II SA/Kr 1047/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 21 listopada 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku S.M. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata wskutek wniesienia sprzeciwu od postanowienia referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29.08.2011r., sygn. akt. II SA/Kr 1047/11 w sprawie ze skargi S.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 28 kwietnia 2011r., nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania postanawia: oddalić wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych. W niniejszej sprawie skarżący S.M. złożył w dniu 19.07.2011r. wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. We wniosku tym skarżący oświadczył, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną H.M. . Ich miesięczny dochód wynosi 6.850 zł i składa się na niego świadczenia emerytalne skarżącego w wysokości [...] zł, czynsz dzierżawny w wysokości [...] zł, dochód z działalności gospodarczej w wysokości [...] zł, oraz świadczenie emerytalne żony w wysokości [...] zł. Według oświadczenia w skład posiadanego majątku wchodzi dom o pow. 106 m2, nieruchomość rolna o pow. 0,62 ha i 0,06 ha. Ponadto skarżący dysponuje oszczędnościami w wysokości 14.000 zł i 5.200 euro. Postanowieniem z dnia 29 sierpnia 2011r. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie oddalił wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w uzasadnieniu wskazując, że zarówno skarżący jak i jego żona posiadają stałe źródło dochodu w postaci stosownych świadczeń i dodatkowych dochodów, bez obciążeń. Nie jest on zatem osobą ubogą, pozbawioną środków do życia, a niewątpliwie do takich przypadków powinno sprowadzać się udzielenie prawa pomocy. Ponadto skarżący posiada oszczędności w kwocie 14.000 zł i 5.200 euro, które w sytuacji, gdy bieżące zasoby pieniężne okazałyby się niewystarczające na pokrycie kosztów jest zobowiązany w odpowiedniej części przeznaczyć na ten cel. W odpowiedzi na powyższe skarżący wniósł w terminie (20.09.2011r. – data nadania w Urzędzie Pocztowym K. ) sprzeciw od w/w postanowienia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, uzasadniając go "skargą na niesprawiedliwe traktowanie przez Wydział Architektury i Urbanistyki", gdyż wszystkie sąsiednie działki otrzymały zezwolenia na budowę, a on z niewiadomo jakiego powodu nie otrzymał pozwolenia na budowę na swojej działce. "Dlatego też koszty sądowe powinny ponosić wyżej wymienione instytucje." sygn. akt II SA 1047/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), określanej dalej jako p.p.s.a., przyznanie takiego prawa może nastąpić, tylko gdy osoba ubiegająca się o zwolnienie wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wniosek podlega oddaleniu, gdyż wnioskodawca nie wykazał tej przesłanki. Skarżący sam podniósł we wniosku, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną H.M. oraz że uzyskuje stały miesięczny dochód w kwocie 6.850 zł, na który składa się świadczenia emerytalne skarżącego w wysokości [...] zł, czynsz dzierżawny w wysokości [....] zł, dochód z działalności gospodarczej w wysokości [...] zł, oraz świadczenie emerytalne żony w wysokości [...] zł. Nie bez znaczenia dla oceny wydatków oraz całościowej sytuacji materialnej skarżącego jest fakt posiadania majątku nieruchomego w postaci domu o powierzchni 106 m², nieruchomości rolnej o pow. 0,62 ha i 0,6 ha, ponadto fakt że skarżący dysponuje oszczędnościami w wysokości 14.000 zł i 5.200 euro. Zatem stały miesięczny dochód skarżącego oraz posiadane oszczędności nie pozwalają na stwierdzenie, że nie jest on w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W orzecznictwie sądowym prezentowane jest stanowisko, że przyznanie prawa pomocy powinno mieć charakter wyjątkowy i winno być stosowane w stosunku do osób charakteryzujących się ubóstwem (przykładowo do takich osób można zaliczyć bezrobotnych bez prawa do zasiłku lub osoby ze względu na okoliczności życiowe pozbawione całkowicie środków do życia). Strona będąca osobą fizyczną powinna partycypować w kosztach postępowania, jeżeli ma jakiekolwiek środki majątkowe, w szczególności posiada stały miesięczny dochód przewyższający ustalone minimalne wynagrodzenie za pracę (post. NSA z dnia 22 grudnia 2002 r., OZ 862/04, niepubl.). Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 10 stycznia 2005r. (sygn. akt FZ 478/04, niepublik.), stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju danin stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby, czy osób, na współobywateli. Z ich bowiem środków pochodzą dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia strony skarżącej z obowiązku ich ponoszenia. Strona musi zatem wykazać, iż jej sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. W przedmiotowej sprawie zwolnienie skarżącego od ponoszenia kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, oznaczałoby dodatkowe bezzasadne przerzucenie ciężaru kosztów sądowych na budżet państwa, a w ostatecznym efekcie - na współobywateli, jako podatników. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 1 i 2, art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).