II SA/Kr 1078/10

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Agnieszka Góra po rozpoznaniu w dniu 1 października 2010r. na posiedzeniu niejawnym wniosku Towarzystwa [....] o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 15 lipca 2010r. Nr [....] w przedmiocie warunków zabudowy p o s t a n a w i a oddalić wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu [....] września 2010r. skarżący – Towarzystwo [....] w K. złożyło wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 15 lipca 2010r. wydanej w przedmiocie warunków zabudowy. Skarżące Towarzystwo domaga się zwolnienia z obowiązku ponoszenia kosztów sądowych z uwagi na brak wystarczających środków finansowych, umożliwiających uiszczenie należnych opłat. Wskazuje, iż stowarzyszenie nie jest organizacją nastawioną na zysk, a wszelkie środki finansowe, które znajdują się w dyspozycji są na bieżąco przeznaczane na realizację celów statutowych. Skarżący dodaje, iż nie prowadzi działalności gospodarczej i nie posiada majątku trwałego. Dodatkowo strona oświadcza, iż dotacje, darowizny, nawiązki sądowe stanowiące fundusze Towarzystwa przeznaczane są w całości na realizacje projektów i zadań bezpośrednio związanych z ochroną przyrody i nie mogą być przeznaczone na uiszczenie opłaty sądowej. Zdaniem orzekającego, wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Z dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy wynika, iż skarżący – Towarzystwo [....] w K. działa na rzecz ochrony przyrody i środowiska, ochrony zwierząt, wartości kulturowych, pobudzania aktywności lokalnej oraz zwiększenia społecznego udziału w podejmowaniu decyzji. Wysokość kapitału Towarzystwa określono na 0,00 zł, wartość środków trwałych – 0,00 zł, natomiast strata za ostatni rok obrotowy wyniosła 2 714,06 zł. Wnioskodawca posiada rachunek bankowy, na którym zgromadzone są środki finansowe w wysokości 8 267,00 zł. Instytucja przyznania prawa pomocy stanowi w istocie pomoc państwa dla osób i instytucji, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić w całości lub w części kosztów sądowych. Ubiegający się o taką pomoc winien więc w każdym wypadku poczynić oszczędności we własnych wydatkach. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające - może zwrócić się o pomoc państwa. Zgodnie z przepisem art. 246 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane osobie prawnej czy też innej jednostce organizacyjnej nie posiadającej osobowości prawnej, która wykaże, iż nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym - gdy wykaże, iż nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Użyte w art. 246 sformułowanie "gdy osoba ( prawna, fizyczna ) wykaże" oznacza, iż to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do otrzymania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Powołany przepis nie pozostawia wątpliwości co do tego, że inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania , że zachodzą przesłanki pozytywne dla uwzględnienia wniosku, spoczywa na wnioskodawcy. Udzielenie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest więc formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie swego udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób i instytucji toczących spory sądowe w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Działalność ta wiąże się bowiem, ze swej istoty, z ryzykiem ponoszenia wszystkich związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów – również sądowych. Również Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu np. z 10.01.2005r. ( sygn. akt FZ 478/04, niepublik. ) stwierdził, iż opłaty sądowe stanowią rodzaj danin publicznych, a zwolnienia od ich uiszczenia stanowią odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 ustawy zasadniczej. Kluczową rolę dla oceny możliwości płatniczych skarżącego ma fakt, iż zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy powinna być rozpatrywana w dwóch aspektach – z uwzględnieniem z jednej strony wysokości obciążeń finansowych, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, z drugiej strony jej możliwości finansowych. Zdaniem orzekającego, skarżące Towarzystwo nie wykazało w sposób skuteczny, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych związanych z prowadzeniem sprawy sądowej w niniejszej sprawie. Jak wynika z dołączonej do wniosku dokumentacji, skarżące Stowarzyszenie posiada środki finansowe zgromadzone na rachunku bankowym, znacznie przekraczające wysokość aktualnie wymaganych należności sądowych w wysokości 500,00 zł, ponieważ wynoszące 8 267,00 zł. Stosownie do art. 33 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 7.04.1989r. Prawo o stowarzyszeniach – majątek stowarzyszenia powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów z własnej działalności gospodarczej, dochodów z majątku stowarzyszenia oraz z ofiarności publicznej. Stowarzyszenie może zatem, z zachowaniem obowiązujących przepisów, przyjmować darowizny, spadki i zapisy, jak również korzystać z ofiarności publicznej. Może ono również prowadzić działalność gospodarczą według ogólnych zasad określonych w odrębnych przepisach. Fakt, iż strona wykazuje stratę za ostatni rok obrotowy w wysokości 2 714,06 zł nie świadczy jeszcze o ciągłym braku środków finansowych, uniemożliwiającym uiszczenie wymaganych kosztów sądowych. Stowarzyszenie jest organizacją posiadającą środki finansowe na rachunku bankowym w wysokości 8 267 zł ( wymagane obecnie koszty sądowe to kwota 500,00 zł ), otrzymuje jak wskazano różnego rodzaju dotacje, darowizny, zapisy itp. i nawet wykazana strata nie zwalnia go od obowiązku zapewnienia środków - chociażby w drodze obowiązkowych składek członkowskich – na prowadzenie działalności statutowej, w zakres której wchodzą również spory sądowe. Trzeba zaznaczyć bowiem, iż dochody uzyskiwane przez wnioskodawcę, do których zalicza się również nawiązki sądowe, są przeznaczone w całości na realizację celów statutowych ( § 28 pkt 4 Statutu ), do których należy m.innymi ochrona przyrody i ochrona środowiska. W ocenie orzekającego wniesienie skargi mieści się w zakresie statutowego działania Stowarzyszenia, gdyż dotyczy aktów prawnych, mających wpływ na przyrodę i środowisko. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 243, art. 244, art. 245, art. 246 § 2 w zw. z art. 258 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ).