II SA/Kr 106/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Aldona Gąsecka-Duda (spr.) Sędziowie: WSA Krystyna Daniel AWSA Janusz Kasprzycki Protokolant: Anna Fugiel po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2007 r. sprawy ze skargi M. C. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15 stycznie 2004 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania oraz uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie w części orzekającej o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania; II. w pozostałej części skargę oddala Postanowieniem Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15.01.2004r. Nr [...], na podstawie art.134 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania M. C. od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] .2001 r. nr [...]- nakazującej wyżej wymienionemu przywrócenie stosunków wodnych na działce nr [...] położonej w [...], zmienionych przez zasypanie górnego odcinka rowu "A" i nienależytego utrzymania dolnego odcinka tego rowu (rów zarośnięty niekonserwowany) - stwierdzono niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu postanowienia podano, że zaskarżoną decyzją z dnia [...].2001 nr [...] Wójt Gminy [...] nakazał M. C. przywrócenie stosunków wodnych na działce nr [...] położonej w [...]. Zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki wskazuje, że decyzja ta została przesłana M. C. na adres [...]i doręczona w dniu [...].2002r. Termin do wniesienia odwołania od przedmiotowej decyzji upłynął zatem w dniu [...].2002r., zaś zostało ono wniesione [...] 2002r. do bezpośrednio do Urzędu Gminy [...], w sytuacji kiedy zaskarżona decyzja stała się ostateczna i bez jednoczesnego wniosku o przywrócenie terminu na zasadach przewidzianych w art. 58 k.p.a. Rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowiłoby rażące naruszenie prawa (art. 156 par. 1 pkt 2 k.p.a.), bowiem oznaczałoby weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, a zatem decyzji, która korzysta z ochrony trwałości (art. 16 k.p.a.). Wskazano ponadto na treść pouczenia zawartego w zaskarżonej decyzji, gdzie podano, że jest ona ostateczna, zaś stronie przysługuje jedynie możliwość wniesienia w terminie 30 dni od daty doręczenia przedmiotowej decyzji odpowiednich roszczeń do sądu powszechnego - a nie odwołanie do organu administracyjnego wyższej instancji. Pouczenie to jest zgodne z brzmieniem art. 38 ustawy Prawo wodne z 1974r., stąd M. C. winien skierować swe roszczenia do właściwego sądu powszechnego. Zgodnie z brzmieniem art. 66 § 3 oraz art. 65 k.p.a. organ administracji publicznej, który jest niewłaściwy do załatwienia sprawy, zobowiązany jest do przesyłania podań strony wyłącznie innym organom administracji publicznej, natomiast jeżeli w sprawie właściwym jest sąd - jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie, organ do którego podanie wniesiono zwraca je wnoszącemu z odpowiednim pouczeniem. Wnosząc w terminie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 15.01.2004r. Nr [...] M. C. domagał się jego uchylenia i weryfikacji zgodnie z faktami. Skarżący przeczył by otrzymał decyzję organu pierwszej instancji w dacie wskazanej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, uznając takie twierdzenia za kłamliwe. Wskazywał w tym zakresie, że odbiór przesyłki, której nie otrzymał potwierdziła I. S. mieszkająca pod Nr [...] w [...], mająca 83 lata, będąca inwalidą 1. grupy, lecząca się psychiatrycznie, zaś na zwrotce doręczenia widnieje data [...] .2001 r., nie [...].2002r. Skarżący podawał, że kserokopię decyzji organu pierwszej instancji doręczono mu dopiero przy wszczęciu postępowania egzekucyjnego służącego jej realizacji [...].2002r. wraz z tytułem wykonawczym i postanowieniem o nałożeniu grzywny, zaś odwołanie złożył [...].2002r. zachowując termin ustawowy liczony od daty doręczenia mu kwestionowanego aktu. Do skargi M.C. dołączył kserokopie wyżej wskazanych dowodów doręczenia korespondencji oraz oświadczenie I. S. z datą- [...].200r. W odpowiedzi na skargę Samorządowego Kolegium Odwoławczego wnosiło o jej oddalenia. Podtrzymując stanowisko prezentowane w zaskarżonym postanowieniu, tak co do wskazanych w nim przesłanek oraz wniosków, jak i oceny prawnej wskazało jednakże w pierwszej kolejności na niedopuszczalność odwołania, zaś dodatkowo na kwestię uchybienia terminowi przewidzianemu ustawowo w przypadku zaskarżalności decyzji w toku instancji. Samorządowego Kolegium Odwoławczego podkreślało, że nieprzekazanie lub późniejsze przekazanie doręczonej adresatowi zgodnie z przepisami korespondencji może mieć znaczenie dla zasadności wniosku o przywrócenie terminu, którego skarżący nie składał, jak również zakwestionowało wiarogodność dołączonego do skargi oświadczenia I. S. z uwagi na odmienność podpisu od figurującego na potwierdzeniu odbioru przeznaczonej dla M.C. korespondencji dnia [...].2002r. i brak cech pisma starczego, podaną w nim datę, ujawnione przez wyżej wymienionego okoliczności dotyczące wieku stanu zdrowia tej osoby oraz treść, świadczącą o działaniu pod wpływem zarzutów. W piśmie z daty [...] .2007r. M. C. sygnalizował brak kompletnych akt postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, a w kwestiach bezzasadności wydanych decyzji merytorycznych w sprawie stosunków wodnych powoływał się na okoliczności ujawnione po wniesieniu skargi w postępowaniu prowadzonym w Prokuraturze Rejonowej w [...] oraz wyroku Sądu Rejonowego we [...] Wydział sygn. akt [...]. Wyjaśniał też, że w WSA oczekuje na rozpatrzenie wiele wątków jego spraw, zaś do sygn. akt II SA Kr 2390/03 - o dołączenia których wnosił, zapadł wyrok uchylając kilka decyzji SKO. M.C. kwestionował także skuteczność dokonanego w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym doręczenia mu decyzji organu pierwszej instancji w świetle art. 43 k.p.a. podkreślając, że mieszka w [...] około 8 km od Gminy znajdującej się w [...], po drodze przeznaczoną dla niego decyzję za zwrotnym potwierdzeniem odbioru przekazano osobie mającej lat 80, chorej psychicznie, aby podała ją skarżącemu mieszkającemu na wsi o ponad 60 numerów dalej, a działo się to w [...] 2002r., przy zaspach oraz 20 dwudziestostopniowym mrozie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje . Zgodnie z treścią art. 1 § 1 - 2 ustawy z dnia 25.07.2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30.08.2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153,poz. 1270 z późn. zm. - oznaczana dalej jako p.p.s.a. ) odbywa się na zasadach określonych w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi ( art. 134 p.p.s.a. ), zaś jednym ograniczeniem w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy ( art. 135 p.p.s.a. ) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa. W sytuacji, gdy w przedmiotem postępowania sądowadministracyjnego jest zaskarżalne w myśl art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a., przewidziane w art. 123 § 1-2 k.p.a. postanowienie organu administracji publicznej nie rozstrzygające o istocie sprawy, kontrola ta ogranicza się li tylko do badania prawidłowości tego postanowienia, oraz w niektórych przypadkach - także legalności poprzedzającego jego wydanie postanowienia tego samego organu lub organu pierwszej instancji i nie może dotyczyć niezwiązanych z nim bezpośrednio kwestii materialnoprawnych. Mając na uwadze treść opisanych wyżej orzeczeń, okoliczności wynikające z przedstawionych akt administracyjnych dostępnych w sprawach skargę należy uznać za zasadną tylko w części i to z przyczyn innych niż w niej podawane . W szczególności zaskarżone postanowienie odpowiada prawu w części, w której stwierdza ono niedopuszczalność odwołania M. C. od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...].2001 r. nr [...], nakazującej wyżej wymienionemu przywrócenie stosunków wodnych na działce nr [...] położonej w [...], zmienionych przez zasypanie górnego odcinka rowu "A" i nienależytego utrzymania dolnego odcinka tego rowu (rów zarośnięty niekonserwowany). Decyzja organu pierwszej instancji została wydana na podstawie art. 50 ustawy z dnia z dnia 24.10 1974r. Prawo wodne ( Dz. U. Nr 38, poz. 230 z późn. zm. ), który w ust. 1 wprowadzał zakaz zmiany przez właściciela stanu wody na gruncie, istniejącego co najmniej od pięciu lat jeżeli taka zmiana mogłaby szkodliwie oddziaływać na nieruchomości sąsiednie, zaś w ust. 2 stanowił, że jeżeli zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na nieruchomości sąsiednie albo na gospodarkę wodną, wójt, burmistrz (prezydent miasta) nakaże właścicielowi gruntu przywrócenie do stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom, a gdy to jest gospodarczo nieuzasadnione - nałoży obowiązek zapłaty odszkodowania. Uzupełnienie powyższej regulacji stanowił art. 38 ust. l - 3 tej ustawy , który przewidywał iż : decyzja organu administracji publicznej o odszkodowaniu oraz o rozgraniczeniu gruntów pokrytych wodami powierzchniowymi z gruntami przyległymi do tych wód, a także decyzja w sprawie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie do stanu poprzedniego jest ostateczna, a strona, w terminie trzydziestu dni od otrzymania decyzji, może dochodzić swoich roszczeń przed sądem ( ust. 1 ); w razie wydania przez sąd orzeczenia rozstrzygającego o roszczeniu, decyzja traci moc w części objętej orzeczeniem ( ust. 2 ); decyzja o odszkodowaniu podlega wykonaniu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (ust. 3 ). Kwestionowana przez skarżącego decyzja Wójta Gminy [...] z dnia [...].2001 r. nr [...] ma charakter merytorycznego rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, od momentu jej podpisania nie mogła zostać zmieniona przez organ wydający to orzeczenie, weszła do obrotu prawnego wobec jej doręczenia także innym stronom postępowania administracyjnego jest decyzją w myśl ustawy ostateczną, a więc niezaskarżalną w toku instancji w drodze odwołania. Decyzja organu pierwszej instancji mogła natomiast zostać zakwestionowania przez strony przedmiotowego postępowania administracyjnego przed sądem powszechnym, w terminie trzydziestu dni od daty otrzymania decyzji. Kwestia skuteczności doręczenia stronie decyzji ma znaczenie i podlega badania w postępowaniu przed sądem powszechnym, jako ściśle związana z materialnoprawnym zagadnieniem zachowania terminu do wystąpienia na drogę sądową. W świetle powyższego zaskarżona decyzja nie jest jednak prawidłowo w części, w której orzeczono o wniesieniu przez M. C.odwołania od decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] .2001r. nr [...] z uchybieniem terminu, bowiem w sytuacji, gdy ex definitione taki środek zaskarżenia decyzji nie przysługuje, rozważanie kwestii zachowania przez stronę terminu do złożenia odwołania oraz orzekanie o tym jest bezprzedmiotowe. Nietrafnym jest także powoływanie się na kwestie dotyczące złożenia lub braku wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, co może błędnie naprowadzać stronę na możliwość uzyskania w administracyjnym toku instancji, a nie przed sądem powszechnym oczekiwanej ochrony prawnej. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny biorąc za podstawę art. 145 § 1 pkt 1c p.p.s.a. oraz art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w pkt I.-II. sentencji wyroku.