II SA/Kr 1035/00

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec Sędziowie : WSA Elżbieta Kremer sprawozdawca NSA Piotr Lechowski Protokolant Urszula Ogrodzińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2004 r sprawy ze skargi M. H. na decyzję Wojewody z dnia 27 marca 2000 r, Nr: [...] w przedmiocie odmowy zameldowania I Uchyla zaskarżoną decyzję wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji II Zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej tytułem zwrotu kosztów postępowania kwotę [...] zł, słownie: [...] złotych Decyzją Wojewody [...] z dnia 27 marca 2000r. Nr [...] wydaną po rozpatrzeniu odwołania S. W. oraz M. H. od decyzji Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] 2000r. Nr [...] odmawiającej zameldowania na pobyt stały M. H. wraz z córką A. w lokalu [...] przy ul. [...] w [...] utrzymano zaskarżoną decyzję w mocy. W podstawie prawnej decyzji wskazano przepisy art.138 §1 pkt 1 kpa oraz art.47 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /tekst jednolity Dz.U z 1984r. Nr 32, poz. 174 z późn. zm./, w uzasadnieniu decyzji powołano się na następujący stan faktyczny i prawny: Decyzją organu I instancji, o której była mowa odmówiono zameldowania na pobyt stały M. H. wraz z córką A. w lokalu [...] przy ul. [...] w [...], z uwagi iż nie uzyskała zgody pozostałych współwłaścicieli tego budynku na zameldowanie. W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał okoliczności jakie powinny być spełnione przy zgłoszeniu pobytu stałego przez jednego ze współwłaścicieli budynku. Od decyzji tej M. H. i jej ojciec S. W. złożyli odwołanie podnosząc, że M. H. jest współwłaścicielką budynku przy ul. [...] w [...] i z tego tytułu posiada uprawnienie do zameldowania, jak również uprawnienie takie ma od swego ojca S.W., najemcy lokalu [...] w przedmiotowym budynku. Organ odwoławczy argumentów tych nie uwzględnił i utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ odwoławczy podkreślił, że istotnie M. H. jest współwłaścicielką nieruchomości w ¼ części i chociaż mieszka w lokalu [...] w budynku [...] przy ul. [...], nie przedstawiła zgody na zameldowanie, pochodzącej od większości współwłaścicieli /liczonej według wielkości udziałów/. Organ odwoławczy uznał, że brak takiej zgody uniemożliwia zameldowanie M. H. z córką A. w miejscu stałego zamieszkiwania. Skargę na tę decyzje wniosła M. H., domagając się jej uchylenia, jako naruszającej art.9 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, § 14, 15 oraz § 9 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 28 czerwca 1984r. w sprawie wykonania obowiązku meldunkowego i prowadzenia ewidencji ludności /Dz.U Nr 32, poz.176/, art.7 kpa oraz zastosowanie niedopuszczalnej, rozszerzającej wykładni przepisu art.47 ust.2 cytowanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Skarżąca podkreśliła, że w mieszkaniu [...] przebywa z zamiarem stałego zamieszkania, za zgodą ojca S. W.. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w tej sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skargę należało uwzględnić między innymi z powodu zmiany stanu prawnego spowodowanego orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego. Mianowicie w wyroku z dnia 27.05 2002r Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art.9 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych /tekst jednolity Dz.U z 2001 r., Nr 87, poz.960 z późn.zm./ jest niezgodny z art.52 ust. l i art.83 w związku z art.2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej /Dz.U Dz 2002r. Nr 78, poz.716, uzasadnienie orzeczenia opublikowane w OTK-A 2002/3/34/. Artykuł 9 ust.2 powołanej ustawy stanowił "przy zameldowaniu na pobyt stały lub czasowy trwający ponad 2 miesiące należy przedstawić potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu w którym ma nastąpić zameldowanie". Jak podkreśla TK w uzasadnieniu wyroku dla interpretacji zakwestionowanego przepisu niezbędne jest uwzględnienie ściśle z nim związanych § 7 ust. l pkt 15 i §12 ust. l rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 28 czerwca 1984r. w sprawie wykonania obowiązku meldunkowego i prowadzenia ewidencji ludności /Dz.U Nr 34, poz. 176 z późn.zm./, które nakazują przy zameldowaniu przedstawić potwierdzenie uprawnienia do przebywania w lokalu dokonane przez właściciela /zarządcę/ budynku na formularzu "Zgłoszenie pobytu stałego" lub "Zgłoszenie pobytu czasowego ponad 2 miesiące". W uzasadnieniu wyroku TK wskazał, że w niniejszej sprawie nie chodzi o ocenę zgodności z Konstytucją przepisów nakładających obowiązek meldunkowy, rozumiany jako obowiązek zgłoszenia właściwemu organowi informacji o fakcie pobytu i czasie jego zamierzonego trwania, ale - tylko i wyłącznie - o przewidziany w przepisach regulujących sposób realizacji tego obowiązku dodatkowy obowiązek, obowiązek raczej - ciężar - uzyskania formalnego potwierdzenia przez osobę obarczoną obowiązkiem meldunkowym uprawnienia do przebywania w lokalu ze strony właściciela /zarządcy/ nieruchomości. W tym kontekście istotne jest stwierdzenie, że art.9 ust.2 ustawy o ewidencji ludności dotyczy danych, które nie są objęte ewidencją ludności. Potwierdzenie posiadania uprawnienia do przebywania w lokalu mieszkalnym nie służy bowiem rejestrowaniu tych uprawnień przez organ meldunkowy. Ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Trybunał Konstytucyjny oceniając treść zakwestionowanego przepisu oraz praktyczne konsekwencje jego obowiązywania doszedł do przekonania, że granice uciążliwości, z którymi związana jest realizacja obowiązku meldunkowego, zostały przez ustawodawcę przekroczone. Zdaniem TK przyjęcie generalnego założenia, uzależniającego potwierdzenie uprawnień od oświadczenia właściciela /zarządcy/ budynku, stanowi nadmierną ingerencję z punktu widzenia relacji uprawnień właścicieli /zarządców/ budynków i osób, które mając tytuł prawny chcą w określonym lokalu zamieszkać i zameldować się w nim. Stąd też TK orzekł, ze art.9 ust.2 ustawy o ewidencji ludności jest niezgodny z Konstytucją. Wyrok TK wszedł w życie z dniem 19 czerwca 2002r., /Dz.U z 2002r. Nr 78, poz.716/, ale skutki wywołał z mocą wsteczną tj. od chwili wprowadzenia w życie kwestionowanego art.9 ust.2 ustawy, a to dokonane zostało ustawą z dnia 26 kwietnia 1984r. o zmianie ustawy o ewidencji ludności /Dz.U. Nr 26, poz. 132/. W przedmiotowej sprawie organ II instancji formalnie nie wskazał w podstawie prawnej decyzji art.9 ust.2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Nie budzi jednak wątpliwości fakt, że przepis ten regulujący określone wymogi, które należy spełnić przy dopełnieniu obowiązku meldunkowego stanowił podstawę prawną rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie, A uzasadnienie decyzji jednoznacznie wskazuje, że niespełnienie tej normy stanowiło podstawę prawną podjętego rozstrzygnięcia. Stąd też zmiana stanu prawnego wywołana orzeczeniem TK w którym orzeczono, że art.9 ust.2 ustawy o ewidencji ludności jest niezgodny z Konstytucją ma bezpośredni związek z rozpoznaniem przedmiotowej sprawy. Zgodnie z art.145a kodeksu postępowania administracyjnego w przypadku gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, na podstawie którego została wydana decyzja można żądać wznowienia postępowania administracyjnego. Z kolei art.145 § l pkt l b ustawy z dnia 30.08 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ stanowi, że sąd uwzględniając skargę na decyzję uchyla decyzję jeżeli stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Taka zasada i praktyka wynikała również ze wcześniejszego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W wyroku z dnia 11.08.1999r. NSA orzekł "NSA uchyla zaskarżoną decyzję, jeżeli stwierdzi występowanie w sprawie przesłanek do wznowienia postępowania administracyjnego. Skoro zatem okoliczność stwierdzenia przez TK niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, na podstawie którego została wydana decyzja, jest podstawą do wznowienia postępowania administracyjnego (przesłanka wznowieniowa), to taka regulacja prawna uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji (oraz decyzji organu I instancji) przez NSA" /sygn. akt II S.A. 1027/99, LEX nr 46809/. Mając na uwadze wskazany wyżej obowiązujący stan prawny i ukształtowaną praktykę orzeczniczą, Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił skargę i uchylił decyzję organu II instancji i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji. Rozpoznając ponownie sprawę organy administracyjne winny uwzględnić stan prawny powstały w wyniku orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, zgodnie z którym art.9 ust.2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych został uznany za niezgodny z Konstytucją.