II SA/Kr 1038/03

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Izabela Dobosz (spr) Sędziowie WSA Małgorzata Brachel -Ziaja WSA Barbara Pasternak Protokolant Grażyna Grzesiak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 października 2006 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 17 lutego 2003 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności skargę oddala II SA/Kr 1038/03 UZASADNIENIE Decyzją Prezydenta Miasta K. z [...].X.2002 r. , znak: [...], wydaną na podstawie art. 1 ust. 1 , ust. 2 , ust. 5; art. 2 ust.1 pkt 2, ust. 2, ust. 3 ustawy z 4.IX.1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz. U. z 1999 r., Nr 65, poz. 746 z późn. zm.) oraz art. 104 kpa odmówiono przekształcenia prawa użytkowania wieczystego 2/25 części nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], obręb [...], objętej KW nr [...], jedn. ewid. Ś., zabudowanej domem wielorodzinnym nr [...] i [...] położonym przy ul. R., w prawo własności na rzecz wnioskodawców K. i M. K.. Jak wynika z uzasadnienia decyzji K. K. i M. K. nabyli w drodze dziedziczenia prawo własności lokalu mieszkalnego nr [...] położonego przy ul. R. [...] i [...]. Z własnością lokalu mieszkalnego połączony jest udział w użytkowaniu wieczystym nieruchomości oznaczonej jako działka [...], obręb [...], objętej KW nr [...], jedn. ewid. Ś. w 2/25 częściach. W dniu [...].XII.2000 r. wnioskodawcy zwrócili się o przekształcenie wspomnianego prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Jak ustalono w toku postępowania, w budynku wielorodzinnym przy ul. R. [...] i [...] w K. znajduje się 29 lokali mieszkalnych, z czego 21 zostało sprzedanych na rzecz osób fizycznych, a reszta stanowi nadal własność miasta K.. Nie wszyscy współużytkownicy wieczyści złożyli wniosek o przekształcenie ich prawa w prawo własności, a nadto część lokali mieszkalnych zostało nabytych od miasta K. po dniu 31.X.1998 r. W stosunku do osób, które nabyły prawo użytkowania wieczystego po tej dacie a także osób fizycznych będących ich następcami prawnymi stosownie do art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 4.IX.1997 r. nie stosuje się jej przepisów. Wobec powyższego organ stwierdził, że nie jest możliwe przekształcenie prawa użytkowania wieczystego wyżej opisanej nieruchomości wnioskodawców w prawo własności, nawet wówczas, gdyby wszyscy współużytkownicy wieczyści złożyli zgodny wniosek w tej sprawie. Odwołanie od tej decyzji złożył M. K. argumentując, że doszło do naruszenia art. 64 Konstytucji RP poprzez odmowę przyznania prawa własności na jego rzecz. Uważa też, że doszło do naruszenia przepisów ustawy z 4.IX.1997 r., a zwłaszcza jej art. 1 ust.2 poprzez zmianę zakresu podmiotów podlegających ustawie. Uważa, że decyzja została wydana bez podstawy prawnej wnosi zatem o jej unieważnienie, wznowienie postępowania i wydanie korzystnej dla wnioskodawców nowej decyzji. Decyzją SKO w K. z 17.11.2003 r, znak: [...], wydaną na podstawie art. 1 ust. 2 i ust. 5 ustawy z 4.IX.1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności ( t.j. Dz.U. z 2001 r., Nr 120, poz. 1299 z późn. zm. ) i art. 2 ustawy z 21.VI.2001 r. o zmianie ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności (Dz.U. z 2001 r, nr 72, poz. 749) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymano zaskarżoną decyzję w mocy. Organ II instancji stwierdził, że decyzja organu l instancji prawa nie narusza. Przepisy ustawy z 4.IX.1997 r. , stosownie do art. 1 ust. 2 ustawy z uwzględnieniem art. 1 ustawy zmieniającej, stosuje się do osób fizycznych, które nabyły prawo użytkowania wieczystego przed dniem 31.X.1998 r., a także do osób fizycznych będących ich następcami prawnymi i złożyły wniosek , o którym mowa w art. 2 ustawy zmieniającej do dnia 31.XII.2002 r. Z cytowanych przepisów jednoznacznie wynika, że ustanowienie prawa użytkowania wieczystego na rzecz osoby fizycznej przez gminę lub Skarb Państwa musiałoby nastąpić przed dniem 31.X.1998 r. , względnie przed tą datą osoba fizyczna musiałaby nabyć prawo od posiadającej je osoby prawnej. Przekształcenie udziału w użytkowaniu wieczystym w prawo własności następuje po spełnieniu dwóch warunków ( art. 1 ust. 5 ustawy z uwzględnieniem art. 2 ustawy zmieniającej): 1. wniosek, o którym mowa w art. 2 złożą wszyscy współużytkownicy wieczyści do 31.XII.2002r., 2. wszyscy współużytkownicy wieczyści nabyli prawo do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności zgodnie z art. 2 ustawy ( czyli przed 31.X.1998 r., bądź są następcami prawnymi takich osób oraz złożyli wniosek o przekształcenie do dnia 31.XII.2002 r. W budynku przy ul. R. [...] i [...] w K. znajduje się 29 lokali mieszkalnych z czego 21 lokali zostało sprzedanych na rzecz osób fizycznych, jednakże w niektórych przypadkach lokale te zostały sprzedane po 31.XII.1998 r. Oznacza to, że osoby nabywające lokale po tej dacie nie posiadają możliwości skutecznego domagania się przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności. Tym samym wobec niespełnienia jednego z warunków określonych w ustawie, przekształcenie udziału w prawie użytkowania wieczystego w udziały w prawie własności nie jest możliwe. Organ odpiera także zarzut naruszenia Konstytucji RP podnosząc, iż ustawa była przedmiotem badania Trybunału Konstytucyjnego, który wyeliminował z obrotu prawnego te zapisy, które naruszały ustawę zasadniczą. Jednakże organ orzekł już na podstawie zmienionego stanu prawnego, wobec czego wydana decyzja Konstytucji nie narusza. Organ dodaje, że nie doszło do wydania decyzji bez podstawy prawnej, a dodanie wyrazu "wyłącznie" w treści uzasadnienia decyzji nie zmienia w sposób istotny zakresu ustawy, ani nie powoduje wadliwości wydanego aktu prawnego. W skardze do NSA M. K. wnosi o unieważnienie decyzji organu l i II instancji, o stwierdzenie ich niezgodności z prawem oraz o wznowienie postępowania, zadanie pytania prawnego do TK, jak w jego wniosku do Prezydenta Miasta K. z [...].XII.2000 r. Twierdzi, że wydane decyzje naruszają art. 64 Konstytucji RP poprzez odmowę przyznania prawa własności na jego rzecz. Uważa, że organy l i II instancji są sądami, o których mowa w art. 193 Konstytucji i mają prawo zadać TK pytanie prawne co do zgodności artykułów ustawy odmawiających skarżącym przyznania prawa przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności jako niezgodnych z Konstytucją. Jego zdaniem doszło też do uchybienia procesowego mającego wpływ na wynik sprawy, gdyż nie uwzględniono w postępowaniu faktu, iż wszystkie lokale nieruchomości położonej przy ul. R. [...] zabudowanej domem wielorodzinnym objęte są prawem własności dochodzonym przez J. S. jako spadkobiercę po M. S. w postępowaniu toczącym się przed Prezesem Urzędu Mieszkalnictwa i Rozwoju Miast. W dniu wydania decyzji przez organ l instancji oprócz współużytkowników wieczystych istnieli również właściciele ułamkowi nieruchomości, w tym J. S.. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wnosi o jej oddalenie podtrzymując argumenty , o których mowa w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organy orzekające w sprawie nie są sądami i nie ma do nich zastosowania art. 193 Konstytucji RP. Organ dodaje również, że istnienie ewentualnego prawa własności do nieruchomości po stronie innych jeszcze osób, jak np. J. S. nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Skargi wniesione przed 1. l. 2004 r. do NSA podlegają obecnie rozpoznaniu prze właściwe wojewódzkie sądy administracyjne. Sądowa kontrola nie wykazała naruszenia prawa . Przede wszystkim należy uznać za nieuzasadniony zarzut naruszenia przepisów Konstytucji RP. Art. 64 Konstytucji RP przyznając każdemu prawo do własności oraz jego ochronę ( ust. 1 i 2 ), jednakże nie statuuje tego prawa jako prawa bezwzględnego. Ust. 3 art. 64 pozwala bowiem ograniczać prawo własności z tym zastrzeżeniem, że ograniczenia te mogą być wprowadzone wyłącznie ustawami. Istnieje bowiem wiele przepisów ustawowych wprowadzających rozmaite ograniczenia prawa własności. Skoro dopuszcza się takie ograniczenia to są one dozwolone również w stosunku do użytkowania wieczystego. Jednym z nich jest właśnie ograniczenie polegające na uniemożliwieniu przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, zawarte w art. 1 ust. 1-5 ustawy z dnia 4.IX.1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności. Istotą użytkowania wieczystego jest zresztą to, iż nie może być ono zrównane z prawem własności, gdyż jest to prawo na cudzej rzeczy. Polega ono na tym , że w granicach, określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego oraz przez umowę o oddanie gruntu Skarbu Państwa lub gruntu należącego do jednostek samorządu terytorialnego bądź ich związków w użytkowanie wieczyste, użytkownik może korzystać z gruntu z wyłączeniem innych osób i w tych samych granicach może swoim prawem rozporządzać (art. 233 kc). Jest to zatem instytucja jedynie zbliżona do własności a nie własność. Również chybiony jest zarzut naruszenia w toku postępowania art. 193 Konstytucji RP, gdyż po pierwsze organy administracji ( w tym przypadku Prezydent Miasta K. oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze ) nie są sądami, wobec czego przepisu tego w ogóle się do nich nie stosuje. Istnieje przyjęta w tejże Konstytucji systematyka organów w państwie, a sądy i Trybunały są oddzielone od innych władz ( ustawodawczej, wykonawczej ), zgodnie z art. 173 Konstytucji RP. Po drugie, art. 193 Konstytucji mający zastosowanie wyłącznie do sądów ( powszechnych i administracyjnych ) ma zastosowanie wówczas, gdy "od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem". O tym czy zadanie pytania prawnego jest konieczne decyduje więc sąd orzekający w danej sprawie, a nie strona postępowania. Toteż nie zastosowanie się do wniosku strony w takim przypadku prawa nie narusza. W niniejszej sprawie rozstrzygnięcie sprawy z pewnością nie wymagało sięgania po tego rodzaju środek prawny, gdyż odpowiedź co do zasadności skargi zawarta jest w przepisach ustawy z dnia 4.IX.1997 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego przysługującego osobom fizycznym w prawo własności ( Dz. U. z 1999 r., nr 65, poz. 746 z późn. zm.). Art. 1 ust. 5 tejże ustawy w brzmieniu obowiązującym w momencie wydania zaskarżonej decyzji przewidywał, iż przepisy ustawy "stosuje się odpowiednio do osób fizycznych będących właścicielami lokali, którym przysługuje udział w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej jako w prawie związanym z własnością wyodrębnionego lokalu, jeśli spełnione zostaną łącznie następujące warunki: 1) wniosek , o którym mowa w art. 2 złożą wszyscy współużytkownicy wieczyści do dnia 31 grudnia 2002 r, w razie braku zgody stosuje się odpowiednio art. 199 kodeksu cywilnego, 2) utracił moc, 2a ) wszyscy współużytkownicy wieczyści nabyli prawo do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności zgodnie z art. 2". Przepis ten zatem odsyła do ust. 2 art. 5 , z którego wynika konieczność nabycia prawa użytkowania wieczystego przed dniem 31.XII.1998 r. Jak wykazały organy nie wszyscy właściciele mieszkań przy ul. R. [...] i [...] w K. nabyli je przed 31 grudnia 1998 r., a zatem nie wszyscy nabyli przed tym terminem również udział w prawie użytkowania wieczystego ( w aktach administracyjnych załączono np. akt notarialny z dnia [...] stycznia 2001 r. dotyczący sprzedaży lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. R. [...] ). Wobec powyższego ta przesłanka odmowy przekształcenia zawarta w ustawie skutkuje wobec wszystkich współużytkowników wieczystych lokali mieszkalnych przy ul. R. [...] i [...], w tym również dotyczy ona skarżącego. Podzielić należy również pogląd organu II instancji, że roszczenia J. S. nie mają znaczenia dla oceny zasadności wydanej odmownej decyzji. W tym stanie rzeczy skargę jako niezasadną należało oddalić na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270).