia czy w określonym przypadku, jej organy dopuściły się kwalifikowanych naruszeń prawa. Sąd administracyjny sprawuje swą kontrolę pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2014 r. poz. 1647 z późn. zm.). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; zwana dalej p.p.s.a.), stanowiąc, że Sąd rozstrzyga w granicach sprawy nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Ponadto w myśl art. 135 p.p.s.a. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia.
Z punktu widzenia powyższego skarga okazała się być bezzasadna.
Na wstępie należy odeprzeć zarzut naruszenia przepisów postępowania z art. 28 k.p.a. w zw. z art. 10 k.p.a. poprzez prowadzenie postepowania bez udziału M. B. jako poprzedniego właściciela działki nr [...] i inwestora. Nie ulega kwestii, że jeśli dany podmiot legitymuje się interesem prawnym z art. 28 k.p.a. i nie brał udziału w sprawie, to może dojść w konsekwencji do wznowienia postępowania. Jednak nie jest dopuszczalnym, aby taki zarzut w postępowaniu sądowoadministracyjnym powoływał inny podmiot niż ten, który został pominięty w postępowaniu. "Osobom, które brały udział w postępowaniu administracyjnym, które nie wniosły skargi, a których interesu prawnego dotyczy wynik postępowania sądowego, udział w postępowaniu przed sądem administracyjnym przysługuje z mocy prawa z chwilą wszczęcia takiego postępowania. Ich udział jest obligatoryjny w przeciwieństwie do fakultatywnego udziału pozostałych uczestników, tj. osób, o których stanowi art. 33 § 2 p.p.s.a. Aby być uczestnikiem postępowania w przypadku uregulowanym w art. 33 § 2 p.p.s.a., nie wystarczy sam fakt, że wynik postępowania dotyczy jego interesu prawnego, ale konieczne jest zgłoszenie swego udziału do czasu zamknięcia rozprawy. Tylko w takim wypadku sąd może orzec o dopuszczeniu konkretnego podmiotu do udziału w postępowaniu w charakterze uczestnika. Gdyby konkretne osoby swego udziału w postępowaniu sądowym nie zgłosiły, to bezzasadny jest zarzut, że sąd pominął te osoby, nawet jeżeli przysługiwał im status strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. w postępowaniu administracyjnym, w sytuacji gdy w tym postępowaniu nie brały udziału"( por. wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 2011 r., II GSK [...], LEX nr 1081554). Skoro zatem podmiot pominięty nie może zarzucać pominięcia go w postępowaniu sądowym i administracyjnym, jeśli się nie zgłosi do postępowania sądowego, to jest oczywistym, że przed sądem nie może tego czynić tym bardziej inny uczestnik postępowania. Jak to słusznie wskazał NSA w wyroku z dnia 11 kwietnia 2017 r. II OSK [...], publ. Lex/el.: "Skoro przepisy art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. należy wykładać w ten sposób, że również w postępowaniu przed sądem administracyjnym trzeba uwzględniać wolę podmiotu, którego prawo do udziału w postępowaniu administracyjnym zostało naruszone, to uprawnionym jest wniosek, iż sąd administracyjny tak pierwszej, jak i drugiej instancji - rozpoznając skargę (odpowiednio: skargę kasacyjną) wniesioną przez podmiot, który brał udział w postępowaniu administracyjnym nie może uwzględnić tej skargi wyłącznie wskutek niezapewnienia udziału w sprawie innemu niż skarżący podmiotowi". Reprezentatywny jest też tutaj wyrok NSA z dnia 25 lipca 2017 r. II OSK [...], LEX nr 2378159: "Tylko podmiot twierdzący, że bez swej winy nie brał udziału w postępowaniu, co powoduje zaistnienie przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., jest uprawniony do podnoszenia tego zarzutu, ponieważ zgodnie z art. 147 zd. 2 k.p.a., wznowienie postępowania z tej przyczyny następuje tylko na żądanie strony. Skoro inne podmioty nie mogą skutecznie powoływać się na ww. przesłankę wznowieniową, to nie mogą również żądać wyeliminowania decyzji administracyjnej z powodu tego uchybienia, niejako w zastępstwie podmiotów uprawnionych. Tylko od woli strony pominiętej w postępowaniu administracyjnym zależy czy skorzysta z prawa do żądania wznowienia postępowania, ewentualnie podniesienia zarzutu zaistnienia przesłanki wznowieniowej w skardze do sądu administracyjnego. Inne podmioty nie mogą skutecznie podnieść zarzutu zaistnienia przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., powołując się na to, że któraś ze stron postępowania nie brała w nim udziału". Pogląd ten skład orzekający w sprawie w pełni podziela.
Co się tyczy kwestii właściwego określenia adresata decyzji o rozbiórce, to zgodnie z art. 52 p.b. co do zasady, pierwszym w kolejności adresatem tego obowiązku jest inwestor, co trafnie podkreśla orzecznictwo, nawet w sytuacji, gdy jest on współwłaścicielem nieruchomości będącej przedmiotem samowoli ( por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 30 sierpnia 2016r. II SA/.Kr [...], Lex nr 2120588, wyrok NSA z dnia 6 maja 2016r. II OSK [...], Lex nr 2108447, wyrok WSA w Krakowie z dnia 30 października 2015r. II SA/Kr [...], Lex nr 1939357, wyrok WSA w Białymstoku z dnia 29 września 2016r., II SA/Bk [...], Lex nr 2147112 ). Jednakże wymienione poglądy dotyczą sytuacji typowych, mianowicie takich, gdy inwestor ma prawo do nieruchomości, na której została dokonana samowola budowlana. W sytuacji, gdy tytuł ten utraci, z uwagi na możliwość wykonania decyzji o rozbiórce, obowiązek powinien być skierowany do aktualnego właściciela nieruchomości ( por. wyrok NSA z 6 marca 2008r. II OSK [...], publ. Lex/el.). Przy okazji wskazać trzeba, że M. B. jest na chwilę obecną użytkownikiem nieruchomości. Zgodnie z art. 151 kodeksu cywilnego rzecz można obciążyć prawem do jej używania i do pobierania jej pożytków (użytkowanie). Wedle art. 258 k.c. w stosunkach wzajemnych między użytkownikiem a właścicielem użytkownik ponosi ciężary, które zgodnie z wymaganiami prawidłowej gospodarki powinny być pokrywane z pożytków rzeczy. Wedle art. 260 § 1 k.c. użytkownik obowiązany jest dokonywać napraw i innych nakładów związanych ze zwykłym korzystaniem z rzeczy. O potrzebie innych napraw i nakładów powinien niezwłocznie zawiadomić właściciela i zezwolić mu na dokonanie potrzebnych robót. Z tego krótkiego resume wynika, że treścią prawa użytkowania jest wyłącznie używanie rzeczy i pobieranie jej pożytków, a charakter tego prawa wskazuje na jego funkcję konsumpcyjną. W żadnym zatem razie użytkownik nie przejmuje tutaj uprawnień właściciela w zakresie dysponowania rzeczą, co powoduje, że nie mógłby być adresatem decyzji o rozbiórce. "Nie można orzec nakazu rozbiórki adresując go wyłącznie do inwestora, jeśli w dacie orzekania nie posiada on takich uprawnień do władania obiektem budowlanym, które pozwoliłyby mu na wykonanie nakazu. Kryterium wyboru spośród trzech wymienionych w art. 52 p.b. podmiotów jest posiadanie tytułu prawnego umożliwiającego wykonanie decyzji" (tak wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 13 czerwca 2017 r. II SA/Rz [...], LEX nr 2366916).
Niczego nie zmienia ustanowienie w umowie sprzedaży na rzecz M. B. prawa pierwokupu ( a nie odkupu, jak mylnie podaje się w skardze). Prawo pierwokupu stanowi zastrzeżenie uprawnienia pierwszeństwa przy kupnie oznaczonej rzeczy, w razie gdyby rzecz ta była komukolwiek sprzedawana. Obowiązek respektowania tego uprawnienia spoczywa na sprzedawcy rzeczy, w tym przypadku na skarżącej. Uprawnienie to nie ma nic do rzeczy w kwestii usunięcia budowli znajdujących się na nieruchomości, gdyż jest realizowane dopiero w razie sprzedaży rzeczy. Zupełnym nieporozumieniem jest nazywanie tego uprawnienia ekspektatywą. Ta ostatnia jest to sytuacja, w której niektóre wymogi prawne dotyczące powstania wierzytelności lub innego prawa podmiotowego zostały częściowo spełnione. W przypadku zastrzeżenia prawa pierwokupu, które realizuje się dopiero przy zawarciu w przyszłości umowy sprzedaży rzeczy, nie ma mowy o ekspektatywie.
Prawidłowo zatem decyzja została skierowana do właściciela K. T., zwłaszcza, że sprzedaż miała miejsce w dniu 25 września 2013r ( data aktu notarialnego), a więc po dacie wybudowania obiektu, która opiewała na 2011r. Z aktu notarialnego wynika bowiem oświadczenie nabywcy – nowego właściciela, że stan faktyczny i prawny nieruchomości jest mu znany /k.108 akt adm./. W tej sytuacji przyjąć trzeba, że nabywca akceptował istnienie obiektu na działce, skoro nabył nieruchomość w określonym stanie faktycznym i prawnym. Wobec powyższego, a także wobec zawarcia w umowie sprzedaży prawa pierwokupu na rzecz inwestora, nie wynika jakiekolwiek prawdopodobieństwo sytuacji, aby nabywca chciał, by inwestor dokonał rozbiórki. W tej sytuacji adresatem decyzji o rozbiórce może być jedynie nabywca jako właściciel. "1. Nakaz rozbiórki, jak i wcześniejsze wezwania do dokonania czynności umożliwiających legalizację obiektu, może być kierowany do inwestora, który nie jest właścicielem terenu, na którym obiekt jest zlokalizowany, jedynie wtedy, gdy realizacja samowoli budowlanej na cudzym terenie dokonana była bez wiedzy i aprobaty właściciela tego terenu. 2. Natomiast realizacja samowoli budowlanej i następnie zbycie nieruchomości, na której jest ona zlokalizowana determinuje, iż stroną postępowania zmierzającego do wydania nakazu rozbiórki lub legalizacji obiektu, powinien być nowy właściciel terenu, jako jedyny lub drugi obok inwestora adresat decyzji legalizacyjnej - zatwierdzającej projekt budowlany lub nakazującej rozbiórkę obiektu, także adresat nakazów, jakie organ nadzoru budowlanego formułuje w tym postępowaniu w stosunku do osób zobowiązanych.(...)" – tak wyrok WSA w Krakowie z dnia 30 maja 2017 r. II SA/Kr [...], LEX nr 2309386.
Co się tyczy zarzutów wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów art. 7, 77, 78, 84 i 107 § 3 k.p.a., to są one całkowicie bezpodstawne. Skarżąca zarzuca brak wszechstronnego wyjaśnienia sprawy i zinterpretowanie materiału dowodowego na niekorzyść skarżącej. W. zauważyć, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest wyczerpujące, organ odniósł się w niej do wszystkich spornych kwestii, co w ocenie Sądu administracyjnego stanowi o prawidłowym wykonaniu obowiązku powtórnego rozważenia sprawy. W szczególności organ zauważył, że PINB postanowieniem z dnia 30 września 2015 r., nr [...] znak: [...] umożliwił obecnemu właścicielowi K. T. legalizację przedmiotowego kortu tenisowego o wym. ok. 18m x 33m wraz z ogrodzeniem/piłko chwytem o wysokości ok. 4m, zlokalizowanego na działce nr [...] w m. R. , gm. Z., niemniej jednak wobec bezskutecznego upływu terminu do uzupełnienia żądanych dokumentów, organ I instancji był zobowiązany na podstawie art. 49b ust. 1 p.b. do orzeczenia obowiązku rozbiórki kortu tenisowego. Skarżąca, zarzucając lakonicznie niekorzystną dla niej interpretację zapisów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w żaden sposób nie wyjaśnia, z jakiego powodu nie wywiązała się z obowiązku przedstawienia dokumentów. Nie może wobec tego aktualnie zarzucać interpretowania czegokolwiek na jej niekorzyść, albowiem brak wykonania obowiązku przedłożenia dokumentów jest niekwestionowanym faktem, a nie okolicznością podlegającą interpretacji. Wobec tego nie ma w sprawie na tym etapie istotnego znaczenia, czy miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego został właściwie zinterpretowany przez organ odwoławczy. Jeśli bowiem w ocenie skarżącej plan zagospodarowania dopuszczał na jej działce zabudowę taką, jak samowolnie wykonana, to nic nie stało na przeszkodzie aby skarżąca wywiązała się z nałożonych obowiązków, co jednak nie miało miejsca. W związku z tym prawidłowo organ I instancji dostosował się do nakazu wynikającego z art. 49 b ust. 3 w zw. z ust. 1 p.b.
Z wymienionych przyczyn orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło