II SA/Kr 1038/11

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 13 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku B. P. o ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi B. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 25 lutego 2011 r., Nr: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki p o s t a n a w i a oddalić wniosek skarżącego o ustanowienie radcy prawnego W dniu 6 marca 2012 roku do tut. sądu wpłynął wniosek B. P. o przyznanie prawa pomocy obejmującego ustanowienie pełnomocnika z urzędu do sporządzenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 28 października 2011 roku oddalającego skargę B. P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 25 lutego 2011 r. Nr: [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki. Wniosek o przyznanie prawa pomocy został złożony bez zachowania przewidzianej prawem formy, dlatego, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 8 marca 2012 roku skarżącemu został przesłany urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPF" celem jego wypełnienia i odesłania do tut. sądu w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W zakreślonym terminie skarżący uzupełnił brak składając wypełniony formularz "PPF". Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach zawartego we wniosku wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz żoną A. P. oraz córką K. ur. [...] 1999 roku. Ich miesięczny dochód wynosi 2.772 zł i stanowi go wynagrodzenie za pracę skarżącego. W skład majątku B. P. wchodzi parterowy dom o powierzchni 90 m² oraz nieruchomość wielkości 0,51 ha. Wnioskodawca nie dysponuje zasobami pieniężnymi, jak również przedmiotami wartościowymi. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, iż nie korzysta z usług radcy prawnego. Żona skarżącego nie pracuje, a córka uczy się. Wydatki rodziny, na które składają się opłaty, podatek, dojazd do pracy i wydatki na szkołę, wynoszą 1.600 zł. Wykonując wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy B. P. oświadczył, że posiada samochód marki [...], rok produkcji 2002. Ma na utrzymaniu córkę ur. [...] 1999 roku. Do pisma skarżący załączył następujące dokumenty: dokument dostawy wyrobów węglowych z dnia 4 kwietnia 2012 roku wraz z paragonem potwierdzającym płatność za 3,5 tony węgla w kwocie 2.730 zł, dwa dowody wpłat za należności energię elektryczną opiewające na kwoty 196,89 zł (wpłata z dnia 4 stycznia 2012 roku) i 208,39 zł (wpłata z dnia 12 marca 2012 roku), trzy dowody wpłat należności za usługi telekomunikacyjne opiewające na kwoty 114,55 zł (wpłata z dnia 22 grudnia 2011 roku), 124,59 zł (wpłata z dnia 16 lutego 2012 roku) i 104,48 zł (wpłata z dnia 16 marca 2012 roku), dowód wpłaty w dniu 18 października 2011 roku należności za gaz w kwocie 150,86 zł, trzy dowody wpłaty należności w kwotach 73,43 zł, 127,88 zł i 63,53 zł na rzecz Zakładu "A" w R., zaświadczenie lekarskie z dnia [...] kwietnia 2012 roku o stanie zdrowia A. P., kopie dwóch paragonów fiskalnych opiewających na kwoty 880 zł i 900 zł za kurs prawa jazdy, zmianę warunków umowy z dnia [...] lutego 2012 roku, kopię faktury z dnia 2 stycznia 2012 roku za wywóz odpadów opiewającej na kwotę 18 zł wraz z dowodem wpłaty, kopię dowodu wpłaty w dniu 8 marca 2012 roku kwoty 189,25 zł za gaz, kopie trzech faktur za wodę z dnia 2 stycznia 2012 roku opiewającej na kwotę 45,34 zł, z dnia 1 marca 2012 roku opiewającej na kwotę 90,51 zł i z dnia 2 listopada 2011 roku opiewającej na kwotę 50,98 zł wraz z dowodami wpłat, kopie dwóch polis PZU dotyczących ubezpieczenia domu: za okres od 31 stycznia 2010 roku do 30 stycznia 2011 roku (składka 209,95 zł) i za okres od 19 stycznia 2012 roku do 18 stycznia 2013 roku (składka 202 zł), kopię potwierdzenia płatności w dniu 24 stycznia 2010 roku składki ubezpieczeniowej w kwocie 199 zł, kopię decyzji z lutego 2012 roku w sprawie wymiaru podatku rolnego na 2012 rok, kopię zaświadczenia z dnia [...] kwietnia 2012 roku o zatrudnieniu i wynagrodzeniu B. P. oraz kopię informacji PIT-11 o dochodach skarżącego oraz o pobranych zaliczkach na podatek dochodowy w roku 2011. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie osobie wnioskującej szeroko rozumianego prawa do sądu, a więc możliwości skorzystania ze wszystkich przysługujących stronie uprawnień, jeżeli znajduje się ona w położeniu uniemożliwiającym poniesienie we własnym zakresie związanych z tym kosztów. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, którego domaga się skarżący, przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje między innymi ustanowienie adwokata lub radcy prawnego (art. 245 § 3 w/w ustawy). Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. Należy podkreślić, że przyznanie prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną i życiową (do takich osób można zaliczyć m. in. bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia) nie mogą ponieść kosztów związanych z postępowaniem sądowym bez wywołania uszczerbku w kosztach utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. W ocenie orzekającego przedstawiona przez skarżącego sytuacja majątkowa nie daje podstaw do przyznania mu prawa pomocy poprzez ustanowienie kwalifikowanego zastępstwa prawnego. Należy bowiem zaznaczyć, że strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach związanych z postępowaniem, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe. Jak wynika z treści wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz pisma uzupełniającego ten wniosek skarżący jest zatrudniony w firmie "A" Sp. z o.o. w B. na stanowisku operator dźwigu w pełnym wymiarze czasu pracy od 22 stycznia 2008 roku. Umowa o pracę zawarta jest na czas określony do dnia 31 grudnia 2013 roku. Średnie miesięczne wynagrodzenie brutto B. P. z ostatnich trzech miesięcy wynosi 4.240,89 zł. Trudno zatem uznać skarżącego za osobę ubogą. Uzyskując stałe i pewne dochody w takiej wysokości wnioskodawca ma możliwości poczynienia oszczędności na pokrycie kosztów wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru, nawet uwzględniając fakt, że dochody te przypadają na trzyosobową rodzinę, na utrzymaniu skarżącego pozostaje bowiem niepracująca żona i córka w wieku szkolnym. Zauważyć należy, że skarżący jest właścicielem majątku nieruchomego w postaci domu o powierzchni 90 m², wycenionego w polisie ubezpieczeniowej na 170 tys. zł, oraz nieruchomości rolnej o areale 0,51 ha. Posiadanie zaś majątku, szczególnie nieruchomości (domu jednorodzinnego, gruntów) w zasadzie wyklucza możliwość przyznania prawa pomocy, zwłaszcza w sytuacji, gdy majątek ten nie jest obciążony prawami osób trzecich. Istotne jest bowiem, że posiadany majątek może przynosić potencjalne pożytki, może również służyć jako zabezpieczenie pożyczki lub kredytu, jeżeli właścicielowi, który jest zobowiązany do poniesienia określonych wydatków, brakuje bieżących środków finansowych. Pogląd ten prezentowany jest w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. postanowienie z dnia 24 marca 2004r., sygn. akt FZ 10/04; postanowienie z dnia 15 kwietnia 2004r., sygn. akt FZ 9/04; postanowienie z dnia 17 października 2005r. sygn. akt II FZ 681/05). Podziela go również orzekający w niniejszej sprawie. Nieruchomość rolna daje także możliwości uprawy dla potrzeb własnych, co obniża wydatki związane z zakupem żywności. Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić, że sytuacja majątkowa skarżącego nie uzasadnia przyznania mu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie kwalifikowanego pełnomocnika. Należy bowiem pamiętać, iż w przypadku ubogiego społeczeństwa, jakim jest społeczeństwo polskie, prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. Nie można, stosując prawo pomocy, chronić czy też wzbogacać majątku osób prywatnych, gdyż celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie dostępu do sądu osobom, którym brak środków finansowych ten dostęp uniemożliwia. (por. H. Knysiak–Molczyk, (w:) "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", pod red. Prof. T. Wosia, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2005, s. 628). Z tych względów orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z 2002 r. ze zmianami).