II SA/Kr 105/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jacek Bursa Sędziowie : WSA Małgorzata Łoboz WSA Tadeusz Kiełkowski (spr.) Protokolant : starszy referent sądowy Katarzyna Krawczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2020 r. sprawy ze skargi Prezydenta Miasta K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 4 listopada 2019 r. znak:[...] w przedmiocie umorzenia postępowania I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz strony skarżącej Prezydenta Miasta K. kwotę 680 zł (słownie: sześćset osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie decyzją z dnia 4 listopada 2019 r., znak [....], działając na podstawie art. 79 ust. 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2204 ze zm.) w związku z art. 105 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 2096) w zw. z art. 4 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz. U. z 2019 r. poz. 270), w związku z wnioskiem A.P. o ustalenie, że aktualizacja opłaty z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działka nr [....] o pow. 906 m2 obr. [....] , położonej przy ul. [....] , objętej Księgą wieczystą nr [....] dokonana przez Prezydenta Miasta K. pismem z dnia 4 grudnia 2018 r. nr [....] jest nieuzasadniona lub uzasadniona w innej wysokości – umorzyło w całości postępowanie w sprawie o ustalenie, że aktualizacja opłaty z tytułu użytkowania wieczystego wyżej opisanej nieruchomości jest nieuzasadniona lub uzasadniona w innej wysokości. W uzasadnieniu powyższej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wskazało, że Prezydent Miasta K. – działając w trybie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami – pismem z dnia 4 grudnia 2018 r. wypowiedział użytkownikowi wieczystemu A.P. wysokość dotychczas obowiązującej opłaty z tytułu użytkowania wieczystego udziału wynoszącego 1/2 nieruchomości gruntowej oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 906 m2 obr. [....] , położonej przy ul. [....] objętej Księgą wieczystą nr [....] , proponując nową wysokość opłaty rocznej od 1 stycznia 2019 r. w kwocie 1 780,25 zł. W ustawowym terminie A.P. złożył do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wniosek o ustalenie, że dokonana aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego wyżej określonej nieruchomości gruntowej jest nieuzasadniona lub uzasadniona w innej wysokości. Z akt sprawy wynika, że wysłane wypowiedzenie zostało doręczone dnia 12 grudnia 2018 r. Operat szacunkowy sporządzony przez rzeczoznawcę majątkowego mgr inż. J.W. dołączony do akt sprawy, sporządzony został wg stanu na dzień 22 października 2018 r. Dalej organ przytoczył art. 4 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów i wyjaśnił, że przepis ten dotyczy postępowań w przedmiocie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego wszczętych po wejściu w życie ustawy przekształceniowej, które jednocześnie nie zdążyły się zakończyć przed 1 stycznia 2019 r. Wobec stwierdzonego stanu faktycznego sprawy oraz treści wspomnianego przepisu organ stwierdził, iż postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości stało się bezprzedmiotowe. W końcowej części uzasadnienia decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. podało, że zgodnie z art. 79 ust. 7 u.g.n. do postępowania przed kolegium stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego o wyłączeniu pracownika oraz organu, o załatwianiu spraw, doręczeniach, wezwaniach, terminach i postępowaniu, z wyjątkiem przepisów dotyczących odwołań i zażaleń. Zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a., zawartym w rozdziale 7 Kodeksu zatytułowanym "Decyzja" stanowiącym część Działu II ("Postępowanie"), zatem znajdującym zastosowanie na gruncie procedury w sprawach aktualizacji opłat z tytułu użytkowania wieczystego, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje orzeczenie o umorzeniu postępowania. Bezprzedmiotowość postępowania oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać orzeczenia rozstrzygającego sprawę. Decyzję o umorzeniu postępowania organ administracji państwowej wydaje zgodnie z art. 105 § 1 k.p.a. w szczególności wówczas, gdy strona rezygnuje z ubiegania się o rozstrzygnięcie określonej treści, gdy przyznanie określonego uprawnienia stało się zbędne lub gdy organ administracyjny stwierdzi oczywisty brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. W przedmiotowej sprawie Kolegium stwierdziło, że postępowanie stało się bezprzedmiotowe z uwagi na brak podstawy prawnej do orzekania, co nastąpiło w związku z nowelizacją przepisów stanowiących podstawę prawną do wydania orzeczenia w sprawie. Pismem z dnia 18 grudnia 2019 r. Prezydent Miasta K. wniósł skargę na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie. Skarżący zarzucił zaskarżonej decyzji: 1) naruszenie prawa procesowego, tj. art. 44 kodeksu postępowania administracyjnego poprzez jego niezastosowanie i przyjęcie, że wypowiedzenia dotychczasowej wysokości opłaty rocznej nie zostały skutecznie doręczone współużytkownikom wieczystym skutkujące umorzeniem postępowania; 2) naruszenie prawa materialnego, tj.: art. 4 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że wypowiedzenia dotychczasowej wysokości opłaty rocznej nie zostały skutecznie doręczone współużytkownikom wieczystym skutkujące umorzeniem postępowania. Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. oraz o zasądzenie na rzecz Prezydenta Miasta K. kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że użytkownikami wieczystymi nieruchomości objętej księgą wieczystą [....] są: A.P. w ½ części oraz A.P. wraz z W.P. w ½ części na zasadach wspólności ustawowej małżeńskiej. Prezydent Miasta K. w dniu 4 grudnia 2018 r.: 1) pismem nr [....] wypowiedział dotychczasową wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego udziału wynoszącego 1/2 część nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Gminy Miejskiej K. , oznaczonej jako działka nr [...] o pow. 906 m2, obr. [...] , jednostka ewidencyjna Podgórze użytkownikowi wieczystemu A.P. . Pismo odebrane zostało przez żonę W.P. w dniu 12 grudnia 2018 r.; 2) pismami nr [....] wypowiedział dotychczasową wysokość opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego udziału wynoszącego ½ część nieruchomości gruntowej stanowiącej własność Gminy Miejskiej K. , oznaczonej jako działka nr [....] o pow. 906 m2,obr. [...] , jednostka ewidencyjna P. użytkownikom wieczystym W. i A.P.. Pismo kierowane do A.P.odebrane zostało przez żonę W.P. w dniu 12 grudnia 2018 r. Natomiast pismo kierowane do W.P. wróciło do Urzędu Miasta K. jako nieodebrane, przy czym I awizo datowane było w dniu 17 grudnia 2018 r. Zgodnie z § 1 art. 44 k.p.a. operator pocztowy przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej. W myśl § 4 doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Biorąc pod uwagę datę I awiza pisma wypowiadającego W.P. wysokość opłaty za udział w prawie użytkowania wieczystego nieruchomości (17 grudnia 2018 r.), należy uznać, że termin odbioru pisma upłynął w dniu 31 grudnia 2019 r. Data "04.01.19" uwidoczniona na potwierdzeniu odbioru pisma wypowiadającego wysokość opłaty rocznej skierowanego do W.P. jest datą, w której poczta podjęła decyzję o zwrocie przesyłki i została odnotowana przez pracownika poczty, a nie przez W.P. Skarżący powołał się na internetowy wydruk "śledzenia przesyłek", który przedstawia kolejne etapy przemieszczania się pisma wypowiadającego wysokość opłaty rocznej skierowanego do W.P. , w tym datę pierwszego awiza (17 grudnia 2018 r.), od którego należy liczyć 14-dniowy termin określony w art. 44 § 1 pkt 2, § 3 i § 4 k.p.a. Zatem wypowiedzenia skierowane zarówno do A.P. , jak i do W.P. zostały skutecznie doręczone przed dniem 1 stycznia 2019 r. i tym samym nie było podstaw do umorzenia postępowania aktualizacyjnego. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o uznanie skargi za zasadną i podało, że okoliczności podane w skardze znajdują uzasadnienie w aktach sprawy. Organ wyjaśnił, że z uwagi na charakter sprawy tj. konieczność rozstrzygnięcia sprawy w drodze orzeczenia po przeprowadzeniu uprzednio rozprawy brak jest możliwości zastosowania trybu samokontroli, o którym mowa w art. 54 § 3 p.p.s.a., nie jest bowiem możliwe po uchyleniu zaskarżonej decyzji wydanie nowej decyzji rozstrzygającej sprawę co do istoty. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2167) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm., dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy nie zachodzą przesłanki do stwierdzenia nieważności zaskarżonego aktu, a także czy przy jego wydawaniu nie doszło do naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy albo naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie rozstrzyga sprawy administracyjnej merytorycznie, lecz ocenia zgodność aktu z przepisami prawa. Kontrolując zaskarżoną decyzję zgodnie ze wyżej wskazanymi kryteriami, należało uznać, że zachodzą podstawy do pozbawienia jej mocy wiążącej. Skarga okazała się zasadna. Podstawą prawną zaskarżonej decyzji jest art. 4 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów (Dz.U. z 2019 r. poz.270), który stanowi: "1. Jeżeli postępowanie w sprawie aktualizacji opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego zostało wszczęte po dniu 5 października 2018 r., a wypowiedzenia dotychczasowej wysokości tej opłaty nie zostały skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem 1 stycznia 2019 r., roczna opłata przekształceniowa jest równa wysokości opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego, która obowiązywała przed aktualizacją. 2. Postępowania, o których mowa w ust. 1, niezakończone w dniu wejścia w życie niniejszej ustawy umarza się". W świetle powołanego przepisu rysuję się dwie przesłanki umorzenia postępowania aktualizacyjnego: 1) wszczęcie postępowania po dniu 5 października 2018 r.; 2) brak skutecznego doręczenia wypowiedzenia dotychczasowej wysokości opłaty wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem 1 stycznia 2019 r. W niniejszej sprawie pierwsza z wymienionych przesłanek została spełniona (postępowanie zostało wszczęte po dniu 5 października 2018 r.), natomiast druga – nie. Z akt sprawy wynika bowiem, że wypowiedzenia zostały skutecznie doręczone wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości, tj. A.P.i W.P. przed dniem 1 stycznia 2019 r. Wypowiedzenia kierowane do A.P. zostały odebrane przez W.P.; gdy zaś idzie o wypowiedzenie kierowane do W.P. – istnieją podstawy do uznania go za skutecznie doręczone w dniu 31 grudnia 2018 r. Zaskarżona decyzja została zatem wydana z naruszeniem art. 4 ustawy z dnia 31 stycznia 2019 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, a naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ponownym postępowaniu w sprawie organ uwzględni okoliczność skutecznego doręczenia wypowiedzenia wszystkim współużytkownikom wieczystym nieruchomości przed dniem 1 stycznia 2019 r. Z wymienionych przyczyn, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a., Sąd orzekł jak w pkt I sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono w pkt II sentencji wyroku oparciu o art. 200 i 205 p.p.s.a.