II SA/Kr 1069/08

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Monika Rudzka po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. B. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2008 r. Nr: [...] w przedmiocie rozłożenia na raty kary pieniężnej p o s t a n a w i a zwolnić skarżącego od kosztów sądowych Do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynął wniosek W. B. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] września 2008 r. Nr: [...] w przedmiocie rozłożenia na raty kary pieniężnej. Z oświadczenia zawartego w formularzu "PPF" wynika, że skarżący prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną M. B. Ich miesięczny dochód brutto wynosi 1.964,49 zł i stanowi go emerytura skarżącego. W skład majątku skarżącego wchodzi dom o powierzchni 125 m², działka budowlana wielkości 710 m² oraz garaż wielkości 14 m². Skarżący posiada samochód osobowy [...], rok produkcji 2004 zakupiony na kredyt. Nie dysponuje on natomiast zasobami pieniężnymi, jak również przedmiotami wartościowymi. Uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy skarżący podniósł, iż jedynym źródłem utrzymania rodziny jest emerytura w kwocie 1.615 zł. Żona skarżącego nie pracuje. Ze względu na zaawansowaną chorobę pozostaje w stałym leczeniu szpitalnym, a koszty leczenia są wysokie. Oprócz kosztów utrzymania skarżący spłaca kredyt zaciągnięty na zakup samochodu w wysokości 523 zł miesięcznie. W takiej sytuacji uiszczenie wpisu sądowego w wysokości 659,16 zł może spowodować na uszczerbek w koniecznym utrzymaniu wnioskodawcy i jego najbliższych. Mając na uwadze powyższe, zważono, co następuje. Z dyspozycji art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami) wynika, że właściwy sąd administracyjny może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie w całości od kosztów sądowych. Instytucja przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli w myśl art. 245 § 3 przywołanej ustawy obejmującym m. in. zwolnienie od opłat sądowych i wydatków, przysługuje osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy). Użyte w art. 246 ustawy sformułowanie "gdy osoba wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Należy przy tym podkreślić, że cytowany przepis stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnym, zgodnie z którym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Przytoczone we wniosku okoliczności powinny zatem uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Udzielenie stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa. Powinno mieć zatem miejsce jedynie w tych sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków finansowych na udział w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. W wyniku dokonanej analizy sytuacji finansowej skarżącego i jego zdolności płatniczych należało uznać, iż wnioskodawca wykazał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie oraz żony. Źródłem utrzymania małżonków B. są dochody uzyskiwane jedynie przez skarżącego, które wynoszą 1.615 zł netto miesięcznie. Ze względu na zaawansowaną chorobę żony znaczna część dochodów przeznaczana jest na konieczne leczenie. Ponadto, jak wynika z akt sprawy na skarżącym ciąży obowiązek zapłaty kary pieniężnej w wysokości 21.972 zł za usunięcie bez wymaganego zezwolenia drzew. Rata miesięczna pozostająca do spłaty wynosi 366,20 zł. Skarżący spłaca także kredyt zaciągnięty w 2004 roku na zakup samochodu. Co prawda zobowiązania cywilnoprawne (raty kredytu, pożyczki) nie mają pierwszeństwa przed należnościami publicznoprawnymi, jakimi są koszty sądowe, jednakże niewątpliwie wpływają na sytuację majątkową wnioskodawcy. Zdaniem orzekającego w obecnej sytuacji majątkowej skarżącego poniesienie przez niego kosztów sądowych mogłoby wiązać się z uszczerbkiem w koniecznym utrzymaniu własnym oraz żony, a więc grozić zachwianiem ich sytuacji materialnej i bytowej w taki sposób, iż nie byliby oni w stanie zapewnić sobie minimum warunków socjalnych. Ewentualna odmowa przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie mogłaby zatem pozbawić skarżącego prawa do sądowej kontroli zaskarżonej decyzji. Z tych względów orzeczono jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 245 § 1 i 3, art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zmianami).