II SA/Kr 1056/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariusz Kotulski Sędziowie WSA Krystyna Daniel WSA Renata Czeluśniak (spr.) Protokolant Teresa Jamróz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2008 r. sprawy ze skargi T.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia [...]., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie drzewa skargę oddala. Decyzją z dnia [...]., znak [...], Burmistrz R., jako podstawę prawną wskazując art. 88 ust. 1 pkt 2 i ust.2, art. 89 ust. 1,3 i 6 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92 poz. 880 z późn. zm.), Lp.3 załącznika do Rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. nr 228, poz. 2306), oraz art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. nr 98 z 2000 r., poz. 1071 z późn. zm.), w związku z decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T., znak [...] z dnia [...], wymierzył T.S., właścicielowi działki nr [...] w B., administracyjną karę pieniężną w wysokości [...] zł za usunięcie drzewa gatunek [...] bez wymaganego zezwolenia. Organ l instancji, ustosunkowując się do uchylonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...], ponownie orzekł w sprawie nałożenia na T.S. administracyjnej kary pieniężnej za usunięcie drzewa gatunek [...] w powyżej wskazanej wysokości. Organ wskazał, że karę należało nałożyć T.S., a nie jego ojcu, J.S., któremu syn powierzył zarządzanie gruntem, w tym działką nr [...] i który przedmiotowe drzewo usunął, z uwagi na to, że właścicielem działki jest T.S. a J.S., w świetle przepisów prawa cywilnego, jest jej dzierżycielem (art. 338 kc). W związku z tym to T.S. był zobligowany do wnioskowania w sprawie otrzymania zezwolenia na usunięcie drzewa. Właściciel działki wiedział o zamiarach ojca, jednak nie sprzeciwił się im i nie dopełnił obowiązku wynikającego z art. 83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody. Ponadto drzewo było starsze niż 5 lat i choć wg zeznań T.S. i J.S. bezpieczeństwu drogowemu (co było przyczyną jego usunięcia), zgodnie z art. 83 ust. 6 pkt 4 było objęte obowiązkiem uzyskania zezwolenia. Rezultatem usunięcia przedmiotowego drzewa bez zezwolenia jest nałożenie administracyjnej kary pieniężnej przewidzianej przez w/w ustawę. Karę obliczono na podstawie art. 89 ust. 1 w związku z art. 85 ust. 4 pkt 1 w/w ustawy i wyniosła ona [...]zł. Z powyższą decyzją nie zgodził się T.S. wnosząc w terminie odwołanie i domagając się uchylenia zaskarżonej decyzji i umorzenia postępowania pierwszej instancji albo ewentualnego przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Odwołujący się zarzucił wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem art. 86 ust. 1 pkt 5, 8, 9 ustawy o ochronie przyrody i art. 6, 7, 80 i 107 k.p.a. Odwołujący się zarzucił wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów ustawy o ochronie przyrody z dnia 16 kwietnia 2004 r. i przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego polegające na nieuwzględnieniu wszystkich dowodów zgromadzonych w sprawie. Odwołujący się podniósł, iż organ l instancji nie wziął pod uwagę wszystkich okoliczności sprawy i tym samym dowolnie ocenił materiał dowodowy. Nie uwzględniono faktu, iż przedmiotowe drzewo rosło w pasie drogowym, w pobliżu kapliczki - miejscu kultu tutejszych mieszkańców, a także, że było ono obumarłe i nie rokowało żywotności w przyszłości, a zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt 5, 8, 9 w/w ustawy usunięcie go nie wymagało zezwolenia. W konsekwencji J.S. działał dla dobra lokalnego społeczeństwa i w celu usunięcia zagrożenia. Ponadto T.S. zarzucił błędne przyjęcie przez organ, że jego ojciec działał w jego imieniu i na jego rzecz. Na dowód tego odwołujący się przytoczył wcześniejszą decyzję Kolegium: "J.S., który dokonał wycięcia [...], pomimo iż nie jest właścicielem nieruchomości, na której rosło usunięte przez niego drzewo, może ponosić odpowiedzialność za jego usunięcie, w sytuacji, gdy zostanie ustalone, że jest posiadaczem nieruchomości, na której rosło wycięte bez zezwolenia drzewo". Jednak wg odwołującego się nie zostało to wystarczająco udowodnione, co winno skutkować umorzeniem postępowania. Nadto, organ l instancji w ponownej decyzji nie uwzględnił - zdaniem T. S. -mimo że jest do tego zobligowany, wskazówek organu II instancji. Decyzją z dnia [...]., znak [...], wydaną na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 83 ust.1, art. 84 ust. 1 i art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. ochronie przyrody (Dz. U. Nr 92 poz. 880 z późn. zm.), oraz art. 2 i art. 17 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (Dz. U. z 2001 r. nr 79, poz. 856 z późn. zm.), i § 1 pkt 6 lit.c rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 17 listopada 2003 r. w sprawie obszarów właściwości samorządowych kolegiów odwoławczych (Dz. U. z 2003 r. nr 198, poz. 1925) oraz art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. Organ II instancji podtrzymał stanowisko organu l instancji uznając, że J.S., który dokonał usunięcia drzewa, działał w imieniu i na rzecz właściciela działki, T.S., o czym ten drugi wiedział. Stwierdzono, że właściciel działki ponosi pełną odpowiedzialność za działanie ustanowionego przez siebie administratora. Zatem zarzut odwołania nałożenia kary na niewłaściwą osobę organ uznał za niezasadny. Natomiast kwestia przyczyn usunięcia [...] - zagrożenie bezpieczeństwu na drodze i w okolicy kapliczki znajdującej się na przedmiotowej działce, ma znaczenie ale w momencie badania wniosku o wydawanie zezwolenia. Na poparcie takiego stanowiska Kolegium przytoczyło wyrok WSA w O., II SA/Ol 291/2006: "Kwestia zagrożenia, które powodowały wycięte drzewa, mogła być analizowana podczas orzekania o zezwoleniu na ich wycięcie. Nie ma natomiast znaczenia podczas orzekania o karze za wycięcie drzew bez zezwolenia". Ponadto, Kolegium wskazało, że zgodnie z omawianą ustawą, przepisy w niej zawarte nakładają na wójta, burmistrza, prezydenta miasta obowiązek wymierzenia kar. Nie ma ona charakteru uznaniowego lecz jest naliczana wg norm zawartych w przepisach prawa, zarówno rangi ustawy, jak i rozporządzenia. Kolegium uznało, że wymierzoną karę ustalono w sposób prawidłowy. Z powyższą decyzją nie zgodził się T.S., zaskarżając ją w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, domagając się uchylenia w całości zarówno decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jak i Burmistrza R., jako wydanych z naruszeniem prawa - art. 16, 107, 138 §2 w zw. z art. 139 k.p.a. oraz art. 83, 84 ust. 1, art.88 i art. 89 ustawy o ochronie przyrody, a to miało wpływ na wynik sprawy. Zdaniem skarżącego, przede wszystkim organ II instancji nie wziął pod uwagę wszystkich okoliczności faktycznych sprawy i przedstawionych dowodów. Głównie dotyczy to nieuwzględnienia faktu, że drzewo znajdowało się w miejscu kultu religijnego, a co za tym idzie [...] zagrażała wiernym znajdującym się w tym miejscu. Kolejny zarzut dotyczy podmiotu, na który nałożono karę - jest to osoba niewłaściwa, ponieważ karę można nałożyć tylko na właściciela, ewentualnie posiadacza, -wykonawcę usunięcia. W tym przypadku usunięcia drzewa dokonała osoba będąca, wg organu l instancji, administratorem przedmiotowej działki. Natomiast usunięcie drzewa nie zostało mu zlecone, ale działał dla dobra społeczności, a samo zlecenie nie jest tożsame ze świadomością i nawet akceptacją takiego działania. Ponadto, z uwagi na niebezpieczeństwo jakie stwarzało przedmiotowe drzewo, wskazanym było jego natychmiastowe usunięcie. Skarżący wskazał również na fakt, iż czyn dokonany przez jego ojca, w świetle prawa, nie zawiera znamion wykroczenia. Kolejny zarzut dotyczy błędnego usytuowania drzewa przez organy. Otóż, wg operatu pomiarowego i geodety, skarpa, na której rosło drzewo, znajdowała się w pasie drogowym, który "należy do drogi", a samo drzewo było nachylone nad jezdnią, a więc w obszarze, który nie był nigdy użytkowany przez skarżącego. Droga jest własnością Gminy R. a zatem to gmina powinna była zadbać o bezpieczeństwo na drodze i usunąć przedmiotowe drzewo. Ponadto, skarżący podniósł, że nie zgadza się z poglądem, iż właściciel nieruchomości ponosi odpowiedzialność administracyjną za ścięcie drzewa przez osobę trzecią z jego nieruchomości. W odpowiedzi na skargę, Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Kolegium, ustosunkowując się do zarzutów zawartych w skardze, podniosło, że argumenty w niej zawarte nie zasługują na uwzględnienie, gdyż wydana decyzja organu l instancji jest zgodna z obowiązującymi w tym zakresie normami prawa materialnego, jak również zostały dotrzymane rygory procedury administracyjnej. Kolegium odpierając zarzut nałożenia kary na niewłaściwą osobę przytacza orzecznictwo NSA, wedle którego karę za usunięcie drzew można nałożyć właścicielowi, który nie uzyskał zezwolenia, nawet jeśli wycinki dokonała osoba trzecia na jego zlecenie. T.S. wiedział o zamierzeniach J.S. co do usunięcia drzewa i nie wnosił do nich żadnych uwag. Odnośnie tego, że głównym powodem ścięcia drzewa była ochrona dobra społecznego, to SKO powtórzyło, że jak już wcześniej wskazywano kwestia stopnia zagrożenia stwarzanego przez przedmiotowe drzewo byłaby analizowana na etapie wydawania zezwolenia, gdyby o jego wydanie wystąpiono. Kolegium odnosząc się do zarzutu, iż nie uwzględniło wszystkich okoliczności sprawy, wskazało, że cały materiał dowodowy został rozpatrzony, a skarga jest bezpodstawna. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a. sądy administracyjne powołane są do kontroli zgodności z prawem działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach swej kognicji sąd bada czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia prawa materialnego i przepisów postępowania administracyjnego, nie będąc przy tym związanym granicami skargi, stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a.- następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź wydania decyzji z naruszeniem prawa, przewidziane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że skarga, złożona przez T.S., jest niezasadna. Sąd Administracyjny, kontrolując postępowanie przeprowadzone w przedmiotowej sprawie stwierdził, iż organ II instancji nie dopuścił się naruszeń prawa, które mogłyby skutkować tak jak wskazano powyżej, koniecznością uchylenia decyzji, stwierdzenia jej nieważności bądź stwierdzenia wydania decyzji z naruszeniem prawa. Fakt ścięcia [...]przez J.S., ojca właściciela działki [...], na której rosło drzewo jest bezsporny, podobnie jak brak uprzedniego uzyskania wymaganego zezwolenia na ścięcie [...]. Organ l i II instancji prawidłowo ustaliły, iż J.S., któremu syn zlecił "administrowanie swoimi gruntami" (oświadczenie T.S. k.[...]akt adm. oraz J.S. k.[...] akt adm.), jako administrator m.in. działki nr [...] jest nie posiadaczem, ale dzierżycielem nieruchomości w rozumieniu art. 338 k.c., a więc osobą która "faktycznie włada rzeczą za kogo jak i dla kogo innego", w tym przypadku, za i dla swojego syna, T.S. Dlatego na podstawie art.83 ust. 1 ustawy o ochronie przyrody, to T.S., jako właściciel terenu, na którym rosło przedmiotowe drzewo, był zobligowany do uzyskania zezwolenia na jego usunięcie, tym bardziej, iż, jak sam oświadczył w dniu [...]. i w dniu [...]. (k.[...] i [...] akt adm.), o planowanej przez administratora wycince drzewa wiedział i nie zgłaszał żadnych uwag. Ustosunkowując się do podawanych przez skarżącego przyczyn usunięcia drzewa bez wymaganego prawem zezwolenia ( zagrożenie zarówno bezpieczeństwu drogowemu jak i wiernych gromadzących się przy przydrożnej kapliczce) podnieść należy, że, jak zostało to już wyjaśnione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, analiza tych przyczyn (istnienia takiego zagrożenia), zgodnie z art. 86 ust. 1 w/w ustawy, miałaby miejsce w postępowaniu o wydanie zezwolenia, nie ma natomiast znaczenia na etapie wymierzania administracyjnej kary pieniężnej w świetle art. 88 cyt. ustawy. Ponadto nie znajduje uzasadnienia również zarzut, że usunięte drzewo leżało w pasie drogowym, a więc należało do gminy. Skarżący nigdy, w trakcie postępowania nie kwestionował, iż wycięte drzewo znajdowało się na jego działce nr [...] a wręcz przeciwnie podczas oględzin, w dniu [...] oświadczył, że jest właścicielem działki "na której rosła [...]" (vide: oświadczenia T.S. k.[...] i [...] akt.adm.), a na rysunku załączonym do protokołu oględzin( k.[...]) wskazano, iż odległość od drogi do drzewa wynosiła 1,50 m. Ponadto organ l instancji zlecił wykonanie opinii geodezyjnej w sprawie usytuowania kapliczki oraz drzewostanu [...] na działce nr [...] w B., z której wynika, że pień po ściętym drzewie znajduje się na działce nr [...] (k.[...] akt.adm.), a nie na działce nr [...] Odnośnie wysokości administracyjnej kary pieniężnej stwierdzić należy, iż nie została ona wyliczona prawidłowo, jednak ze względu na wynikający z art. 134 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zakaz orzekania na niekorzyść skarżącego stwierdzenie naruszenia przepisu art. 89 w związku z art.85 ust.4 pkt 1 ustawy o ochronie przyrody nie mogło skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Przyjęcie jedynie gramatycznej wykładni przepisu art. 89 ust. 1 i art.85 ust.4 pkt 1 w sposób zaprezentowany w decyzji SKO w T. z [...] , a następnie zastosowanie tej wykładni przez burmistrza R. i w zaskarżonej decyzji przez SKO, a zatem niezastosowanie współczynnika różnicującego stawki w zależności od obwodu pnia prowadzi do sytuacji, w której administracyjna kara pieniężna wymierzona została w wysokości niższej niż opłata za uzyskane zgodnie z prawem zezwolenia na usunięcie drzewa. Zgodnie bowiem z art.85 ust.1 cyt. ustawy opłatę za usunięcie drzew ustala się na podstawie stawki zależnej od obwodu pnia oraz rodzaju i gatunku drzewa, przy czym stawki dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew oraz współczynniki różnicujące stawki w zależności od obwodu pnia określił Minister Środowiska w rozporządzeniu z dnia 13 października 2004 r. w sprawie stawek opłat dla poszczególnych rodzajów i gatunków drzew (Dz. U. nr 228, poz. 2306). Wg Lp.3 załącznika do ww. rozporządzenia stawka w zł za 1 cm obwodu pnia drzewa [...] mierzonego na wysokości 130 cm wynosiła [...]zł, a współczynnik różnicujący stawki w zależności od obwodu pnia mierzonego na wysokości 130 cm wynosił 3,7. Zgodnie natomiast z art.89 ust.1 ww. ustawy administracyjną karę pieniężną, o której mowa w art.88 ust.1, ustala się, z zastrzeżeniem ust.5, w wysokości trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew lub krzewów ustalonej na podstawie stawek, o których mowa w art.85 ust.4 pkt.1, ust.5 i 6 ustawy. Przy wykładni przyjętej w zaskarżonej decyzji, tj. przez niezastosowanie współczynnika 3,7 różnicującego stawki w zależności od obwodu pnia, przy jednoczesnym przyjęciu trzykrotnej opłaty za usunięcie drzew, wysokość kary jest niższa od opłaty za zezwolenie ustalonej zgodnie z ww. zasadami ogólnymi. Wykładnia gramatyczna dokonana przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. jest zatem błędna jako sprzeczna z celami ustawy o ochronie przyrody. Przy wykładni przepisu art.89 ust.1 ustawy o ochronie przyrody należy uwzględnić zatem wykładnię celowościową. Sąd podziela stanowisko, iż "opłata za zgodne z prawem usunięcie drzewa nie może być wyższa niż kara finansowa za nielegalne usunięcie takiego samego drzewa", w związku z czym "eliminując wykładnię gramatyczną art. 89 ust. 1 [ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody] oraz uwzględniając cel i funkcje kary pieniężnej, trzeba stwierdzić: przy ustalaniu wysokości kary dla podmiotu usuwającego drzewa (...) bez wymaganego zezwolenia oprócz stawek dla poszczególnych gatunków i rodzajów drzew należy brać pod uwagę również współczynniki różnicujące stawki opłat, gdyż tylko wtedy kara pieniężna spełni swoją funkcję" (tak: K. Gruszecki w artykule Rzeczpospolita 2006/3/1 Za zezwoleniem i bez zezwolenia.) Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm).