II SA/Kr 1068/11
WyrokWSA w Krakowie2011-10-27
Skład orzekający: Wojciech Jakimowicz, Jacek Bursa, Joanna Tuszyńska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy naruszenie przepisów postępowania, w szczególności zasady czynnego udziału stron (art. 10 k.p.a.) i prawidłowego ustalenia kręgu stron (art. 28 k.p.a.), uzasadnia uchylenie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że naruszenie zasady czynnego udziału stron (art. 10 k.p.a.) oraz zasady prawidłowego ustalenia kręgu stron (art. 28 k.p.a.) stanowi wadę postępowania, która może mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Brak dokumentów potwierdzających podstawę zaliczenia niektórych podmiotów do stron postępowania, a także pominięcie innych podmiotów, którym przysługiwał przymiot strony, uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. 'b' i 'c' PPSA.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi S.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. uchylającą decyzję Burmistrza L. w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia polegającego na rozbudowie pawilonu autoserwisu. Skarżący kwestionował warunki dotyczące godzin pracy zakładu i nasadzeń zieleni izolacyjnej, wskazując na uciążliwość hałasu i zapachów dla jego nieruchomości mieszkalnej. Sąd uchylił obie decyzje, stwierdzając naruszenie przepisów postępowania, w szczególności dotyczące prawidłowego ustalenia i zapewnienia udziału stronom postępowania.Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji i zasądzono od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego kwotę 200 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Wojciech Jakimowicz Sędziowie : WSA Jacek Bursa (spr.) NSA Joanna Tuszyńska Protokolant : Małgorzata Piwowar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2011 r. sprawy ze skargi S.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 4 kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji; II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego S.S. kwotę 200 zł ( słownie: dwieście złotych ) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją z dnia 11 stycznia 2011r., znak [....] Burmistrz L. określił na wniosek W.Z. środowiskowe warunki realizacji przedsięwzięcia pn.. "Rozbudowa pawilonu autoserwisu pomieszczenia usługowe blachami i lakierni samochodowej na działkach o nr ew. [....] (obręb...)". W podstawie prawnej powołał art. 104 k.p.a. oraz art. 71 ust.2 pkt 2, art.75 ust. 1 pkt 4, art.80, art.82 ustawy z dnia 3 października 2008r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz. U. Nr 199, poz. 1227), § 3 ust. 1 pkt 14, 70 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięcia do sporządzania raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz. U. z 2004r. Nr 257, poz.2573 z późn. zm.) w związku z treścią §4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2010r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. Nr 213 poz. 1397).
Organ opisał rodzaj i miejsce realizacji przedsięwzięcia, określił też warunki wykorzystywania terenu w fazie realizacji i eksploatacji lub użytkowania przedsięwzięcia, ze szczególnym uwzględnieniem konieczności ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich.
W uzasadnieniu Burmistrz podał, że przedsięwzięcie zostało zakwalifikowane przez inwestora do przedsięwzięć określonych w § 3 ust. 1 pkt 70 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 roku w sprawie określenia rodzajów przedsięwziąć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (...). Postępowanie wszczęto na podstawie art.73 ust. 1 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku
i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko, o czym zawiadomiono strony postępowania. Za strony uznano właścicieli działek zlokalizowanych w bezpośrednim sąsiedztwie terenu, na którym planuje się pomieszczenia blachami i lakierni samochodowej.
Zgodnie z opiniami Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska oraz Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego, na podstawie art.63 ust.
1 i art.64 ust. 1 ustawy organ stwierdził obowiązek przeprowadzenia oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko. Inwestor przedłożył raport
o oddziaływaniu na środowisko. Zgodnie z art.33 ust. 1 i art.79 cyt. ustawy poprzez obwieszczenie Burmistrza podano do publicznej wiadomości informację
o przystąpieniu do przeprowadzenia oceny oddziaływania przedmiotowego przedsięwzięcia na środowisko przed wydaniem decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach realizacji przedsięwzięcia oraz o możliwości składania uwag
i wniosków w sprawie. Zgodnie z art.77 ust. 1 cyt. ustawy raport przesłano Regionalnemu Dyrektorowi Ochrony Środowiska w K. oraz Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w C. celem uzgodnienia warunków realizacji przedsięwzięcia. Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska
w K. , postanowieniem z dnia 4 listopada 2010r. znak. [....] uzgodnił pozytywnie przedmiotowe przedsięwzięcie w zakresie ochrony środowiska
i określił warunki jego realizacji, które zostały uwzględnione w sentencji decyzji. Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w C. nie zajął stanowiska
w ustawowym terminie 30 dni dlatego też, na podstawie art.78 ust.4 ustawy udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa
w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko uznano, że w/w organ nie wnosi zastrzeżeń co do realizacji przedsięwzięcia.
Podsumowując wyniki przeprowadzonej oceny oddziaływania planowanego przedsięwzięcia na środowisko organ stwierdził, że planowane przedsięwzięcie nie leży na terenie Europejskiej Sieci Ekologicznej NATURA 2000 oraz nie ma wpływu na tereny włączone do NATURy 2000. Planowane przedsięwzięcie nie leży na obszarze podlegającym ochronie na podstawie ustawy o ochronie przyrody. Ponadto lokalizacja przedsięwzięcia jest zgodna z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obowiązującego dla działek o nr ew. [....] , [....] (obręb....), co wskazuje na spełnienie warunku wynikającego
z art.80 ust.2 ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Analiza treści raportu oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wykazała, iż eksploatacja istniejących i projektowanych obiektów (i urządzeń) nie będzie stanowić źródła ponadnormatywnego oddziaływania na żaden z elementów środowiska naturalnego. Zasięg uciążliwości w zakresie emisji zanieczyszczeń do powietrza oraz uciążliwości akustycznej ograniczone będą do granic terenów własnych inwestora; istniejące i projektowane rozwiązania zapewniają prawidłową gospodarkę odpadami; gospodarka wodno - ściekowa opiera się na posiadanym pozwoleniu wodnoprawnym.
Odnosząc się do złożonych w toku postępowania zastrzeżeń stron, organ wskazał, że w sentencji decyzji zawarto warunki dotyczące wykonania pomiarów emisji zanieczyszczeń wprowadzanych do powietrza, a także pomiarów akustycznych, które powinny zabezpieczyć interes stron w przyszłości poprzez ewentualne zastosowanie przez inwestora ekranów akustycznych czy też dodatkowych filtrów. Ponadto, wobec braku przesłanek określonych w art.81 ust.
1 ustawy nie ma podstaw do wskazania w niniejszej decyzji wariantu lokalizacyjnego innego niż proponowany przez wnioskodawcę. Zgodnie z treścią przytoczonego artykułu jeżeli z oceny oddziaływania przedsięwzięcia na środowisko wynika zasadność realizacji przedsięwzięcia w wariancie innym niż proponowany przez wnioskodawcę, organ właściwy do wydania decyzji za zgodą wnioskodawcy wskazuje w decyzji wariant dopuszczony do realizacji. W rozpatrywanym przypadku ocena oddziaływania na środowisko nie wykazała konieczności zmiany lokalizacji obiektów planowanych do realizacji w ramach istniejącego Auto-Serwisu.
Burmistrz wskazał też, że podczas prowadzonego postępowania nie ustalono wymogów w zakresie przeciwdziałania skutkom awarii przemysłowych, gdyż przedsięwzięcie nie zostało zaliczone do zakładów stwarzających zagrożenie wystąpienia poważnych awarii, ograniczania transgranicznego oddziaływania na środowisko, gdyż nie prowadzono w tym przypadku postępowania dotyczącego transgranicznego oddziaływania na środowisko oraz ochrony cennych wartości przyrodniczych, zasobów naturalnych i zabytków oraz ograniczenia uciążliwości dla terenów sąsiednich, gdyż lokalizacja planowanego przedsięwzięcia nie znajduje się na terenach ani w sąsiedztwie terenów podlegających ochronie na podstawie ustawy o ochronie przyrody; na terenach gdzie realizowane będzie przedsięwzięcie, a także w ich sąsiedztwie nie znajdują się zabytki.
S.S. nie zgodził się z powyższym rozstrzygnięciem i wniósł
w terminie odwołanie. Wskazał, że odwołanie dotyczy zapisów decyzji, zgodnie
z którymi prace budowlano- montażowe związane z realizacją przedsięwzięcia oraz rozbiórkowe (likwidacja myjni) powinny być prowadzone tylko w porze dziennej (w godz. 6.00 do 22.00), dopuszcza się pracę zakładu wyłącznie w porze dziennej od 6.00 do 22.00 oraz nakazuje się zaprojektowanie i wprowadzenie nasadzenia zieleni rodzimej, a wzdłuż południowej granicy terenu należącej do inwestora zaprojektować zwarty pas zieleni izolującej. Skarżący domagał się, aby godziny prac budowlano-montażowych zostały ograniczone do 7.00-17.00, praca zakładu do godzin 7.00-15.00, zażądał też poszerzenia określenia "zwarty pas zieleni izolującej".
Skarżący wskazał, że wraz z rodziną mieszka w domu jednorodzinnym
w sąsiedztwie terenu inwestycji. Prowadzenie prac budowlano- montażowych
w pełnych godzinach dziennych przy ponadnormatywnej wartości równoważnego poziomu hałasu zewnętrznego, pochodzącego od planowanych do użycia maszyn, poruszających się po całym terenie należącym do inwestora, a nie wyłącznie
w obrysie planowanej inwestycji, powodować będzie emisję hałasu
o ponadnormatywnym poziomie dźwięku. Wg obliczeń przedstawionych w raporcie
o oddziaływaniu na środowisko, poziom dźwięku w odległości od źródła 20m wynosi 58,6 dB (dopuszczalny 55 dB). Odległość od budynku mieszkalnego do granicy najbliższej działki inwestora wynosi 15m. Skarżący zarzucił też, że w karcie informacyjnej wniosku podano godziny pracy od 7.00 do 15.00.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. decyzją z dnia 4 kwietnia 2011r., znak [....] , działając na podstawie 59 ust. 1 , art. 61 ust.
1 pkt. 1 , art. 71 ust.2 pkt. 2 , art. ustawy z dnia 3 października 2008r.
o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa
w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (Dz.U. nr 199 poz. 1227 z późn. zm) w zw. z art. 138 § 1 pkt. 1 k.p.a.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. Podał następnie, że w pełni opiera się na ustaleniach faktycznych dokonanych Burmistrza L. i przyjmuje je za swoje.
Kolegium wskazało dalej, że wnioskowane przedsięwzięcie znalazło się
w grupie mogących znacząco oddziaływać na środowisko, dla których sporządzenie raportu może być wymagane Wyżej przedstawiono kolejne czynności procesowe podejmowane przez organ I instancji , które w prawidłowo i zgodnie
z obowiązującymi w tym przedmiocie przepisami ustawy zostały przeprowadzone
i doprowadziły do wydania kontrolowanej decyzji. Podstawową przesłanką wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach jest zgodność lokalizacji planowanego przedsięwzięcia z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, 0 ile plan ten został uchwalony (art. 80 ust.2 ustawy) Warunek ten został spełniony . Planowane przedsięwzięcie na działkach nr [....] i nr [....] obręb L. mieści się w granicach miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w terenie usług, gastronomii, handlu i oznaczonym 2UHGR/MN.
W toku postępowania organy uzgadniające wyraziły swoje stanowisko co do potrzeby przeprowadzenia oceny oddziaływania na środowisko. Inwestor przedłożył raport , który został zgodnie z wymogami ustawowymi poddany ocenie Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska i Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Uzgodnienie, oraz postanowienia zostały doręczone stronom postępowania, zaś raport oddziaływania na środowisko zamieszczony na stronie internetowej Gminy.
Zgodnie z informacją załączoną w karcie informacyjnej i raporcie oddziaływania inwestycji na środowisko w skład, której obecnie już wchodzi warsztat naprawy samochodów i stacja kontroli pojazdów czynne w dni robocze tj. poniedziałek -piątek w godzinach 7 -22 , zaś w soboty 7 - 14 .W decyzji ustalono dozwolony czas pracy zakładu w godzinach 6 - 22 , zarówno w fazie prac budowlano -montażowych jak i w fazie eksploatacji Powołując się na art. 112a ustawy o ochronie środowiska oraz przepisy wykonawcze do niej organ wskazał, że wartości dopuszczalne są zróżnicowane w zależności od pory dziennej i nocnej. Z raportu wynika, że działalność zakładu dla systemu pracy pory dziennej nie przekracza wartości dopuszczalnych w wymienionych przepisach tj. 55 dB dla pory dziennej . Biegli wyliczyli , że hałas lokalizuje się i zamyka na terenie Inwestora. Praca zakładu na etapie eksploatacji obecnego i poszerzonego zakresu działań nie będzie negatywnie oddziaływała na okolicznych mieszkańców. Nie można zatem przychylić się do postulatu skrócenia czasu pracy do godziny 17- tej.
Odnosząc się do kwestii zieleni izolującej Kolegium wskazało, że inwestor planuje a nadto został zobowiązany decyzją przesadzenie drzew istniejących na działce obok i po dogęszczeniu utworzeniu pasa zieleni izolacyjnej, nasadzenia drzew i krzewów ozdobnych, oraz zorganizować utrzymane trawniki. Również pozostałe elementy środowiska naturalnego jak emisja substancji do powietrza, gazów , hałasu , oddziaływanie przedsięwzięcia na środowisko gruntowo - wodne, gospodarka odpadami zostały obliczone , zbadane przez biegłych. We wnioskach ze swych badań jednoznacznie stwierdzono , że eksploatacja stanu istniejącego
i projektowanej inwestycji nie będzie stanowić źródła uciążliwości, ponadnormatywnego oddziaływania na środowisko naturalne.
Organ drugiej instancji podkreślił, że w decyzji wprowadzono zalecenie przeprowadzenia pomiarów poziomu hałasu i emisji zanieczyszczeń do powietrza
w fazie po dojściu obiektu do pełnej zdolności prowadzenia usług. Warunki ochrony środowiska muszą zostać spełnione przez Inwestora po zrealizowaniu swego zamierzenia . Służą one m.in. sąsiadom przedsięwzięcia ( w tym oczywiście stronie odwołującej ) do kontrolowania stosowania się do ustaleń decyzji , przestrzegania dozwolonych wartości emisji i poziomu hałasu pozwalając tym osobom wszcząć odpowiednie kroki prawne w razie naruszenia tych norm. Kolegium wyjaśniło, że omówione wyżej warunki środowiskowe będą musiały zostać wzięte pod uwagę przez organ budowlany , gdyż tak stanowi wprost przepis art. 86 ustawy.
Sylweriusz Szwed wniósł w terminie skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, domagając się jej uchylenia oraz uchylenia decyzji organu pierwszej instancji, przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia Burmistrzowi L. oraz zasądzenia kosztów postępowania.
Skarżący zarzucił, że Kolegium nie dokonało oceny sprawy, bądź dokonało jej pobieżnie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie odniosło się do kwestii zieleni izolacyjnej, nie weryfikując decyzji Burmistrza Miasta L. , w sytuacji gdy nawet nałożenie obowiązku posadowienia przez inwestora dodatkowych urządzeń może tylko wpłynąć pozytywnie na stan środowiskowy. Kolegium nie odniosło się także do wniosku o posadowienie na granicy nieruchomości od strony południowej barier
z elementów betonowych zabezpieczających w zakresie przeciwpożarowym.
Zdaniem Z.S. ustalenia organu odwoławczego mają charakter pobieżny, bez rzeczywistego odniesienia się do treści odwołania. Kolegium nie rozpoznało istoty sprawy objętej odwołaniem, przywołując wyłącznie ustalenia poczynione przez organ pierwszej instancji. Takie działanie narusza ogólne zasady postępowania administracyjnego, a w szczególności art. 6 i art. 7 k.p.a.
Skarżący podniósł też, że zapisy planu miejscowego przewidują zagospodarowanie terenu z przeznaczeniem na usługi, gastronomię, handel i przede wszystkim na zabudowę mieszkaniową, o czym w decyzjach się nie wspomina. Oczywistym jest iż w strefie zabudowy wielomieszkaniowej usługi, handel, gastronomia winny mieć charakter nie uciążliwy, uzupełniający w stosunku do infrastruktury objętej zabudową mieszkaniową. Oczywistym jest ponadto iż strefa zabudowy mieszkaniowej determinuje charakter działalności usługowej, która to działalność nie może stwarzać uciążliwości dla sąsiednich nieruchomości zabudowanych budynkami mieszkalnymi jednorodzinnymi.
Organy potwierdzają w wydanych przez siebie decyzjach, iż na etapie budowy jak i na etapie realizacji usług dochodzić będzie do emisji hałasu, przy jego natężeniu w górnych granicach dopuszczalnej immisji na działki sąsiednie, dochodzić będzie do emisji do powietrza zapachów i lotnych substancji chemicznych powstałych
w procesie lakierowania pojazdów. Decyzje wskazują na konieczność monitorowania emisji tych dwóch czynników w sferę zabudowy stanowiącej otoczenie mającego powstać zakładu, jednakże w żaden sposób nie zapobiegają możliwości powstania negatywnych immisji. Budynek mieszkalny, jednorodzinny skarżącego znajduje się w odległości 15 metrów od działki, z której następować będzie źródło emisji i nie są prawdziwymi twierdzenia zawarte w decyzji środowiskowej iż nie następować będzie oddziaływanie w sferę funkcjonowania skarżącego i jego rodziny.
Skarżący podniósł, że zakład blacharski charakteryzuje się wysokim poziomem hałasu, który przy pracy zakładu od godz. 6.00 do 22.00 emitować będzie przez cały czas dziennego funkcjonowania nieruchomości skarżącego. Nastąpi wyłączenie swobodnego funkcjonowania w obrębie budynku skarżącego, jego usytuowania rekreacyjnego, z zapewnieniem odpoczynku, z uwagi na emisję hałasu. W strefie otoczenia nastąpi takie oddziaływanie gazowe - zapachowe oraz co nie jest bez znaczenia, oddziaływanie skutkujące natężeniem przejazdów samochodów różnego typu, ze skutkiem wyłączenia spokojnego użytkowania domu jednorodzinnego przez skarżącego i jego rodzinę.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. wniosło o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż podniesione w niej zarzuty.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 – 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej, która w myśl art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153,poz. 1270 z późn. zm. - oznaczana dalej jako p.p.s.a.) odbywa się na zasadach określonych
w przepisach tej ustawy. W ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 p.p.s.a. sąd uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego
i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym zarzutami i wnioskami oraz powołana podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.), zaś jednym ograniczeniem
w tym zakresie jest zakaz przewidziany w art. 134 § 2 p.p.s.a. Orzekanie w granicach sprawy (art. 135 p.p.s.a.) oznacza sprawę będącą przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność, jako pochodną określonego stosunku administracyjnoprawnego i odbywa się z uwzględnieniem ówcześnie obowiązujących przepisów prawa.
W szczególności, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b", sąd uchyla zaskarżony akt administracyjny, jeżeli dotknięty jest on wadą, dającą podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego. Nadto w myśl art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a., sąd uchyla decyzję, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Na wstępie rozważań należy wskazać, że warunkiem wydania prawidłowej decyzji administracyjnej, załatwiającej sprawę co do istoty jest poprzedzenie jej postępowaniem, odpowiadającym wszystkim wymogom przepisów procedury administracyjnej. W szczególności zaś postępowanie takie musi odpowiadać wszystkim zasadom ogólnym, zawartym w rozdziale 2. działu I. k.p.a. (art. 6 – art. 16 k.p.a.). Dopiero po tak przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym, w którym wszystkie wymogi proceduralne zostały dochowane, możliwe jest dokonanie prawidłowej subsumcji przepisów prawa materialnego do ustalonego stanu faktycznego. Jeżeli poprzedzające wydany akt administracyjny postępowanie wymogów tych nie spełnia, przedwczesne jest dokonywanie oceny, czy prawidłowo zostały zastosowane przepisy prawa materialnego. Wobec wad postępowania nie można bowiem przyjąć, że ustalenia faktyczne, dające podstawę do subsumcji przepisów, odpowiadają prawdzie materialnej.
Jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego jest zasada czynnego udziału w nim stron. Wynikająca z art. 10 k.p.a. dyrektywa nakazuje organom administracji publicznej dać stronom możliwość realnego wzięcia udziału
w sprawie, co przekłada się na obowiązek zawiadomienia ich o wszczęciu postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Następnie wszystkim stronom należy doręczyć wydaną decyzję administracyjną; w tym zakresie doprecyzowanie zasady czynnego udziału stron zostało zawarte w art. 109 § 1 k.p.a. Obowiązek ustalania (aktualizowania) kręgu stron postępowania spoczywa na organach administracyjnych obu instancji, podobnie jak obowiązek doręczenia decyzji.
Zgodnie z art. 28 k.p.a., stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto z uwagi na interes prawny bądź obowiązek żąda czynności organu. W przypadku postępowania, którego przedmiotem jest określenie środowiskowych uwarunkowań realizacji przedsięwzięcia, stronami postępowania mogą być nie tylko właściciel bądź użytkownik wieczysty nieruchomości, objętej samym zamierzeniem inwestycyjnym, ale także właściciele lub użytkownicy wieczyści nieruchomości sąsiednich. Organy administracji publicznej mają zatem obowiązek zbadać, jakie podmioty posiadają interes prawny w tym konkretnym postępowaniu, a następnie zapewnić tym podmiotom możliwość udziału w myśl art. 10 k.p.a.
Wady postępowania, polegające na naruszeniu art. 10 i art. 28 k.p.a. mogą mieć dwojaki skutek prawny. Jeżeli organ nie poczynił odpowiednich kroków w celu ustalenia prawidłowego kręgu stron postępowania, ma miejsce naruszenie przepisów proceduralnych, które może mieć wpływ na wynik sprawy. Natomiast jeżeli zgromadzony w sprawie materiał pozwala stwierdzić, że osoba (osoby), którym przysługiwał przymiot strony postępowania, została bez własnej winy w nim pominięta i nie wzięła w nim udziału, uchybienie takie daje podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
W kontrolowanym postępowaniu organy administracji publicznej ustaliły co prawda krąg stron postępowania, jednakże w odniesieniu do części z nich żaden dokument w aktach administracyjnych nie wskazuje, z jakich przyczyn te a nie inne podmioty zostały uznane za stronę. Trzeba w tym miejscu wskazać, że dla prawidłowej realizacji dyspozycji art. 10 i art. 28 k.p.a. nie wystarczy, aby organ na podstawie jakichś- sobie tylko znanych okoliczności- stworzył listę stron. Przyjęcie, iż jakiś podmiot posiada przymiot strony konkretnego postępowania musi znajdować odzwierciedlenie w aktach administracyjnych, tak aby można było tę kwestię zweryfikować zarówno w administracyjnym toku instancji, jak i w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Tymczasem w niniejszej sprawie brak w aktach jakichkolwiek dokumentów (wypisy z rejestru gruntów, odpisy ksiąg wieczystych), poświadczających na jakiej podstawie organy zaliczyły do stron postępowania M.W. i L.R. Osoby te nie figurują w kopiach wypisów z rejestru gruntów dla działek nr nr [....] dołączonych do wniosku o wydanie decyzji (k. 2- 4 akt administracyjnych). Nie wiadomo zatem z jakich przyczyn organy administracji publicznej uznały je za strony postępowania.
Znacznie poważniejsze uchybienie stanowi to, że w aktach administracyjnych brak wypisów z ewidencji gruntów (bądź innych dokumentów, poświadczających stan własności) dla szeregu działek, sąsiadujących z działkami objętymi zamiarem inwestycyjnym. Są to działki oznaczone numerami: nr nr [....] . Skoro brak jest dokumentów poświadczających stan własności działek, położonych w bezpośrednim sąsiedztwie nieruchomości, objętej zamiarem inwestycyjnym, nie można na obecnym etapie postępowania stwierdzić, kto jest ich właścicielem i czy brał udział w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym. Zwraca to uwagę również z tego powodu, że organy administracji publicznej uznały za strony postępowania współwłaścicieli działki nr [....] , która nie sąsiaduje bezpośrednio z działkami, na których planowano realizację spornej inwestycji. Sąd nie miał innej możliwości, jak uznać ustalenia odnośnie stron postępowania we wskazanym zakresie za dowolne i niczym nie poparte, a więc przyjąć, iż organy obu instancji dopuściły się naruszenia art. 10 k.p.a.
Analiza akt administracyjnych prowadzi również do wniosku, że część podmiotów, którym przysługiwał przymiot strony w kontrolowanym postępowaniu została przez organy administracji publicznej pominięta. Przede wszystkim trzeba wskazać, że jak wynika z wypisów z rejestru gruntów, współwłaścicielem działek nr nr [....] jest E.K. .Z żadnego z dokumentów, znajdujących się w aktach sprawy nie wynika, aby upoważniała ona kogokolwiek (w szczególności inwestora, będącego współwłaścicielem tychże działek) do reprezentowania jej w postępowaniu. Organy administracji publicznej nie skierowały na jej adres również żadnego pisma w związku z prowadzonym postępowaniem – nie zawiadomiły o jego wszczęciu, zakończeniu gromadzenia materiału dowodowego, wniesieniu odwołania ani też nie doręczyły obu decyzji wydanych w sprawie.
Ponadto z załączonych do wszczynającego postępowanie wniosku wypisów
z ewidencji gruntów wynika, że działki nr [....] i [....] , sąsiadujące bezpośrednio z terenem inwestycji, stanowią własność Skarbu Państwa i pozostają w użytkowaniu wieczystym [....] Koncernu [....] S.A. w J. Z akt sprawy wynika, że ani właściciel, ani użytkownik wieczysty tych działek nie został zawiadomiony o toczącym się postępowaniu ani też nie otrzymał wydanych decyzji administracyjnych.
Naruszenie art. 10 k.p.a. w tych przypadkach jest ewidentne i prowadzi do sytuacji, w której strona bez własnej winy nie bierze udziału w postępowaniu administracyjnym, co daje podstawę do wznowienia postępowania, zakończonego decyzją ostateczną, w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Wobec stwierdzenia uchybienia, dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, Sąd obowiązany był do uchylenia obu decyzji, które były dotknięte tą wadą. Dodatkową zaś podstawą do wyeliminowania jej
z obrotu prawnego było stwierdzenie naruszenia art. 10 k.p.a. w tych przypadkach,
w których analiza zgromadzonego materiału dowodowego nie pozwala na jednoznaczne stwierdzenie, czy pominięte w postępowaniu zostały inne jeszcze osoby, które winny być w nim stronami. To uchybienie, jako naruszenie przepisów postępowania mogące mieć wpływ na wynik sprawy, również uzasadniało uchylenie tak zaskarżonej decyzji, jak i poprzedzającego ją rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji. Jednocześnie zakres uchybień o charakterze procesowym, wymuszający przeprowadzenie postępowania administracyjnego od samego początku powoduje, że na obecnym etapie przedwczesne byłoby kontrolowanie zgodności wydanych aktów administracyjnych z przepisami prawa materialnego, a także odnoszenie się do zarzutów zawartych w skardze.
Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w punkcie I. wyroku, za podstawę przyjmując art. 145 § 1 pkt 1 lit. "b" i "c" w zw. z art. 135 p.p.s.a. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy rzeczą organów administracji publicznej będzie w pierwszej kolejności ustalenie pełnego kręgu stron postępowania. Następnie podmiotom tym należy zapewnić udział w tym postępowaniu, zawiadamiając o jego wszczęciu,
o zgromadzeniu całości materiału dowodowego i o ewentualnych środkach zaskarżenia wniesionych przez inne strony. Dopiero po przeprowadzeniu postępowania, odpowiadającego wszystkim ogólnym zasadom k.p.a., możliwe będzie dokonanie właściwej subsumcji norm prawa materialnego i wydanie decyzji, kończącej postępowanie.
W punkcie II. wyroku Sąd rozstrzygnął o kosztach postępowania, za podstawę biorąc art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 21.07.2026. · Źródło