II SA/Kr 1050/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 20 września 2012r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R.B. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata wskutek wniesienia sprzeciwu od postanowienia Referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 sierpnia 2012r., sygn. akt. II SA/Kr 1050/12 w sprawie ze skargi R.B. na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 16 maja 2012r. znak: [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania postanawia: I. oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, II. oddalić wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu. W dniu 8 sierpnia 2012r. R.B. złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie skargi na postanowienie Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] maja 2012 r. znak: [...] wydane w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. Skarżący domagał się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych oraz ustanowienia pełnomocnika z urzędu z uwagi na brak środków finansowych pozwalających na prawidłowe prowadzenie postępowania. Wskazał, iż comiesięczne koszty utrzymania rodziny oraz domu kształtują się w granicach 5 500 – 6 000 zł. Referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2012r. sygn. akt II SA/Kr 1050/12 oddalił wniosek R.B. o zwolnienie od kosztów sądowych a także wniosek o ustanowienie adwokata z urzędu, wskazując w uzasadnieniu, że skarżący posiada znaczny majątek w formie domu jednorodzinnego o pow. 203 m2, działkę, mieszkanie, lokal handlowo-usługowy oraz dochody w wysokości [...] zł miesięcznie. W ustawowym terminie skarżący wniósł sprzeciw od w/w postanowienia, podnosząc w uzasadnieniu, że nie zgadza się z rozstrzygnięcie Referendarza. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje: Zgodnie z brzmieniem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej jako "p.p.s.a.") w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Sąd po rozpoznaniu wniosku R.B. w przedmiocie zwolnienia strony skarżącej od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata nie znalazł podstaw do uwzględnienia wniosku. Zgodnie z przepisem art. 246 § 1 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Użyte w art. 246 cyt. ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż pozostaje w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną oraz dwójką uczących się dzieci. Rodzina skarżącego utrzymuje się z dochodu osiąganego przez małżonkę strony z tytułu wynagrodzenia za pracę w kwocie [...] zł oraz prowadzonej przez wnioskodawcę działalności gospodarczej w wysokości [...] zł. Zatem dochody rodziny R.B. wynoszą w sumie około 6000 zł miesięcznie. Z akt sprawy wynika również, iż skarżący posiada dom o pow. 203 m2 wraz z działką, na której jest posadowiony. Wykazuje również na mieszkanie o pow. 42 m2 oraz lokal użytkowo – handlowy. Wnioskodawca nie wykazuje natomiast we wniosku faktu posiadania jakichkolwiek oszczędności. Zdaniem R.B. - nie jest on w stanie ponieść kosztów sądowych z otrzymywanego comiesięcznego dochodu a także z posiadanego majątku, podnosząc, że koszty utrzymania całej rodziny wynoszą od 5 500 do 6 000 zł. Mając na uwadze powyższe, Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał wystarczająco skutecznie, iż w obecnej sytuacji majątkowej, nie jest w stanie, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie ponieść kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Skarżący posiada stałe źródło dochodu, prowadzi zarejestrowaną działalność gospodarczą przynosząca dochody ([...]zł). Ponadto małżonka strony jest zatrudniona, otrzymuje stałe wynagrodzenie w kwocie [...]zł. Ponadto skarżący nie potwierdził żadnych nadzwyczajnych obciążeń budżetu domowego, wskazując jedynie, iż podstawowe - kształtują się na poziomie 5.500-6000 zł (utrzymanie nieruchomości, samochodu, utrzymanie dzieci), wliczając w to dodatkowe zajęcia dzieci oraz ich wakacje. Dodatkowo ze złożonego przez R. B. wniosku wynika jednoznacznie, iż posiada on majątek w formie domu jednorodzinnego o pow. 203 m2, działkę, mieszkanie, lokal handlowo - usługowy. W ocenie Sądu posiada on zatem majątek, który może posłużyć jako zabezpieczenie kredytu czy pożyczki, czy też przynosić pożytki, szczególnie w sytuacji, gdy nie jest on obciążony prawami osób trzecich, a jego właścicielowi brakuje środków finansowych na bieżące wydatki. Całość powyższych rozważań o osiąganych przez skarżącego dochodach (6000 zł) i jego wydatkach należy zestawić z wysokością należnego w tej sprawie wpisu 100 zł (co stanowi całość kosztów sądowych na chwilę obecną). Odnosząc się również do wniosku o ustanowienie adwokata, Sąd uznał, iż skarżący również nie wykazał w sposób wystarczający i skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów ustanowienia pełnomocnika z wyboru w sprawie. Podsumowując należy podkreślić, iż celem instytucji prawa pomocy jest umożliwienie skorzystania z drogi sądowej osobom o znikomych dochodach, znajdujących się na skraju ubóstwa, wobec których konieczność poniesienia kosztów sądowych czy kosztów ustanowienia kwalifikowanego pełnomocnika mogłaby spowodować uszczerbek w koniecznym utrzymaniu. Sąd, na podstawie zebranych w sprawie materiałów, nie jest w stanie wystarczająco i przekonywująco stwierdzić, iż skarżący, z uwagi na przedstawione przez niego okoliczności, do takich osób należy. Dlatego przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym pełne zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata należy uznać - w świetle wskazanych powyżej okoliczności - za nieuzasadnione i bezzasadne. W tym miejscu zaakcentować także wypada, iż zwolnienie od kosztów sadowych stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości, o której mowa w art. 199 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w myśl której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem każdy podmiot zamierzający wnieść skargę lub wziąć udział w sprawie winien liczyć się z koniecznością poniesienia związanych z tym opłat i odpowiednio wcześniej, w miarę istniejących możliwości gromadzić środki potrzebne na ich pokrycie. Są to wymagania stawiane osobom fizycznym i osobom prawnym. Nie sposób wyłączyć z obowiązku zapewnienia stosownych środków finansowych jednostek samorządu terytorialnego. Jednostka samorządu terytorialnego w swoim budżecie winna zabezpieczyć odpowiednie środki na pokrycie kosztów w sprawach sądowych. Planowanie bowiem wydatków bez uwzględnienia wskazanej zasady jest naruszeniem równoważności w traktowaniu swoich powinności finansowych, a strona, która preferencyjnie traktuje inne zobowiązania nie może skutecznie podnieść zarzutu, iż odmowa całkowitego zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądem. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245 § 2 oraz art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.