II SA/Kr 1051/03

WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 3 października 2006 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Niecikowski (spr.) Sędziowie: WSA Grażyna Firek WSA Renata Czeluśniak Protokolant: Katarzyna Paszko-Fajfer po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 października 2006 r. sprawy ze skargi Gminy na postanowienie Wojewody z dnia 2 kwietnia 2003 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania I. uchyla zaskarżone postanowienie, jak i utrzymane nim w mocy postanowienie organu l instancji, II. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonywane. Postanowieniem z dnia [...].2003 r. (znak: [...]) Starosta, działając na podstawie art. 264 kpa ustalił koszty postępowania w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość, która w wyniku wydzielenia pod drogę publiczną stała się z mocy prawa własnością Gminy na kwotę [...] zł., oraz zobowiązał Gminę do uiszczenia tych kosztów. Zażalenie Gminy nie zostało uwzględnione i Wojewoda, postanowieniem z dnia 2.04.2003 r. (znak: [...]) utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie, podnosząc w uzasadnieniu, że : 1/ pismem z dnia [...].2002 r., Zarząd Miejski przesłał do Starostwa Powiatowego dokumenty dotyczące ustalenia odszkodowania za przejętą na rzecz Gminy nieruchomość. Z dokumentów tych wynikało, iż Zarząd Miejski nie uzgodnił, mimo podjętych w tym kierunku działań, z poprzednimi właścicielami wysokości odszkodowania należnego poprzednim właścicielom nieruchomości, a zatem odszkodowanie nie zostało wypłacone, 2/ Starosta, po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego o wartości przedmiotowej nieruchomości decyzją z dn. [...].2002 r., ustalił na rzecz A. i Z. małż. K. oraz J. K. - dotychczasowych współwłaścicieli tej nieruchomości, odszkodowanie w wysokości [...] zł i zobowiązał Gminę do jego wypłacenia na rzecz w/w osób, 3/ zgodnie z treścią art. 98 ust. 1 i 3 ustawy z dn. 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe z nieruchomości, której podział dokonany został na wniosek właściciela, przechodzą z mocy prawa odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca projekt podziału stała się ostateczna, a orzeczenie o podziale prawomocne. Zgodnie zaś z treścią art. 130 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości. 4/ trafne jest zatem stanowisko organu I instancji iż skoro Gmina, jako strona postępowania w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość, która w wyniku wydzielenia pod drogę publiczną nabyła z mocy prawa własność tej nieruchomości, zobowiązana jest do poniesienia kosztów tego postępowania. Zgodnie bowiem z treścią art. 262 § 1 ust. 2 Kpa stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione m. in. w jej interesie. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego na powyższe postanowienie złożyła Gmina i wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego podniosła, że orzekanie w sprawach odszkodowań należy do kompetencji Starostwa Powiatowego realizującego zadania z zakresu administracji rządowej, na które otrzymuje dotację z budżetu państwa. Wojewoda w sposób niezrozumiały za podstawę swojego postanowienia przyjął art. 262 § 1 pkt. 2 Kpa traktując go rozdzielcze tzn. nie uwzględnił go w całości, opuszczając drugą część omawianego przepisu "...., a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie". Dokonanie wyceny nieruchomości wynika z art. 130 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Skarga w sprawie niniejszej została złożona przed dniem 1.01.2004 r. Zgodnie jednak z art. 97 § 1 ustawy z dnia 30.08.2002 r., Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1271), sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem l stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez właściwe wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy 30.08.2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. nr 153 poz. 1270 - w skrócie p.o.p.s.a.). Skarga jest uzasadniona bowiem dokonana w trybie art. 1 § 2 ustawy z dnia 25.07.2002 r., Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. nr-.153 poz. 1269) kontrola sądowa stwierdziła, że zaskarżone postanowienie jak i utrzymana nią w mocy postanowienie organu I instancji naruszają prawo. Zasadą określoną przepisami kodeksu postępowania administracyjnego jest, że stronę obciążają koszty wynikające z jej winy, gdy zostały poniesione na jej żądanie lub w jej interesie, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organu ( art. 262 kpa). W sprawie niniejszej chodzi o koszty wynikłe w związku z prowadzeniem postępowania w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość, która w wyniku wydzielenia pod drogę publiczną stała się z mocy prawa własnością Gminy. Stanowiący podstawę wypłaty odszkodowania art. 98 ust. 3 ustawy z dn. 21.08.1997r. o gospodarce nieruchomościami (w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania zaskarżonego postanowienia) stanowił, że " Za działki gruntu, ....... przysługuje odszkodowanie w wysokości uzgodnionej między właścicielem lub użytkownikiem wieczystym a właściwym organem. Jeżeli do takiego uzgodnienia nie dojdzie, odszkodowanie ustala się i wypłaca według zasad i trybu obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomość!'. Ustawa o gospodarce nieruchomościami w art. 130 ust. 2 stanowi, że ustalenie wysokości odszkodowania następuje po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości. Z tego wniosek, że skoro strony postępowania w sprawie odszkodowania za nieruchomość, która w wyniku wydzielenia pod drogę publiczną stała się własnością Gminy, nie doszły do porozumienia, starosta z mocy ustawy obowiązany jest ustalić odszkodowanie ale po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego, określającej wartość nieruchomości. Tak więc obowiązek przeprowadzenia takiego dowodu wynika bezpośrednio z ustawy. Jeżeli więc w przedmiotowym postępowaniu nie uzgodniono wysokości odszkodowania to obowiązkiem Starosty jest jego ustalenia w sposób wynikający z przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami ( art. 129 ust. 1 w związku z art. 130 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami). Skoro więc przeprowadzenie dowodu z opinii rzeczoznawcy majątkowego jest ustawowym obowiązkiem organu prowadzącego postępowanie, to nie można kosztami tego postępowania obciążać stronę. Skoro więc, kontrola sądowa wykazała, że zaskarżone postanowienie, jak i poprzedzające je postanowienie organu I instancji, naruszają prawo na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit. "c" oraz art. 135 oraz 152 należało orzec jak w sentencji.