II SA/Kr 1053/09

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie - Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 20 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K.R. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Wojewody z dnia 27 kwietnia 2009 r. Nr: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę p o s t a n a w i a zwolnić skarżącą od kosztów sądowych W skardze na decyzję Wojewody z dnia [...] kwietnia 2009 r. Nr: [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę K.R. zawarła wniosek o zwolnienie z opłaty sądowej. Wniosek o przyznanie prawa pomocy nie został złożony w przewidzianej prawem formie, wobec tego w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia [...] lipca 2009 roku skarżącej został przesłany urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy "PPF" celem jego wypełnienia i odesłania do tut. sądu w terminie siedmiu dni, pod rygorem pozostawienia wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. W zakreślonym terminie strona uzupełniła brak i nadesłała formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Z zakreśleń dokonanych w rubryce 4 formularza wniosku "PPF" wynika, że skarżąca domaga się zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Z danych zawartych w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżąca pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z mężem M.R. oraz 17-letnią córką . W skład majątku skarżącej wchodzi dom o powierzchni 90,75 m- oraz nieruchomość rolna wielkości 2,13 ha. Nie wykazuje ona natomiast posiadania zasobów pieniężnych, jak również cennych przedmiotów o wartości powyżej 3000 euro. Wykonując wezwanie referendarza sądowego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżąca oświadczyła, że rodzina utrzymuje się z emerytury mamy skarżącej. Wysokość tego świadczenia wynosi [...] zł. Skarżąca otrzymuje także zasiłek rodzinny na córkę w wysokości 64 zł. Wnioskodawczyni posiada gospodarstwo rolne wielkości 2,13 ha (powierzchnia użytków rolnych wynosi 1,49 ha, a powierzchnia przeliczeniowa 0,1190 ha), w którym pracuje wraz z mężem. Skarżąca otrzymuje dopłaty unijne do gruntów. Rodzina nie korzysta z pomocy społecznej. Córka uczęszcza do szkoły. Do pisma skarżąca załączyła następujące dokumenty: odcinek emerytury matki za miesiąc lipiec 2009 roku, dowód wpłaty za energię elektryczną, decyzję Ośrodka Pomocy Społecznej o przyznaniu zasiłku rodzinnego oraz dodatku do zasiłku rodzinnego, kopie faktur za telefon i gaz, decyzje o przyznaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oraz płatności ONW, zaświadczenie wójta Gminy D. o figurowaniu skarżącej w rejestrach podatkowych jako podatnik podatku rolnego oraz dochodowości gospodarstwa rolnego. Mając powyższe na uwadze, zważono, co następuje: Zwolnienie od kosztów sądowych stanowi odstępstwo od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami), zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zatem instytucja prawa pomocy winna być stosowana jedynie w przypadkach wyjątkowych, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Zgodnie z art. 246 § 1 przedmiotowej ustawy przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy w zakresie częściowym, którego przyznania domaga się skarżąca, obejmuje m. in. zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków (art. 245 § 3 w/w ustawy). Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Zwolnienie od kosztów sądowych - co do zasady - powinno dotyczyć przede wszystkim osoby fizyczne znajdujące się w ubóstwie, które z uwagi na swoją sytuację materialną i życiową nie są w stanie ponieść kosztów sądowych i dlatego postępowanie z ich udziałem winno kredytować państwo. Ubiegający się o taką pomoc powinien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. W ocenie orzekającego skarżąca uwiarygodniła w sposób wystarczający i skuteczny, że nie posiada środków na pokrycie kosztów zainicjowanego postępowania sądowego. Zarówno skarżąca, jak i jej mąż utrzymują się z pracy w gospodarstwie rolnym o areale 2,13 ha. Roczna dochodowość gospodarstwa o takim areale w roku 2007 wynosiła 264,18 zł. Skarżąca posiada także udział 20/384 we własności gospodarstwa rolnego wielkości 8,58 ha, a dochód roczny z tego udziału wynosi 34,40 zł. Rodzina skarżącej korzysta z pomocy matki otrzymującej emeryturę w wysokości [...] zł. Ponadto skarżąca uzyskuje dopłaty unijne do gruntów w wysokości 1.274,70 zł rocznie (płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego) i 611,20 zł rocznie (płatności ONW). Biorąc pod uwagę, że uzyskiwane dochody przypadają na trzyosobową rodzinę (na utrzymaniu małżonków pozostaje bowiem 17-letnia córka), uzyskiwane dochody nie są wysokie. Skarżąca nie posiada przy tym żadnych oszczędności, ani przedmiotów wartościowych, które mogłyby zostać spieniężone celem pokrycia kosztów sądowych. Przedstawiona sytuacja materialna pozwala na stwierdzenie, że skarżąca spełnia przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).